InterviewNatasja Dipai

Stond ze ook op de zwarte lijst? Toeslagenouder Natasja Dipai mag het niet weten

Natasja Dipai, gedupeerd door de toeslagenaffaire, hoopt na twaalf jaar problemen met de Belastingdienst op gerechtigheid. Maar daarbij doemt nog altijd de ene na de andere hobbel op. Beeld Arie Kievit
Natasja Dipai, gedupeerd door de toeslagenaffaire, hoopt na twaalf jaar problemen met de Belastingdienst op gerechtigheid. Maar daarbij doemt nog altijd de ene na de andere hobbel op.Beeld Arie Kievit

Stond ook zij op de beruchte zwarte lijst van de Belastingdienst? Voor Natasja Dipai is dat om meerdere redenen belangrijk om te weten. Maar uitgerekend deze week kreeg ze een brief: ze krijgt geen inzage in haar gegevens.

Lukas van der Storm

Ze staat inmiddels ruim een jaar te boek als erkend gedupeerde van de toeslagenaffaire. Maar gerechtigheid is voor Natasja Dipai uit Maassluis nog altijd ver te zoeken. Door de problemen met de Belastingdienst raakte ze haar huis kwijt, liep ze een posttraumatische stressstoornis (PTSS) op en heeft ze een schuld van tienduizenden euro’s.

De problemen zijn nog lang niet voorbij. Het voelt nog altijd alsof ze via een zeephelling uit een diepe put moet klauteren. Waarbij er elke keer weer een spekglad stukje is dat haar de weg naar de uitgang belet. “Het lijkt soms wel of een compleet nieuwe identiteit de enige manier is om hieruit te komen.”

In haar verhaal vormt de zogeheten FSV-lijst van de Belastingdienst een belangrijke schakel. FSV staat voor Fraude Signalering Voorziening: een database van persoonsgegevens van 270.000 mensen die de Belastingdienst als potentiële fraudeurs zag. Het gebruik van dat systeem was tegen de wet. Wie geregistreerd stond, wist daar niets van en kon zich daar ook niet tegen verweren. Na vragen van Trouw en RTL Nieuws werd de FSV, die al zo’n twintig jaar werd gebruikt, zo’n twee jaar geleden uit de lucht gehaald.

Geen schuldhulp

De FSV-registratie heeft Dipai extra schade berokkend, vermoedt ze. De gegevens werden niet alleen door de Belastingdienst zelf gebruikt. Ook veel andere instanties, variërend van gemeenten tot zorgverzekeraars en bewindvoerders, hadden inzage. “Toen ik door terugvordering van kinderopvangtoeslag in de schulden kwam, klopte ik eerst bij de gemeente aan”, vertelt ze. “Daar kwam ik niet in aanmerking voor schuldhulp. Waarschijnlijk omdat ik op de zwarte lijst stond.”

Dipai mag dan door de Belastingdienst gerehabiliteerd zijn, ze vreest nog steeds voor nieuwe problemen met instanties. Dat risico is niet ondenkbaar. Dinsdag verscheen een nieuw rapport van accountantsbureau PwC over het gebruik van FSV. Daaruit bleek niet alleen dat er nog veel meer mensen op de zwarte lijst stonden dan gedacht, maar ook dat de gegevens op ‘veel omvangrijkere wijze zijn gedeeld’ dan tot nu toe bekend was. Hoewel de zwarte lijst formeel niet meer bestaat, laat die mogelijk dus nog wel sporen na bij andere instanties.

Geen inzage in gegevens

Juist daarom wil Dipai weten wat de Belastingdienst over haar in het systeem had staan. Maar uitgerekend op de dag dat het PwC-rapport verscheen, kreeg zij een brief in de bus: haar verzoek tot inzage is afgewezen. De Belastingdienst erkent dat ze in beginsel recht heeft op die gegevens. Maar op basis van een ‘individuele belangenafweging’ zou dat in haar geval niet kunnen.

Frustrerend, vindt Dipai. “Je gaat denken dat er iets staat dat de buitenwereld niet mag weten. Dat ik op basis van huidskleur op die lijst sta, bijvoorbeeld.” Maar ze is ook vanwege eventuele toekomstige problemen gebaat bij duidelijkheid. “Als we ooit weer een huis kunnen kopen, kan de bank dan moeilijk gaan doen?”

De weg uit de diepe put van de toeslagenaffaire is voor Dipai nog lang. Er zijn stappen vooruit: ze is weer samen met haar man, van wie ze door de spanningen eerst scheidde. De andere kant van die medaille: hij is als ex-partner níet als slachtoffer erkend. Weer trouwen doen ze nog maar even niet: dan valt zij door zijn schulden ook weer terug in de bewindvoering.

En dus klautert Dipai voort. “Onze toekomst is nog altijd onzeker. We hebben hoge schulden. Door de toeslagenaffaire zijn we ons koophuis verloren: dat wil ik eigenlijk gewoon terug van de staat. Maar ik hoop vooral dat onze kinderen hier straks niet óók nog last van hebben. Dat zij intussen ook al ergens op een zwarte lijst staan.”

‘Afwijzing van inzage is uitzonderlijk’

Veel mensen die op de FSV-lijst voorkwamen, vragen op dit moment hun gegevens op. “Iedereen heeft in principe recht op inzage in haar of zijn dossier”, licht een woordvoerder van het ministerie van Financiën toe. “Er zijn een paar uitzonderingen: bijvoorbeeld als er een zwaarwegend opsporing- of toezichtbelang speelt zoals in een strafrechtelijk onderzoek. Of wanneer de veiligheid van een ander in het geding kan komen.”

Op welke manier dat bij haar van toepassing kan zijn, is voor Dipai gissen. “Ik werk nota bene bij een verzekeraar. Dat zou niet eens kunnen als ik ergens van verdacht wordt.” Ze gaat dan ook bezwaar aantekenen.

De SP heeft al een tijdje een meldpunt voor mensen die op de FSV-lijst stonden. Zo'n brief als deze kwam ook SP-Kamerlid Renske Leijten nog niet eerder tegen. “Wat we vaak zien is dat mensen wel horen waarom ze op de lijst staan. Maar dan weten ze nog niet wie ze op de lijst heeft gezet, en op basis van welk signaal. Dat maakt dat alsnog veel mensen met vragen blijven zitten.”

Lees ook:

Belastingdienst had een geheime fraudelijst, in strijd met de privacywet

Een tot voor kort geheim registratiesysteem van de Belastingdienst voor ‘signalen’ van fraude is volledig in strijd met de privacywet. Pas na aanhoudende vragen van Trouw en RTL Nieuws heeft de fiscus het systeem uit de lucht gehaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden