ReportageGilze-Rijen

Soms elke tien minuten tot ’s avonds laat: het geklepper van helikopters

Een Chinook-transporthelikopter van de Nederlandse luchtmacht vliegt over vliegbasis Gilze-Rijen.Beeld ANP

Omwonenden willen dat de militaire vliegbasis Gilze-Rijen geen extra vluchten krijgt. Ze hebben al genoeg overlast van het helikopterveld, vinden ze. Het ministerie van defensie gaat daar nu in mee.

Een kilometer naar het westen of het oosten, Rob en Ingrid ­Veroude hadden niet gedacht dat het zo’n verschil zou maken. Door de ver­huizing van enkele jaren geleden wonen ze nu niet meer schuin, maar recht onder de aanvliegroute van vliegbasis Gilze-Rijen. Helikopters die vanaf hier opstijgen om in laagvlieggebieden te oefenen hoe ze ­onder de radar kunnen opereren, zijn voor het gezin Veroude haast aanraakbaar. De Chinooks en Apaches ontwijken dankzij deze route de aanpalende Tilburgse wijk Reeshof, maar daardoor zijn de bewoners van het dorpje Hulten de sigaar. Ingrid: “Je voelt de trillingen als je binnen op de bank zit. Maf hoor, dat went niet.”

De gemeente Gilze en Rijen heeft een haat-liefdeverhouding met de vliegbasis. Die ligt er al sinds 1910, het was het eerste vliegveld van ­Nederland. Tegenwoordig wordt de basis druk gebruikt. Volgens berekeningen van de gemeente gaat het om zo’n 30.000 vluchten per jaar, dat zou neerkomen op gemiddeld ruim tachtig per dag.

Ondanks die overlast voor om­wonenden is er volgens wethouder Sandra Diepstraten ook trots. “Zoals Kaatsheuvel de Efteling heeft, zo hebben wij het vliegveld. Van oudsher wonen hier veel mensen van Defensie. Niet voor niets kent Rijen nog de militaire wijk. Voor de economie is het vliegveld eveneens goed, alleen hebben we ook een ­individuele afweging te maken. ­Omwonenden hebben echt last van het zogeheten rattle noise, de trillingen. Dus wat Defensie elders aan vluchten kan onderbrengen, zien we graag uit ­Gilze-Rijen verdwijnen.”

Beeld Louman & Friso

Niet bouwen vanwege straaljagergeluid dat er nooit is

Zul je net zien, moet Vicky Ver­meulen-van Iersel hebben gedacht. Komt Barbara Visser bij haar thuis, houden de helikopters zich een dag koest. De staatssecretaris van defensie bracht vorige week een bezoek aan de gemeente en wilde van de mensen daar horen hoe zij het geluid ervaren. 

Vicky Vermeulen vertelde dat de grenzen van het aanvaardbare zijn bereikt. “Die helikopters hoor je twee minuten van tevoren al aankomen. En als ze weg zijn, trilt het huis nog een tijd na. Soms elke tien minuten, tot ’s avonds laat. Het is een belasting op het woongenot. Maar het kwartier dat Visser bij mij binnen zat, kwam er dus niets over.”

Toch was het een mooie dag, omdat Visser ’s avonds goed nieuws had. Plannen om het aantal vluchten uit te breiden, gaan niet door. Bovendien is het de bedoeling dat de ­functie van ‘reserveveld’ verdwijnt. Momenteel kunnen gevechtsvliegtuigen uit Leeuwarden of Volkel ­indien nodig uitwijken naar Gilze-Rijen. In de praktijk gebeurt dat ­bijna nooit, maar de functie zet wel een rem op nieuwbouwprojecten in de directe omgeving. Zo heeft het dorp Molenschot er deze eeuw pas één wijkje van dertig woningen bij gekregen.

“Omgerekend anderhalf huis per jaar”, schampert Joppe Leenaars van de Stichting Dorps­belang. “Veel mensen trekken weg, waardoor de leefbaarheid verslechtert. We hebben dringend behoefte aan starterswoningen, maar die ­kunnen we nu niet bouwen vanwege straaljagergeluid dat er nooit is. Dat begrijpen mensen niet.”

Paarden hebben nergens last van, het zijn gewoontedieren

Eerlijk is eerlijk, het is een machtig gezicht. Vanuit de richting van de ­familie Veroude komt een Chinook aangevlogen, met zijn kenmerkende tandemrotor. Een oefenronde zit erop. Door een stevige bocht naar rechts helt de helikopter flink over, voordat hij het hek overvliegt en op de vliegbasis landt. 

Fons van Oosterhout kan er wel van genieten. Hij zit deze middag voornamelijk op zijn minitractor om de ondergelopen grond voor zijn paarden te bewerken. Vier jaar geleden verruilde hij de Reeshof voor zijn huidige woning, de overlast valt hem alleszins mee. Want zo is het hier ook: wat de een als overlast ervaart, is voor de ander goed te doen. Voordat hij het koopcontract tekende, verbleef Van Oosterhout eerst een paar avonden en nachten in een aanpalend bosperceel. Toen wist hij: hier kan ik wel aan wennen. “Mijn paarden hebben ook nergens last van. Het ­zijn gewoontedieren, zij kijken niet meer op van een ­helikopter.”

De meeste omwonenden staan er anders in. Dat ze zelf in de buurt van een vliegveld zijn gaan wonen, is geen argument dat tegen hen pleit. Martin en Annie Gijsbrechts bewonen hun huis nu 43 jaar en door de ­jaren heen is de overlast flink ­gegroeid. Sinds een kwarteeuw is Gilze-Rijen de thuisbasis van de helikopters van het Defensie Helikopter Commando. Hier wordt getraind met de toestellen die tijdens recente missies in Afghanistan, Mali en Irak werden ingezet. Martin: “Elke paar minuten dat ­geklepper is vreselijk. In onze aanbouw zijn al eens twee dakramen ­gesneuveld. Vorige week heb ik een mail gestuurd dat ze zich moeten schamen dat ze zo met hun buren omgaan. Vroeger stegen hier straaljagers op, dat was beter. Die maken een bak herrie en dan zijn ze weg. Met helikopters is dat niet zo.”

Twee chinooks en en een apache boven de vliegbasis Gilze-Rijen, tijdens de Luchtmachtdagen. Beeld Ton Toemen

Een toename van het aantal vluchten, hoort dat er ook nog bij?

Sinds drie maanden heeft de familie Veroude een geluidsmeter van een onderzoeksbureau in het weiland staan, zoals er in de omgeving nog zeven zijn aangebracht om het geluid in kaart te brengen. Omwonenden kunnen wel zeggen dat het tijdens druk vliegverkeer ondoenlijk is om rustig in de tuin te zitten, het is de bedoeling dat ze dat straks ook kunnen staven. Het apparaat gaf al geregeld een geluid van ruim boven de 80 decibel aan. “In Hulten hebben we nooit weerstand geboden”, zegt Veroude. “Het vliegveld hoort erbij in deze omgeving. Maar een toename van het aantal vluchten, hoort dat er ook nog bij?”

Het is precies waar ook de gemeente tegenaan loopt. Wethouder Diepstraten zegt heus oog te hebben voor het landsbelang. “Er moet nu eenmaal worden geoefend, maar het moet hier wel leefbaar blijven. We hebben nu jaarlijks al ruim 30.000 vluchten, Defensie wilde dat verder verruimen. Niet voor niets zijn er vanuit onze gemeente achthonderd bezwaren tegen de plannen ingediend. Tot nu toe stuitten we op een muur van onbegrip. Nu voelen we voor het eerst erkenning.”

Correctie 18-2: In een eerder versie van dit artikel werd vliegveld Gilze-Rijen de thuis­basis van de helikopters van de landmacht genoemd. De toestellen vervoeren weliswaar (ook) ­militairen van de landmacht, maar ze behoren tot de luchtmacht.

Lees ook:

De lawaaimakers zijn terug in Limburg

Het opnieuw in gebruik nemen van vliegbasis De Peel in Vredepeel, een plan van Defensie, leidt tot een storm van protesten. Al ageert niet iedereen tegen de komst van twaalf F-35’s – notoire lawaaimakers. ‘Wat komt, dat komt.’

Geen F16, maar veldleeuwerik en wie weet... de tapuit

Ooit landden hier straaljagers. Nu doen dat vooral zeldzame vogels en groeien er bijzondere bloemen en planten. De voormalige vliegbasis Soesterberg is nu een juweeltje van biodiversiteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden