Goederenvervoer

Steeds meer ‘giftreinen’ denderen ‘door woonwijken’ in Brabant en beletten woningbouw

Het aantal treinen met gevaarlijke stoffen dat door Brabant rijdt zal de komende jaren fors toenemen. Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz
Het aantal treinen met gevaarlijke stoffen dat door Brabant rijdt zal de komende jaren fors toenemen.Beeld Hollandse Hoogte / Peter Hilz

West-Brabant vreest voor een forse groei van het aantal treinen met gevaarlijke stoffen, en de consequenties daarvan voor de woningbouw in het gebied.

De drive-inwoning van Gabriël van der Heijde vertoont scheuren, trillingen houden hem uit zijn slaap en hij vreest voor een explosie. De voorzitter van Vereniging Alternatief Goederenvervoer woont pal langs de West-Brabantse spoorlijn. Het ‘boemellijntje’ loopt van Lage Zwaluwe, via zijn woonplaats Oudenbosch naar Roosendaal en België. Het zit hem helemaal niet lekker dat dagelijks grauwe ketelwagons met gevaarlijke stoffen als lpg en ammoniak vlak langs zijn huis denderen.

“Alle gevaarlijke stoffen gaan hierover heen, zelfs kernafval”, vertelt hij. Het lijntje, gebouwd in 1856, is volgens Van der Heijde niet berekend op de verwachte forse toename van het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor. “Ze zeggen dat het geen invloed heeft op de veiligheid. Nou, dank je de koekoek. En wie een huis wil bouwen in de buurt van het spoor kan het ook wel vergeten.”

Sterke stijging

Bewoners en gemeenten in West-Brabant vrezen voor de flinke groei van het aantal ‘giftreinen’, goed voor tien procent van het totale goederenvervoer. Het aantal risicovolle wagons dat door het gebied rijdt zal onder meer toenemen door de aanleg van een extra spoor in Duitsland, in het verlengde van de Betuweroute.

De laatste prognoses houden er rekening mee dat op de West-Brabantse spoorlijn tussen Lage Zwaluwe en Roosendaal vanaf 2028 jaarlijks tussen de 23.000 en 40.000 wagons met gevaarlijke stoffen zullen rijden. Dat zijn er nu nog ongeveer 8000. Het stuk spoor is een belangrijke route om de gevaarlijke stoffen – vooral brandbaar gas en brandbare vloeistof – vanuit de zeehavens richting België, Duitsland en Limburg te vervoeren.

De goederenlijn door West-Brabant houdt de gemoederen bezig vanwege de verwachte forse toename van het aantal treinen met gevaarlijke stoffen. De lijn wordt zowel gebruikt voor passagierstreinen als goederen. Beeld Louman & Friso
De goederenlijn door West-Brabant houdt de gemoederen bezig vanwege de verwachte forse toename van het aantal treinen met gevaarlijke stoffen. De lijn wordt zowel gebruikt voor passagierstreinen als goederen.Beeld Louman & Friso

Lobbyist naar Den Haag

De groei komt niet als een verrassing. De komende jaren zetten de rijksoverheid en ProRail er fors op in. Het transport met de trein is namelijk duurzamer en minder gevaarlijk dan over de weg. Maar de West-Brabantse gemeenten zitten er mee in hun maag.

Voor burgemeester Bernd Roks van de West-Brabantse gemeente Halderberge is de maat vol. De gemeente huurde al een lobbyist in om in Den Haag naar een oplossing te zoeken. “Dit kan zo niet langer”, klaagt Roks. “Het gaat om balans. Die treinen gaan dwars door woonwijken, kort langs ons gemeentehuis, scholen en verzorgingshuizen.”

Woningbouw het echte probleem

Maar wie van een afstandje naar het probleem kijkt, ziet dat er behalve de gevaren van het transport nog iets anders speelt. De toename van het aantal treinen dwarsboomt namelijk de bouw van woningen in het gebied. Roks: “Woningbouwplannen langs het spoor kunnen niet doorgaan als er meer goederentreinen bijkomen.”

Meer vervoer van (gevaarlijke) goederen betekent namelijk meer trillingen, geluidshinder en omgevingsrisico’s. Peter Robbe, expert gevaarlijke stoffen bij ProRail, wijst erop dat er in Nederland nog nooit een incident heeft plaatsgevonden met een trein met gevaarlijke stoffen waarbij slachtoffers vielen. De wens van het Rijk en gemeenten om meer woningen te bouwen rondom het spoor is volgens Robbe het werkelijke probleem.

“Het verdichten van binnensteden is een oplossing voor het woningtekort, maar daar liggen ook de spoorlijnen. En wat denk je van alle chemische stoffen die nodig zijn om die miljoen extra woningen te bouwen? Die willen we voor een deel via het spoor laten rijden, want het is ook nog eens duurzaam. We moeten niet denken in tegenstellingen, maar juist in onderlinge samenhang. Dat is de crux.”

Alternatief: buissysteem

De oplossing? Inmiddels is er vijf miljoen euro beschikbaar voor veiligheidsmaatregelen in West-Brabant. Als het aan de bedrijven ligt waarvoor de stoffen zijn bestemd, moet er worden gekeken naar alternatieven voor het spoorvervoer. Chemiereus Chemelot met fabrieken in Limburg is verantwoordelijk voor een groot deel van gevaarlijke stoffen die door Noord-Brabant moeten.

“We zouden wel een buissystemen onder de grond willen waardoor we die gevaarlijke stoffen kunnen transporteren”, droomt directeur Loek Radix. “Dat is de meest veilige en minst belastende manier, maar kost veel geld.” Aanwonende Van der Heijde ziet liever een spoortunnel. “Dan kunnen ze er 24 uur per dag, zeven dagen per week goederentreinen doorheen laten rijden en hebben wij er geen last van.”

Lees ook:

Natuurlijk is er geen explosiegevaar in Nederland

Met zo’n explosie als in Beiroet ben je blij dat je in Nederland woont, het land van strakke normen en heldere regels, van controlemechanismen en toezichtsinstituten, van handhaving en naleving.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden