Gezondheidsschade

Stootte Tata moedwillig te veel schadelijke stoffen uit? In deze ‘unieke’ zaak moet het boven tafel komen

De hoogovens van Tata Steel gezien vanuit Wijk aan Zee. Beeld ANP
De hoogovens van Tata Steel gezien vanuit Wijk aan Zee.Beeld ANP

Het Openbaar Ministerie gaat onderzoeken of Tata Steel bewust milieuvoorschriften heeft overtreden, met gezondheidsschade voor omwonenden als gevolg. Een bijzondere zaak.

Koos Schwartz

Uniek? Ja, dat geloof ik wel, zegt een woordvoerder van Milieudefensie. En hetzelfde woord klinkt uit de mond van strafrechtadvocate Bénédicte Ficq, die in mei namens achthonderd burgers en een aantal stichtingen aangifte deed tegen Tata Steel.

Een aangifte die, zo bleek woensdag, ertoe heeft geleid dat het Openbaar Ministerie een onderzoek is gestart naar het staalbedrijf in IJmuiden en daarbij ook kijkt naar de rol van de leidinggevenden, zowel die van Tata Steel zelf als die van Harsco Metals, een bedrijf dat gevestigd is op het grote industrieterrein van Tata en daar restproducten van Tata’s staalproductie verwerkt.

Uniek is de zaak niet omdat het Openbaar Ministerie onderzoek gaat doen naar een bedrijf dat verdacht wordt van vervuiling en van overtreding van de wet- en regelgeving. Dat gebeurt wel vaker. In dit geval gaat het bij het onderzoek om een koppeling tussen de vervuiling enerzijds en de gezondheidsschade voor omwonenden anderzijds, een vervuiling die bovendien nog ‘moedwillig’ en ‘opzettelijk’ zou zijn geschied.

Volgens Ficq heeft Tata bewust voorschriften uit zijn vergunningen overtreden en heeft het veel te veel gevaarlijke stoffen uitgestoten.

‘Criminele vervuiling is een zwaar misdrijf’

Ficq: “Het is een grote strafzaak tegen een groot bedrijf”. Zij wijst erop dat de verantwoordelijken maximaal twaalf jaar gevangenisstraf kunnen krijgen als blijkt dat zij de regels inderdaad hebben overtreden en zelfs vijftien jaar als de vervuiling die daardoor werd veroorzaakt slachtoffers heeft geëist. “Criminele vervuiling is een zwaar misdrijf”, zegt Ficq.

Of het OM overgaat tot vervolging van de bedrijven en de bedrijfsleiding, moet nog blijken. Dat hangt af van de uitkomst van zijn onderzoek. Het OM heeft al wel de aangiftes bekeken en documenten opgevraagd bij Tata Steel.

Tata meldde woensdag dat het medewerking verleent aan het onderzoek. Of andere bedrijven zulke zaken voor hun kiezen krijgen, moet ook nog blijken. Dan zal er eerst aangifte gedaan moeten worden en zal het OM ook nog moeten bepalen of het tot een onderzoek overgaat.

De gelijkenis met een zaak in Italië

Volgens Ficq lijkt de kwestie op een zaak die eerder in Italië speelde. Daar kreeg de tweekoppige leiding van het staalbedrijf Ilva in mei gevangenisstraffen van respectievelijk 20 en 22 jaar. Volgens de rechter wisten de eigenaren dat de staalfabriek, ooit de grootste van Europa, jarenlang kankerverwekkende stoffen uitstootte en dat die stoffen een gevaar vormden voor de omgeving.

Om financiële reden hadden de eigenaren geen, of te weinig, maatregelen genomen om iets aan die vervuiling te doen.

Het OM heeft donderdag bij de rechtbank in Amsterdam een geldboete van 135.000 euro, waarvan 35.000 euro voorwaardelijk, geëist tegen Harsco voor het veroorzaken van grafietregens. In 2018, 2019 en 2020 waren er explosies bij het bedrijf, waardoor er stofwolken in de lucht kwamen.

Uit onderzoek van het RIVM bleek later dat er lood, mangaan en vanadium in de stofwolken zaten, waar vooral jonge kinderen niet aan blootgesteld moeten worden. Omwonenden hadden niet alleen last van stofwolken, maar ook van stank en geluidsoverlast. In mei 2020 namen Harsco en Tata een hal in gebruik, waar de productie sindsdien plaatsvindt.

Lees ook:

Al jaren volgt zij Tata Steel: ‘Iedereen met gezond verstand ziet dat het niet klopt’

Het vertrouwen van omwonenden in de controle op Tata Steel kreeg vrijdag weer een knauw, toen het RIVM concludeerde dat er meer schadelijke stoffen in de omgeving zitten dan het bedrijf meldt. ‘Je kunt de mensen van Tata niet op hun blauwe ogen geloven.’

Tata gaat schadelijke uitstoot nog eerder en verder verlagen

Na veel getouwtrek met omwonenden verlaagt staalproducent Tata Steel de uitstoot van schadelijke stoffen sneller en verder dan gepland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden