Discussie

Spelen aerosolen nou een rol bij besmetting? Toch wel, erkent het RIVM nu

In de Johan Cruijff ArenA worden metingen gedaan zonder publiek, met kunstmatige aerosolgeneratoren op de tribunes. Beeld Joris van Gennip
In de Johan Cruijff ArenA worden metingen gedaan zonder publiek, met kunstmatige aerosolgeneratoren op de tribunes.Beeld Joris van Gennip

Voor het eerst erkent het RIVM de rol van aerosolen bij de verspreiding van corona. Het besluit volgt na een jaar vol maatschappelijke discussie over de kleine druppeltjes.

Anne ter Rele

Na een discussie van ruim een jaar lijkt het RIVM eindelijk om: aerosolen spelen tóch een rol bij de besmetting met het coronavirus. Woensdagochtend publiceerde het instituut een nieuw advies op zijn website, waarin het erkent dat het virus zich ook via kleine druppeltjes door de lucht kan verspreiden. Wel blijft de kans dat je besmet raakt het grootst als je dichtbij iemand met het coronavirus bent, schrijft het instituut.

Op de website schrijft het RIVM dat besmetting met aerosolen ‘onder bepaalde omstandigheden’ kan plaatsvinden. “Bijvoorbeeld in ruimtes waar geen of te weinig ventilatie is en/of veel mensen, vooral voor een langere tijd, bij elkaar zijn.” Eerder dichtte het RIVM de besmetting via aerosolen nog een ‘onduidelijke rol’ toe. Naast het wassen van handen en testen bij klachten benadrukt het RIVM nu ook het belang van een goede ventilatie van woning en werkplek. Ook adviseert het instituut om drukke plekken en ruimtes te vermijden. Tot vanochtend stonden die adviezen niet zo prominent op de website.

Liever luisteren? Beluister via onderstaande speler dit artikel.

Het aangepaste advies is een succes voor 39 wetenschappers die vorige week in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Science pleitten voor meer aandacht voor ventilatie in de strijd tegen corona. “Ik ben heel blij”, zegt Philomena Bluyssen, hoogleraar binnenmilieu aan de TU Delft, die meeschreef aan het artikel. “Het lijkt erop dat het RIVM eindelijk erkent dat corona zich in de lucht kan verspreiden en dat ventilatie belangrijk is. Een grote ommekeer.”

‘Rol van aerosolen is niet meer te ontkennen’

Met de aanpassing volgt het RIVM het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Die schreef eind april hoe het virus zich kan verspreiden via aerosolen, op meer dan één meter afstand. Ook het CDC, het Amerikaanse RIVM, erkende recentelijk dat aerosolen op deze manier een rol spelen.

Ruim een jaar lang discussiëren wetenschappers nu over de rol van aerosolen, een discussie die Maurice de Hond al aan het begin van de coronacrisis aanzwengelde. De centrale vraag: kan het virus zich in kleine druppeltjes door de lucht verspreiden, en zo ook op meer dan één meter afstand corona verspreiden? Lang benadrukte het RIVM dat het virus zich vooral verspreidt in druppels groter dan 5 micrometer. Die grote druppels zouden binnen een meter afstand op de grond vallen. Anderhalve meter afstand houden was het belangrijkste devies.

Maar natuurkundigen stelden juist dat druppels met virusdeeltjes ook kunnen blijven zweven in de lucht van afgesloten ruimtes. Omdat die druppels zich kunnen verspreiden, zou anderhalve meter afstand houden niet voldoen om besmetting te voorkomen. Juist een goede ventilatie zou essentieel zijn, benadrukt ook hoogleraar Bluyssen. “Dat het RIVM dit nu ook schrijft, is een wetenschappelijk besluit”, zegt ze. “Omdat er zoveel bewijs is, is de rol van aerosolen niet meer te ontkennen.”

‘Grote ommekeer’

Een RIVM-woordvoerder ontkent dat de aanpassing ‘een grote ommekeer’ is, zoals Bluyssen stelt. “Er wordt een groter punt van gemaakt in de buitenwereld”, zegt hij. Hoewel ventileren geen deel uitmaakte van de basisregels ‘wassen, afstand, testen’, wees het RIVM sinds vorig jaar zomer al wel op het belang van ventilatie op scholen. “Er wordt al lange tijd geadviseerd voldoende te ventileren, drukte te vermijden, zo veel mogelijk thuis te werken, zo min mogelijk mensen te ontmoeten en thuis te blijven bij klachten”, stelt de woordvoerder. Het nieuwe inzicht over aerosolen leidt vooralsnog niet tot een aanpassing van dat advies.

Volgens de woordvoerder volgt het RIVM de wetenschappelijke inzichten en kijkt het ook naar de adviezen van de WHO. “Er is nog steeds een wetenschappelijke discussie gaande, maar een rol voor kleine druppels die zich verspreiden door de lucht, wordt steeds duidelijker. Dit heeft geleid tot de aanpassing.”

Publieke communicatie

Hoogleraar Bluyssen hoopt dat ventilatie vanaf nu een belangrijkere publieke rol gaat spelen in de adviezen van het RIVM. Ze wijst naar het buitenland, waar al langer wordt gehamerd op het belang van ventilatie. “In Duitsland bijvoorbeeld.” Ook het Belgische RIVM, Sciensano, presenteerde eind april een door de overheid ingestelde taskforce ventilatie. Die adviseerde een CO2-meter op te hangen, als indicatie van de hoeveelheid uitgeademde lucht in een ruimte. Ook in het Verenigd Koninkrijk geldt ventilatie als een van de vier basisregels.

“Het aanpassen van de website is slechts een eerste stap. Nu moet Rutte er in de persconferenties nadruk op gaan leggen. Het moet op televisie komen. ”

Lees ook:

Brengen aerosolen corona over? De rest van de wereld denkt van wel

Opnieuw waarschuwen wetenschappers voor coronabesmetting via zwevende luchtdeeltjes. Hoe is het denken wereldwijd veranderd, en loopt Nederland uit de pas?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden