Stikstof

Stikstofadvies Remkes berust op ‘arbitraire’ inschattingen

Minister Carola Schouten van landbouw, natuur en voedselkwaliteit en voorzitter Johan Remkes (L) tijdens de presentatie van het eindrapport van het Adviescollege Stikstofproblematiek. Beeld ANP

Het strenge advies van de commissie-Remkes, om in tien jaar tijd de Nederlandse stikstofuitstoot te halveren, is juridisch niet noodzakelijk om te voldoen aan de Europese regels. Dat stellen deskundigen die het adviesrapport hebben bestudeerd.

Het adviescollege onder leiding van oud-minister Johan Remkes werd vorig jaar ingesteld door minister Schouten van landbouw, natuur en voedselkwaliteit (LNV). De commissie moest schetsen hoe de natuur beter beschermd kan worden tegen schadelijk stikstof. De aanpak die Nederland hiervoor eerder hanteerde werd in 2019 door de Raad van State buiten werking gesteld, omdat die niet voldeed aan de wettelijke richtlijnen van de EU. Sindsdien is het in Nederland nauwelijks mogelijk om een vergunning te krijgen voor een activiteit die zorgt voor stikstofuitstoot, zoals de bouw van een woonwijk of snelweg.

In tussentijdse rapporten adviseerde de commissie-Remkes om de maximumsnelheid op snelwegen te verlagen, zodat het wegverkeer minder stikstof produceert. Ook stelde Remkes dat de luchtvaart alleen mag groeien als de uitstoot van vliegtuigen vermindert. Minister Schouten formuleerde vervolgens dit voorjaar een wetsvoorstel, waarin staat dat de totale stikstofuitstoot in Nederland de komende tien jaar met een kwart moet afnemen. Daarmee zou Nederland voldoen aan zijn Europese natuurbeschermingsplicht.

Streven van de minister is onvoldoende

Volgens de commissie-Remkes is dit streven van de minister echter volstrekt onvoldoende. De stikstofuitstoot zou tot 2030 niet met een kwart omlaag moeten maar met de helft, zodat de natuur uiteindelijk in 2050 weer in goede staat is. Bovendien zou dit doel wettelijk vastgelegd moeten worden.

Maar: waarom een uitstootreductie van een kwart niet volstaat om te voldoen aan de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn, en een halvering in tien jaar tijd wél, meldt het rapport van Remkes niet. De commissie noteert weliswaar dat de EU-richtlijn de garantie eist dat het beoogde doel (herstellen van de natuur en het reduceren van uitstoot) daadwerkelijk wordt gehaald. ‘Maar er staat geen termijn voor.’

Het gekozen tijdpad van de commissie-Remkes brengt met zich mee dat Nederland de komende tien jaar forse investeringen moet doen om de stikstofuitstoot van alle economische sectoren te halveren. “Het advies is gebaseerd op intensief overleg met natuur- en milieuexperts en met oog op de benodigde juridische overtuigingskracht”, zegt Remkes’ woordvoerder.

‘1 procent minder uitstoot mag ook’

Een van deze experts is Wim de Vries, hoogleraar milieusysteemanalyse in Wageningen. De keuze van Remkes voor een halvering van de uitstoot in tien jaar tijd is niet rechtstreeks terug te voeren op de Vogel- en Habitatrichtlijn, zegt hij desgevraagd. “De richtlijn stelt alleen dat je aantoonbaar vooruitgang moet boeken. Dus als je aantoonbaar 1 procent uitstootreductie per jaar hebt, is dat in principe ook verdedigbaar.” De Vries krijgt bijval van Jan-Willem Erisman, voormalig bijzonder hoogleraar Integrale stikstofstudies aan de Vrije Universiteit. Over het advies van Remkes zegt Erisman: “Het is denk ik een inschatting: ver genoeg weg om realistisch te zijn qua haalbaarheid en dichtbij genoeg om garanties te bieden voor herstel van de natuur.”

Dat bevestigt Remkes’ woordvoerder. Het adviescollege heeft volgens hem een afweging gemaakt tussen ambities voor het herstel van de natuur en een haalbaar geachte termijn voor de vermindering van uitstoot. 

‘Het tijdpad is arbitrair’

In welk tempo de uitstootreductie en het natuurherstel worden uitgevoerd, staat EU-lidstaten vrij, legt omgevingsjurist  Victoria Rakovitch  van Holla advocaten in Den Bosch uit. Het gaat erom, benadrukt Rakovitch, dat landen daadwerkelijk effectieve maatregelen nemen om de natuur te verbeteren. Het ontbreken daarvan deed de vorige Nederlandse stikstofaanpak juridisch de das om. “Het uitstippelen van een tijdpad tot 2050 is enigszins arbitrair. Dit had ook 2045 of 2055 kunnen zijn.” 

Minister Schouten heeft laten weten dat zij het advies van Remkes zal bestuderen. Vandaag debatteert de Tweede Kamer erover.

Lees ook:

Deze boer halveerde zijn uitstoot al

Om de natuur in goede staat te brengen, moet de uitstoot van stikstof in Nederland de komende tien jaar halveren, volgens de commissie-Remkes. Boer Jaco Kastelein deed dat al – in slechts vijf jaar.

Johan Remkes: De uitstoot van stikstof moet drastisch omlaag

De plannen van de regering zullen de natuur in Nederland niet in een goede staat brengen, stelt stikstofadviseur Johan Remkes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden