Verpleeghuizen

Sterftecijfer verpleeghuizen weer net zo hoog als voor de vaccinatiecampagne. ‘Effectiviteit vaccins neemt af’

Demissionair minister Hugo de Jonge bij de start van de vaccinatiecampagne in verpleeghuizen, in januari van dit jaar.  Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge bij de start van de vaccinatiecampagne in verpleeghuizen, in januari van dit jaar.Beeld ANP

Dat er weer meer verpleeghuisbewoners aan covid overlijden laat zien dat de vaccinaties zeer goed hun werk deden. Maar een boosterprik blijkt sneller nodig dan gedacht.

Petra Vissers

In de verpleeghuizen is goed te zien dat de effectiviteit van de coronavaccins afneemt. Het aantal sterfgevallen ligt weer net zo hoog als vorig jaar, voor de vaccinatiecampagne. Dat blijkt uit analyses van hoogleraar ouderengeneeskunde Cees Hertogh (Amsterdam UMC). Grofweg één op de vijf met covid besmette bewoners die gevolgd werden, overleed na dertig dagen aan de ziekte.

“Wat dit precies wil zeggen, is voor mij ook nog de vraag”, zegt Hertogh, “maar het betekent in ieder geval niet dat de vaccins niet werken”. Deze cijfers laten juist zien hoe spectaculair goed de vaccins gewerkt hebben. “Na de vaccinatiecampagne zagen we dat ineens veel minder mensen ziek werden en kwamen te overlijden. Die reactie op de vaccins was heel goed. Maar dat beeld verandert nu.”

Ineens ging het snel

Die kanteling is snel gegaan, zegt hij. “In oktober was nog de vraag of we snel een derde prik moesten gaan geven. Toen leek het nog prima om daar in januari mee te beginnen. Er leek voldoende tijd. Een maand later is dat inzicht helemaal gekanteld.”

In 970 verpleeghuizen, zo’n 40 procent van alle locaties, zijn in de afgelopen vier weken bewoners positief getest. Dat is het hoogste aantal sinds het begin van de pandemie. De verpleeghuizen starten nog deze week met het toedienen van boostervaccins.

Verslikt in de deltavariant

Hoe het zo snel heeft kunnen gaan, blijft de vraag. Hertogh: “Ik denk dat we ons verslikt hebben in de deltavariant van het virus”. Daar komt bij dat het kabinet nu niet alleen snel derde prikken wil zetten om ernstige ziekte en overlijden te voorkomen, maar ook om het aantal besmettingen terug te dringen. Minder besmettingen betekent immers ook minder mensen die kans lopen op een ic-opname of op overlijden.

Een derde vaccinatie brengt heel snel de eerste verdedigingslinie van het immuunsysteem in gereedheid, waardoor het aantal besmettingen snel af kan nemen. De vraag is nu wat de rest van het afweersysteem gaat doen na een derde prik. “Experts moeten nu gaan kijken wat daar de uitwerking van is”, zegt Hertogh.

Lastig om goed zicht te krijg

Het is voor Hertogh en zijn collega’s lastig om echt goed zicht te krijgen op de cijfers, omdat er geen centrale registratie is met gegevens over wie wel en niet is gevaccineerd. Dat betekent dat hij zijn conclusies moet trekken met data van 400 zieke verpleeghuisbewoners van wie wel bekend is dat ze gevaccineerd zijn.

Van nog eens 400 mensen weet de hoogleraar de vaccinatiestatus niet. Op basis van het ziekteverloop van deze mensen durf hij er wel van uit te gaan dat zij naar alle waarschijnlijkheid ook gevaccineerd zijn.

“Als je met onderzoek het beleid wil informeren was het handig geweest om vaccinaties centraal te registeren”, zegt Hertogh daarover.”

Lees ook:

Omikron is in Nederland. Dus is de grote vraag: maakt die variant ons zieker?

Omikron is ook in Nederland geland, nadat de nieuwe variant van het coronavirus eerder al was gevonden in Zuid-Afrika. Botswana, Hongkong, België, Engeland, Israël, Tsjechië , Oostenrijk, Italië, Australië en Duitsland.

Het VK piekert niet over een lockdown, het vertrouwt op zijn boostercampagne

De nieuwe virusmutatie zorgt ook in het Verenigd Koninkrijk voor aanscherping van de regels. Maar voor een harde lockdown lijkt weinig steun. Het land hoopt baat te hebben bij zijn snelle boostercampagne.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden