Toekomstperspectief

Terug naar school met wat extra aandacht: Mijra (22) kan veel meer dan ze zelf dacht

Mijra van den Berge (links) ging mede dankzij het project Kans op Toekomst van de gemeente Hoogeveen weer terug de schoolbanken in. Werkcoach Antoinette Brink (rechts) begeleidde haar daarbij. Het kabinet en een groot aantal betrokken organisaties willen veel meer van dit soort trajecten starten om jeugdwerkloosheid tegen te gaan. Beeld Reyer Boxem
Mijra van den Berge (links) ging mede dankzij het project Kans op Toekomst van de gemeente Hoogeveen weer terug de schoolbanken in. Werkcoach Antoinette Brink (rechts) begeleidde haar daarbij. Het kabinet en een groot aantal betrokken organisaties willen veel meer van dit soort trajecten starten om jeugdwerkloosheid tegen te gaan.Beeld Reyer Boxem

Jongeren die zonder diploma de arbeidsmarkt op gaan, komen sinds de coronacrisis nog vaker in een achterstandspositie terecht. Een groot actieplan van gemeenten, scholen, GGZ en UWV moet daar verandering in brengen.

Lukas van der Storm

Een krappe arbeidsmarkt of niet, met de jeugdwerkloosheid in Nederland gaat het helemaal niet zo goed. Ongeveer één op de tien jongeren is werkloos. En sinds de coronacrisis zijn het vooral laagopgeleide jongeren die de klappen krijgen. Want juist zij werken vaak op tijdelijke en onzekere contracten. En juist zij hebben niet het cv om snel een nieuwe kans op (vast) werk te krijgen. Terwijl de kansen op de arbeidsmarkt van hbo’ers en universitair geschoolde jongeren op peil bleven, kwamen met name praktisch geschoolde mbo’ers en jongeren zonder diploma buitenspel te staan.

Juist in hen willen minister Wouter Koolmees van sociale zaken en werkgelegenheid en Ingrid van Engelshoven (onderwijs) investeren via de dinsdag gepresenteerde Actieagenda Jeugdwerkloosheid. Vooral door ze met extra begeleiding terug naar school te krijgen. Het kabinet stelde hiervoor al eerder een kleine 150 miljoen beschikbaar aan scholen en gemeenten.

De Actieagenda bevat de nadere invulling van dat plan. Maar meer nog is het een document waarin een forse lijst aan organisaties erkent dat het ze écht ernst is, en dat een brede samenwerking nodig is om deze jongeren te helpen. Van de scholen tot de jeugdzorg, en van het UWV tot de vakbonden.

Mijra had al wat turbulente jaren achter de rug

Dat zo’n brede aanpak kan werken, weten ze in Drenthe al een tijdje. In de buurgemeenten Hoogeveen en De Wolden loopt het project Kans op Toekomst al een jaar of vier, en dat komt dichtbij de aanpak die de partijen in heel Nederland voor ogen hebben. Dat gebeurt met name via twee ‘trajectklassen’ op het Alfa-college, waarin extra aandacht is voor kwetsbare jongeren. “Die vinden we bijvoorbeeld door korte lijnen tussen mentoren en de leerplichtambtenaar”, vertelt wethouder Hilda Mulder (De Wolden). Vaak heeft spijbelen een oorzaak, en werkt hulp beter dan een bestraffend gesprek of een strenge brief. “Zo proberen we al vroeg te voorkomen dat leerlingen uitvallen en in een negatieve spiraal terecht komen.”

Andere deelnemers aan het traject komen via de gemeente binnen. Bijvoorbeeld als jongeren daar aankloppen voor een bijstandsuitkering. Zo ging het bij Mijra van den Berge (22) uit Hoogeveen. Zij had al een aantal turbulente jaren achter de rug toen ze zich bij de gemeente meldde. Door omstandigheden verhuisde ze met haar moeder van Utrecht naar Drenthe.

Hoogzwanger van haar tweede kindje, terwijl haar relatie op een vervelende manier was stukgelopen. “Op de middelbare school was ik niet gelukkig", blikt ze terug. “Ik werd gepest, en had ook problemen met docenten op het vmbo-kader. Ik was heel precies, en heel goed in vakken als Nederlands. Daardoor werd ik beschuldigd: ik had vast opdrachten overgeschreven, want dit kón niet mijn eigen niveau zijn.”

Er is ook aandacht nodig voor de mentale problemen

Ze haalde haar vmbo-diploma, maar op twee mbo-opleidingen liep ze vast. “Er gebeurde in korte tijd heel veel in mijn leven. Problemen op school, ik kreeg kinderen, mijn relatie liep stuk... Ik had wel baantjes in de supermarkt, maar dat was onvoldoende om zelfstandig mijn geld mee te verdienen.” Toen ze in Hoogeveen terecht kwam, zat een nieuwe tijdelijke baan er vanwege haar tweede zwangerschap al helemaal niet in. “Daardoor moest ik wel bij de gemeente aankloppen voor een bijstandsuitkering.”

Hoe ze de toekomst voor zich zag, daar had ze eigenlijk nog geen beeld van. “De makkelijkste optie is om dan als gemeente te zeggen: je moet zo snel mogelijk aan het werk en uit de bijstand", vertelt Antoinette Brink. Zij is namens de gemeente jongerenwerkcoach van onder anderen Mijra van den Berge én coördineert het traject Kans op Toekomst. “Als we dit project niet hadden, zou ik bij Mijra misschien wel tot de conclusie komen dat een opleiding in haar geval beter is. Maar dan zou ze halverwege het jaar ergens moeten instromen. En was er geen aandacht voor de mentale problemen waar ze tegenaan loopt.”

Ze zou dan waarschijnlijk zijn vastgelopen, concludeert Van den Berge zelf. “Ik had juist even de ruimte nodig om dingen tot bedaren te laten komen.” In de trajectklas kreeg ze vakken als Nederlands, Engels en rekenen, maar bijvoorbeeld ook burgerschap en EHBO. Ze ging leren weer leuk vinden. Dankzij de intensieve begeleiding kreeg ook de verwerking van het verleden aandacht via de GGZ. En op school was er dan weer begrip dat zo'n traject óók energie kost.

Een jonge vrouw vol toekomstplannen

Het resultaat: inmiddels is de zoekende Mijra van anderhalf jaar geleden getransformeerd in een jonge vrouw vol toekomstplannen. Volgend jaar start ze met de mbo-opleiding sociaal werk in Zwolle. Maar intussen volgt ze ook al thuisopleidingen om met een eigen bedrijf zwangerschapscursussen te gaan verzorgen. “Dat was me zonder deze steun nooit gelukt.”

En ja, geeft Brink toe, natuurlijk is het verhaal van Mijra van den Berge wel een héél mooi voorbeeld. “We zien ook wel zwaardere casussen, waarbij bijvoorbeeld verslavingsproblematiek een rol speelt. Of jongeren met schulden die een bewindvoerder hebben, die we er dan van moeten overtuigen dat een opleiding op termijn beter werkt dan een onzekere baan die er wél voor zorgt dat er op korte termijn geld binnen komt.” Maar uiteindelijk betaalt die investering zich terug. “We zien dat 80 à 90 procent het traject met succes voltooit.”

Lees ook:

Wethouders willen snel een actieplan om de jeugd perspectief te bieden

Met het heropenen van de scholen zijn we er nog niet. Volgens wethouders jeugd is er veel meer nodig om de kinderen en jongeren weer perspectief te geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden