Nieuws Tramaanslag

Spanning komt tot uitbarsting in rechtszaal tijdens eerste zittingsdag Gökmen T.

Rechtbanktekening van Gökmen T. tijdens de eerste inleidende zitting voor de rechtbank in Utrecht. Beeld ANP Graphics

Iets meer is duidelijk geworden over de denkbeelden van Gökmen T., verdachte van de tramaanslag in Utrecht. Maar het is de vraag of de slachtoffers er wijzer van worden.

Hij heeft briefjes achtergelaten, en zelfs een boodschap op de geluidsdemper van zijn pistool waarmee hij op willekeurige mensen in de Utrechtse tram schoot. Dat de rechtbank hem desondanks verdachte noemt, lijkt Gökmen T. (37) niet te begrijpen. “Het is geen verdenking, ik heb al bekend”, zegt hij tegen de rechter. Bij de aanslag op 18 maart kwamen vier mensen om het leven en raakten drie anderen gewond.

Al vanaf de start van de niet inhoudelijke zitting vanochtend is de sfeer gespannen. De in Turkije geboren T., die met een flauwe glimlach om zijn mond de zittingszaal wordt binnengebracht, is door de rechtbank verplicht te verschijnen. Dat is duidelijk zichtbaar aan de handboeien die hij, verbonden aan een band om zijn taille, draagt. Zeer ongebruikelijk in de Nederlandse rechtszaal. Maar gezien ‘de hoog opgelopen emoties bij de verdachte’ noodzakelijk, aldus de rechtbank.

Op sommige vragen blijven antwoorden uit. Zo wil de rechter weten waarom T. zich niet wil laten bijstaan door een advocaat, terwijl dat gezien de ernst van de verdenkingen wel verstandig is. “Ik ben geen democraat, ik ken jullie wetten niet en ik ken jullie rechtbank niet”, zegt T. Om zich daarna, als de rechter daarop doorvraagt omdat dat toch bijzonder is voor iemand die al sinds zijn twaalfde in Nederland woont, te beroepen op zijn zwijgrecht.

Hoogoplopende emoties

Net nadat de rechter verzucht ‘genoeg voor vandaag’, komt de spanning tot uitbarsting. Plotseling begin T., te roepen: “Jullie zijn niet meer waard...”, maar hij wordt onderbroken door een van de nabestaanden op de publieke tribune. De man, die zijn dochter verloor bij de aanslag, staat op en schreeuwt “Lafaard! Varken! Al dat volk van jullie!”

De nabestaanden en andere aanwezige slachtoffers hebben even daarvoor moeten luisteren naar een lange lijst verwijten die T. de Nederlandse samenleving maakt. Op een briefje schreef hij: “Ik doe dit voor mijn geloof. Jullie maken moslims dood en willen het geloof van ons afpakken. Maar dat gaat niet lukken. Allah is groot.” In verhoren verwijst hij ook naar de deal die de Europese Unie sloot met Turkije om de grenzen voor vluchtelingen te sluiten en naar de gebeurtenissen in Srebrenica in de jaren negentig, waar duizenden moslimmannen de dood vonden, terwijl Nederlandse militairen daar waren om hen te beschermen.

T. praat de hele tijd in termen van ‘jullie’ en ‘wij’. “Als jullie democratie echt is, dan laten jullie ons de sharia volgen.” En: “Ik wilde laten zien dat jullie niet van diamant zijn en wij niet van zand.”

“Wie bent u dat u om dit te doen? Om mensen dood te schieten?”, vraagt de rechter. “Wie zijn jullie om moslims dood te maken?”, reageert T. En zo kwam de rechtbank niet veel verder tijdens deze eerste ontmoeting.

Draaideurcrimineel en drugsgebruiker

Opvallend is dat T. bij justitie helemaal niet te boek stond als geradicaliseerd. Hij was een draaideurcrimineel, een drugsgebruiker, een lastige man die elke psychische hulp weigerde. Toen hij toesloeg afgelopen maart, was hij voorlopig op vrije voeten nadat hij was aangehouden op verdenking van verkrachting in de relationele sfeer. Die zaak loopt nog steeds.

Hoewel zijn tijdelijke vrijlating met de kennis van nu een nachtmerrie is, was die destijds juridisch gezien juist, zegt de officier van justitie. Er was geen enkel signaal dat hij zou overgaan tot zoiets gruwelijks als wat er gebeurde op 18 maart.

Het onderzoek van het OM richt zich momenteel ook nog op de vraag of er een sprake is van een terroristisch oogmerk. Daar zijn sterke aanwijzingen voor, aldus de officier van justitie. Maar andere opties moeten ook nog worden uitgesloten. Zo wordt T., nog voordat in september een nieuwe zitting staat gepland, onderzocht in het Pieter Baan Centrum.

Lees ook

Pleegde Gökmen T. een terroristische daad (en maakt dat eigenlijk uit)?

Zojuist is de voorbereidende zitting begonnen tegen Gökmen T, die afgelopen maart in Utrecht in een drukke tram vier mensen doodschoot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden