Nieuws Forensische zorg

Te veel controle in de forensische zorg is niet goed, waarschuwt hoogleraar Ko Hummelen

Hoogleraar psychiater Ko Hummelen. Beeld Koen Verheijden

Te veel controle in de forensische zorg kan averechts werken, waarschuwt scheidend hoogleraar Ko Hummelen.

De politieke plannen om de veiligheid van de klinieken waar veroordeelden een psychische behandeling krijgen te verbeteren, kunnen de risico’s voor de samenleving juist vergroten. Dat zegt scheidend hoogleraar Ko Hummelen, die ook als psychiater werkt in de kliniek De Boog in Warnsveld,

Om het risico op herhaling van een misdrijf in te schatten, vullen de behandelaren gestandaardiseerde vragenlijsten in. Maar een te grote focus op die lijsten, gaat volgens Hummelen ten koste van de eigen inschatting van het personeel in de forensische zorg.

Minister Sander Dekker en de Tweede Kamer zien in het vaker toepassen van deze vragenlijsten, de ‘risicotaxatie-instrumenten’, de oplossing voor de problemen in de sector. Dat er veel mis gaat in de zorg voor veroordeelden, werd duidelijk in de zaak van Michael P.

De Onderzoeksraad voor de Veiligheid concludeerde eerder dit jaar dat P. zonder een actuele risico-inschatting op onbegeleid verlof mocht, een periode waarin hij Anne Faber doodde. P. kreeg vorige week ook in hoger beroep 28 jaar cel met tbs.

Oppassen voor schijnveiligheid

“Het is begrijpelijk dat zo’n heftig incident veel oproept en die instrumenten hebben een waardevolle kant”, zegt Hummelen. “Maar we moeten niet het idee hebben dat als we ze steeds inzetten, we alles onder controle hebben. Dat is een schijnveiligheid. Als we nog meer dan nu gaan werken met regels en protocollen, is het risico dat de mensen op de werkvloer geen tijd en aandacht meer hebben om in het dagelijks contact met patiënten zelf risico’s in te schatten.”

Een avondklok en regelmatige rapportage aan de minister, maatregelen waarover nu wordt gesproken in P.’s oude kliniek van Fivoor in Den Dolder, acht Hummelen ‘onwerkbaar’. “Ik begrijp het voor een deel, maar het is niet reëel. Op deze manier is resocialisatie moeilijk uit te voeren.”

Beter kan de forensische sector meer aandacht besteden aan ‘risicobewustzijn’, zegt hij. Daarmee doelt hij op de houding van medewerkers in de forensische zorg die van het begin af aan alert zijn en zelf inschatten wat de risico’s zijn.

Elkaar beoordelen

“Die signalen kunnen heel subtiel zijn en zijn lang niet altijd te vangen in protocollen”, aldus Hummelen. Als voorbeeld noemt hij een patiënt die is veroordeeld voor heftige bedreigingen over de post. “Op een van zijn eerste begeleide verloven zag een verpleegkundige dat hij postzegels kocht. Daar moet je een punt van maken: naar wie wil je nu een brief sturen?”

Hummelen pleit ervoor dat de forensische klinieken regelmatig elkaars patiënten en werkwijze beoordelen. “Iedere organisatie is een eigen wereld, maar in de forensische zorg speelt dat sterker. De bakker komt er niet binnen en de patiënten kunnen er niet weg. In mijn kliniek dachten we dat we goede regels hadden voor fouilleren tegen drugsgebruik. Maar collega’s van buiten lieten ons toch zien dat de toepassing daarvan niet vanzelfsprekend was.”

Bestuurder Erik Masthoff van Fivoor, de organisatie waaronder de kliniek valt waaruit Michael P. op onbegeleid verlof kon, liet deze week in de Volkskrant weten ‘de nuance’ te missen in het rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid. Het beeld dat P. betrokken was bij veel incidenten, zodat zijn behandelaars hadden kunnen weten dat hij gevaarlijk is, is volgens hem onterecht.

Lees ook: 

‘Klinieken mogen geen controlekamp worden na de affaire-Michael P.’

Hoe weet je of een misdadiger opnieuw de fout ingaat? Hoe weet je of een misdadiger opnieuw de fout ingaat? Sinds Michael P. is er veel kritiek op de klinieken waar ze worden behandeld. Hoogleraar Ko Hummelen plaatst kanttekeningen.

‘Reeks fouten leidde tot vrijkomen Michael P.’

De Onderzoeksraad voor de Veiligheid uitte stevige kritiek op de forensische zorg na de casus-Michael P: er zou te weinig besef zijn voor de veiligheid van de samenleving.

Patiënten komen vaker niet terug van verlof

Kort na de openbaarmaking van de rapporten was er weer ophef omdat een patiënt niet teruggekeerd was bij de kliniek in Fivoor. Dat gebeurt vaker, waarschuwt de Nijmeegse psychiater Robbert-Jan Verkes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden