Coronamaatregelen

Steeds meer tieners krijgen corona; moet het kabinet toch de scholen aanpakken?

Leerlingen van het Amsterdams Lyceum dragen een mondkapje tijdens de inloop van de lessen.Beeld ANP

De scholen komen weer in beeld nu het aantal nieuwe besmettingen op een te hoog niveau blijft hangen en tieners steeds vaker besmet raken.

Weer staat het coronabeleid op middelbare scholen ter discussie. En dat is niet voor niets. Er lijkt maar geen einde te komen aan de tweede golf, het aantal nieuwe besmettingen is dag in dag uit veel te hoog in de ogen van het kabinet. En dus wordt er gezocht naar oorzaken. Eentje ligt er bij tieners, die een steeds groter deel van het totaal aantal besmettingen voor hun rekening nemen. 

Uit de wekelijkse cijfers van het RIVM blijkt dat van de nieuwe besmette personen meer dan één op de acht een tiener is (10 tot 19 jaar). Dat was vlak na de herfstvakantie nog één op de tien. Van alle middelbare scholieren (12 tot 17 jaar) die zich laten testen is 15,2 procent positief. Dat is hoger dan het landelijk gemiddelde (13,8 procent).

Er komen deze week voor het eerst nieuwe cijfers over schoolsluitingen. Het ministerie van onderwijs en de Onderwijsinspectie brachten in kaart hoeveel scholen de afgelopen maand helemaal of gedeeltelijk moesten sluiten vanwege een corona-uitbraak. Ook die cijfers zullen de discussie over scholen weer aanzwengelen.

Meer clusters

Vorige week liet RIVM-directeur Jaap van Dissel in de Tweede Kamer zien dat het aantal clusters van besmettingen onder tieners die het virus opliepen op school bijzonder hoog is. Alleen naar de thuis- en werksituatie zijn meer clusters te herleiden. Een cluster bestaat uit ten minste drie coronapatiënten die niet allemaal tot hetzelfde huishouden behoren en waarvan de besmetting aan elkaar te koppelen is, bijvoorbeeld omdat ze bij elkaar in de klas zitten.

Neemt het kabinet de middelbare scholen opnieuw onder de loep? Kinderarts-epidemioloog Patricia Bruijning gaf zondagavond in ‘Nieuwsuur’ een schot voor de boeg. Om het aantal besmettingen omlaag te krijgen moet er voor (middelbare) scholen toch voor een andere aanpak worden gekozen, vindt ze. “We hebben al veel maatregelen genomen buiten de scholen. Als we naar beneden willen met de cijfers, dan denk ik dat we ook naar de scholen moeten kijken”, zei Bruijning, die lid is van het Outbreak Management Team, de wetenschappelijke adviesraad van het kabinet.

Bruijning noemde het vaker testen van scholieren en andere les- en pauzetijden als concrete voorbeelden. Bij besmettingen in een klas zou een week online onderwijs overwogen moeten worden.

VO-raad gepikeerd

De VO-raad, de vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, reageerde gepikeerd. De raad riep deskundigen op inzichten te delen met het OMT en niet via de media hiervoor aandacht te vragen. Inhoudelijk wilde de VO-raad niet op de uitspraken van Bruijning reageren.

Binnen het OMT is al langer discussie over voornamelijk de bovenbouw (3e tot 6e schooljaar) van middelbare scholen. Die leerlingen zijn op een leeftijd dat ze steeds iets meer invloed uitoefenen op de verspreiding van het coronavirus. Al op 3 november schreef het OMT dat het zich zorgen maakt over de overdracht van het virus onder deze jongeren en gaf het kabinet mee te overwegen om op de bovenbouw van middelbare scholen weer over te gaan op online onderwijsvormen.

Iedere week sluit er een basisschool in Amsterdam

Iedere week sluit er wel een basisschool in Amsterdam geheel of gedeeltelijk de deuren vanwege een corona-uitbraak, zegt Lieke Thesingh van het Breed bestuurlijk overleg Amsterdam, de vereniging van primair onderwijs. “Maar de scholen zijn meestal niet de bron van de besmettingen, zegt de GGD. Na een week keert iedereen vaak ook gezond weer in het lokaal terug. De sluitingen duren niet lang. Over het algemeen horen we alleen over milde klachten.”

Soms gaat een basisschool niet dicht, ook al zijn er veel besmettingen, zoals bij De Kleine Reus in het centrum van Amsterdam waar in een klas van groep 5 zestien besmettingen, ­onder wie de leerkracht, geconstateerd werden. De klas ging naar huis, maar de school bleef open.

Volgens de website scholenmeldpunt.nl, een privaat initiatief, vinden twee op de drie sluitingen plaats in het voortgezet onderwijs. Soms is het hoge aantal besmettingen onder leerlingen of docenten aanleiding om de school geheel of gedeeltelijk te sluiten, zoals bij het Spinoza Lyceum en het Cartesius College in Amsterdam.

Ook als scholen vrezen dat het niet veilig genoeg is, gaan ze soms dicht. In Utrecht gebeurt dat bij het Bonifatius College, dat klassen nu halve weken fysiek les gaat geven. Vanwege een verbouwing heeft de school onvoldoende ruimte voor 1,5 meter afstand. Dit speelt ook op het Utrechts Stedelijk Gymnasium en het Nifterlake College in Maarssen.

Het kabinet liet tot nu toe weten daar niets in te zien. Premier Rutte, coronaminister De Jonge en onderwijsminister Slob zien het probleem, maar noemen het ‘beheersbaar.’ Houd de scholen zo lang mogelijk open, is hun boodschap.

Katalysator?

De vraag is in hoeverre besmette scholieren een katalysator van de epidemie blijken. Verspreiden zij het virus ook onder volwassenen, zoals familieleden? Daarover is nog weinig bekend, meldt het RIVM. En voor zover er al onderzoek is gedaan naar de transmissie van het coronavirus van kinderen op volwassenen, blijkt daarvoor weinig bewijs.

Een manco van het Nederlandse onderzoek dat voorhanden is, is dat het al wat ouder is en meestal gaat over de eerste golf. Belangrijk verschil met de situatie nu is dat toentertijd alle scholen de deuren moesten sluiten. Onderwijs verhuisde van het klaslokaal naar de huiskamer. Voor middelbare scholieren gold dat ze tot en met de zomervakantie nauwelijks de binnenkant van een schoolgebouw zagen.

Aanvullend onderzoek van het RIVM is gaande, en het instituut kijkt ook naar buitenlandse publicaties. Internationaal verschijnt er steeds meer bewijs voor de stelling dat zeker oudere kinderen bijdragen aan de verspreiding van het virus. Het gaat dan om voorpublicaties van onderzoek dat nog door collega-wetenschappers moet worden getoetst.

Acht keer grotere kans

In nieuw onderzoek beschrijft SAGE, de Britse evenknie van het Outbreak Management Team, dat kinderen tussen de 12 en 16 jaar sinds de opening van de scholen een acht keer grotere kans hebben dan volwassenen om het coronavirus te introduceren in een huishouden. 

De Centers for Disease control and Protection (CDC), het Amerikaanse RIVM, waren in oktober al vrij stellig. ‘Er zijn steeds meer aanwijzingen dat kinderen en adolescenten het virus efficiënt kunnen overdragen’, schreef het CDC.

Lees ook:

Zijn mondkapjes in het onderwijs inderdaad onwenselijk? ‘Tieners overzien de gevolgen niet’

Wat vinden pedagogen en psychologen van mondkapjes op school? Neuropsycholoog Jolles: ‘Tieners hebben wel een mening over een mondkapje, maar overzien de gevolgen niet’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden