Coronapandemie

Sneltest is redelijk betrouwbaar, maar verbind geen grote conclusies aan de uitslag

In de teststraat in de Rai in Amsterdam gebruikt de GGD ook antigeensneltesten.  Beeld  EPA/LEX VAN LIESHOUT
In de teststraat in de Rai in Amsterdam gebruikt de GGD ook antigeensneltesten.Beeld EPA/LEX VAN LIESHOUT

Uit nieuw onderzoek zou blijken dat de veelgebruikte antigeensneltest van fabrikant Abbott onvoldoende betrouwbaar is. Dat ligt eraan waar je de test voor gebruikt.

Het was even schrikken voor mensen die vlak voor de kerstdagen nog snel een (commerciële) coronasneltest lieten afnemen, en zich na een negatieve uitslag veilig waanden. Op Eerste Kerstdag kwam via de NOS naar buiten dat uit onderzoek van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) de veelgebruikte antigeensneltest van farmaceut Abbott naar voren kwam als minder betrouwbaar dan gedacht. Ook de GGD maakt gebruik van deze test. Daar zat je dan, gezellig aan de kerstdis. Moeten we twijfelen aan de werking van antigeensneltesten? Drie vragen en antwoorden.

Hoe kan het dat deze ogenschijnlijk onbetrouwbare test toch wordt gebruikt?

Een vergelijkende studie, zoals die van het LUMC, waarin mensen simpelweg twee keer worden getest, is al veel vaker uitgevoerd. Een PCR-test onderzoekt of genetisch materiaal van het virus in het slijm aanwezig is, de antigeentest toont aan of er viruseiwitten in neus- en keelslijm zitten. Door de uitslag van de antigeentest te vergelijken met de PCR-test (die er vrijwel nooit naast zit) is de werking van de nieuwe test meetbaar. Op basis van deze eerdere onderzoeken en aanvullende rapportages zijn verschillende antigeentesten (waaronder die van Abbott) goedgekeurd door het RIVM. De GGD gebruikt ze op sommige grote testlocaties zoals in Amsterdam en Rotterdam. En veel commerciële aanbieders van testen gebruiken de antigeentest, omdat die al na ongeveer een kwartier een uitslag geeft. In aanloop naar de kerstdagen zagen commerciële teststraten een run op deze een snelle test. Een dergelijke trend is in aanloop naar oud en nieuw niet uitgesloten.

Zijn de uitkomsten van het LUMC verrassend?

Nee en ja. Nee, omdat al bekend was dat de antigeensneltest minder gevoelig is dan de PCR-test. De sneltest is minder goed in het detecteren van een beginnende infectie en werkt vooral goed bij mensen die veel last hebben van het virus. Volgens literatuuronderzoek van het RIVM is er bij een antigeensneltest tot 33 procent kans op een fout-negatieve uitslag - de geteste persoon is positief ondanks een negatieve uitslag. Het is bijvoorbeeld om die reden dat voor reizigers uit het Verenigd Koninkrijk, waar een vermoedelijk besmettelijkere variant van het coronavirus rondgaat, geldt dat zij verplicht een negatieve PCR-test moeten overleggen. Een antigeentest is niet voldoende.

Bij mensen met een hoge aanwezigheid van het virus in het neus- en keelslijm is er bij de antigeen sneltest nog ‘slechts’ kans op 5 tot 10 procent fout-negatieve uitslagen. In die zin wijkt het LUMC-onderzoek af van de wetenschappelijke consensus. Ook vergeleken met een PCR-test die niet al te nauwkeurig heeft gespeurd naar het coronavirus (dat verhoogt de kans op het vinden van restvirus) was de antigeentest 75 procent sensitief. Of te wel: de test miste 25 procent van de corona-infecties.

Heeft het nog zin om een antigeensneltest door de neus te laten halen?

Dat hangt af wat iemand met de uitslag van plan is. De Leidse onderzoekers hebben het idee (niet onderzocht) dat een sneltest als vrijbrief wordt gebruikt en dat men bij een negatieve uitslag sneller geneigd is om de anderhalvemetermaatregel te laten varen. Het kabinet, het RIVM en de GGD benadrukken dat geen enkele negatieve testuitslag, en zeker niet die van een sneltest, een vrijbrief is om geldende maatregelen los te laten.

Een test is altijd een momentopname. Dus: blijf thuis (bij klachten), niet meer dan twee mensen op bezoek en houd anderhalve meter afstand. De GGD heeft daarnaast een aanvullend advies bij een negatieve sneltest (die alleen bij mensen mét klachten wordt afgenomen). Het is volgens de GGD belangrijk om klachten in de gaten te houden en bij twijfel (in overleg met de huisarts) alsnog een PCR-test te doen.

Lees ook:

Outbreak Management Team overlegt woensdag over Britse virusmutatie

Het Outbreak Management Team komt woensdag bijeen om te praten over de Britse mutatie van het coronavirus. Inmiddels is deze variant van het coronavirus bij elf Nederlanders aangetroffen. Inmiddels is deze variant van het coronavirus bij elf Nederlanders aangetroffen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden