ReportageGoederenspoorlijn

‘Spoor van vernieling’ lokt fel protest uit in Achterhoek en Twente

Inwoners van Twente en de Achterhoek maken zich grote zorgen over de Noordtak van de Betuweroute. Beeld Herman Engbers
Inwoners van Twente en de Achterhoek maken zich grote zorgen over de Noordtak van de Betuweroute.Beeld Herman Engbers

Dorpsverenigingen en natuurclubs verzetten zich met hand en tand tegen een goederenspoorlijn door de Achterhoek en Twente. Havenbedrijf Rotterdam lobbyt stevig voor deze noordtak van de Betuweroute.

Stefan Keukenkamp

Abrupt stopt Carmen klein Goldewijk (46) met haar witte Hyundai in de berm van een landweggetje tussen Heelweg-Oost en West. Daar, tussen de landerijen, grazende koeien en boerderijen, wijst ze door het autoraam. “De goederentreinen denderen hier straks door het groene landschap. Dat kan toch niet?”

Het Achterhoekse dorp Heelweg met 1100 inwoners bestaat uit twee losse dorpskernen. In het ene deel ligt de basisschool, in het andere het buurtschapshuus. Een nieuwe spoorlijn betekent volgens het bestuurslid van Heelwegs Belang het einde van de saamhorigheid in het dorp. “Als het doorgaat, doorsnijdt de spoorlijn precies ons dorpje.”

Dwars door kwetsbare natuur

Haar geliefde Achterhoek gebruikt als doorvoer voor goederenwagons, Klein Goldewijk wordt misselijk van de gedachte. Samen met tientallen andere dorpsverenigingen, natuurorganisaties en lokale bestuurders in de Achterhoek en Twente verzet zij zich hevig tegen de omstreden Noordtak van de Betuweroute. Een nog aan te leggen goederenspoorlijn van Zevenaar via Doetinchem naar Hengelo dwars door kwetsbare natuur.

Het plan uit 1992 leek veilig opgeborgen in een stoffige bureaulade, maar ligt weer op tafel.

Een kaart van de nog aan te leggen Noordtak van de Betuweroute, links de huidige spoorlijn voor goederenvervoer naar Noord-Duitsland. Beeld Thijs van Dalen
Een kaart van de nog aan te leggen Noordtak van de Betuweroute, links de huidige spoorlijn voor goederenvervoer naar Noord-Duitsland.Beeld Thijs van Dalen

Het is een van de vijf varianten om de Rotterdamse haven beter te verbinden met Noord- en Oost-Europa. De inwoners van Twente en de Achterhoek schrokken wakker, nadat de VVD dit najaar een motie indiende met de vraag op welke wijze de Noordtak van de Betuweroute gerealiseerd kan worden.

Kamerleden stemden voor

Op Kamerlid Pieter Omtzigt na stemde de hele Kamer voor de motie. Het lijkt op een succesvolle lobby vanuit het Havenbedrijf Rotterdam. ‘Lobbygeweld’ waar de Achterhoek niet tegenop kan, vertelt wethouder Rens Steintjes op het gemeentehuis in Doetinchem. Hij noemt de plannen ‘een heel slecht idee’. “Die treinen laten een spoor van vernieling achter, terwijl we er niets aan hebben.”

Een onderzoek naar nut en noodzaak van zo’n noordelijke aftakking van de Betuweroute loopt al langer. “Een deugdelijk onderzoek gaat aantonen dat er geen enkele nut en noodzaak is”, luidt zijn stellige overtuiging. Maar, vindt Steintjes, er wordt nu toe geredeneerd naar één uitkomst die voor het havenbedrijf Rotterdam gunstig uitpakt: de Noordtak door de Achterhoek. “Geen oplossing voor een bestaand probleem, maar een spoorlijn die groei creëert en daar zitten grenzen aan.”

Een spandoek tegen de plannen voor een Noordtak van de Betuweroute in Twente. Beeld Herman Engbers
Een spandoek tegen de plannen voor een Noordtak van de Betuweroute in Twente.Beeld Herman Engbers

Uit bed trillen

In een ander deel van Oost-Nederland zien ze die Noordtak door de Achterhoek wél zitten. Omwonenden langs de IJssellijn, die loopt via Zutphen en Deventer naar Duitsland, trillen uit hun bed. Een van de andere varianten die wordt onderzocht is nog meer goederentreinen over dat bestaande spoor, weet Leendert Stutvoet. Hij is voorzitter van de RONA (Regionaal Overleg Noordelijke Aftakking). “Goederentreinen gaan dwars door stedelijk gebied en dat wordt alleen maar erger.”

Hij begrijpt de zorgen in de Achterhoek, maar benadrukt wel dat het een duurzaam alternatief is. “Een goederentrein is goed voor tussen de 40 en 60 vrachtwagens.”

Rotterdamse haven: ‘Bittere noodzaak’

Jaap Jelle Feenstra, voormalig PvdA-kamerlid, lobbyt namens het Havenbedrijf Rotterdam voor de Noordtak van de Betuweroute door de Achterhoek. Bittere noodzaak, vindt de haven, vanwege de ‘keiharde concurrentie’ met havens als Hamburg. “En met de minste overlast is dat nou eenmaal de meest gunstige variant”, stelt Feenstra.

Hij spiegelt voor dat zo’n verbinding ongeveer 2,5 miljard gaat kosten. “Tegenover tien miljard voor de nodige opwaardering van bestaande spoor in de Randstad en naar Oost-Nederland, waarbij goederentreinen door 20 steden met 1,8 miljoen omwonenden rijden.”

Het verzet in de Achterhoek en Twente is inmiddels gehoord in ‘Den Haag'. Staatssecretaris Vivianne Heijnen was onlangs in het gebied en liet weten dat de inwoners meer inspraak krijgen in het onderzoek naar de spoorlijn. Daarvan worden dit voorjaar de eerste resultaten worden verwacht. Klein Goldewijk staat inmiddels met tientallen dorpsverenigingen in contact om actie te voeren tegen de Noordtak. “Die mag er nooit komen, daar moeten we alles aan doen.”

Capaciteit Betuweroute nog lang niet benut

De Betuweroute, de goederenspoorlijn van de Rotterdamse haven naar de Duitse grens, is in 2007 opgeleverd. De 160 kilometer lange spoorlijn kostte 4,7 miljard euro, maar op dit moment wordt slechts iets meer dan de helft van de maximale capaciteit (170 treinen per dag) benut. Dat heeft alles te maken met de vertraagde realisatie van een derde spoor in Duitsland. Die zou dit jaar gereed zijn, maar is vertraagd tot 2030.

Lees ook:

Steeds meer ‘giftreinen’ denderen ‘door woonwijken’ in Brabant en beletten woningbouw

West-Brabant vreest voor een forse groei van het aantal treinen met gevaarlijke stoffen, en de consequenties daarvan voor de woningbouw in het gebied.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden