Achterstanden

Slachtoffers zware verkeersdelicten wachten hopeloos lang op rechtszaak

Bloemen en kaarsjes op de plek langs de Nieuw-Loosdrechtsedijk waar de 19-jarige Fleur werd doodgereden. Haar auto werd geraakt door een andere auto. Deze werd bestuurd door een 53-jarige man uit Loosdrecht die te veel had gedronken.  Beeld ANP
Bloemen en kaarsjes op de plek langs de Nieuw-Loosdrechtsedijk waar de 19-jarige Fleur werd doodgereden. Haar auto werd geraakt door een andere auto. Deze werd bestuurd door een 53-jarige man uit Loosdrecht die te veel had gedronken.Beeld ANP

Langer dan een jaar wachten op de rechtszaak is voor slachtoffers van zware verkeersdelicten regel geworden. ‘De keten loopt vast.’

Marco Visser

Meer dan vier op de vijf slachtoffers van zware verkeersdelicten moeten te lang wachten totdat een rechter zich over hun zaak buigt. De bedoeling is dat tachtig van elke honderd verkeersongevallen waarbij iemand zwaargewond raakt of overlijdt, binnen een jaar naar de rechter gaan, maar vorig jaar was dat slechts 15 procent.

‘De te lange doorlooptijden doen tekort aan het belang van slachtoffers en het recht van verdachten op berechting binnen een redelijke termijn’, stelt het OM.

Politie, het Openbaar Ministerie en rechters spraken een paar jaar geleden af dat zij extra aandacht zouden besteden aan achterstanden bij onder meer zedenzaken, kinderporno, jeugdzaken en ernstige verkeersdelicten.

Vertrouwen in rechtstaat aangetast

De achterstanden tasten het vertrouwen in de rechtsstaat aan. Maar het is nergens gelukt de afgesproken normen te halen. Uitschieter naar beneden zijn de ernstige verkeersdelicten, blijkt uit de onlangs verschenen Jaarrapportage Strafrechtketen 2021.

“We zien geregeld dat mensen twee jaar moeten wachten op de eerste inhoudelijke zitting”, zegt Moniek Toonen, juridisch adviseur van Slachtofferhulp Nederland. “Slachtoffers gaan dan in de wachtstand. We merken dat hun herstel daardoor kan stagneren.”

Achterstanden bij rechtbanken steken steeds nadrukkelijker de kop op. Vorige week moest het OM in Gelderland-Oost zelfs 1500 zaken terugtrekken bij de politierechter. De achterstanden komen deels door corona, schrijven de opstellers van de jaarrapportage.

Maar bij verkeersdelicten speelt meer. Veroorzakers van ernstige verkeersongelukken wachten zelden hun rechtszaak af in de cel. Bij andere ernstige delicten komt dat vaker voor. Dat soort zaken krijgt voorrang.

Bewijs verzamelen is complexer geworden

Een andere reden is dat bewijs verzamelen complexer is geworden, stelt een woordvoerder van het OM. Onderzoek naar de sporen van banden was vroeger bijvoorbeeld makkelijker. Een lange remweg vertelde iets over de snelheid.

Doordat auto’s tegenwoordig zijn uitgerust met veiligheidssystemen zoals ABS, blokkeren de wielen niet meer en raken de auto’s niet meer in de slip. Gevolg: geen bruikbare bandensporen op het asfalt. “Het klassieke sporenonderzoek is dus niet meer mogelijk”, zegt de woordvoerder.

De politie moet nu allerlei systemen in de auto’s zelf uitlezen en die zijn niet allemaal hetzelfde gebouwd. Soms zijn de gegevens niet opgeslagen in de auto, maar staan ze op een server. De techniek zorgt er dus voor dat onderzoek grondiger is, maar ook meer tijd kost.

Het OM probeert de achterstanden aan te pakken door in overleg met de rechtbank extra zittingen te houden. Wat het OM ook kan doen, zegt Toonen, en wat veel verschil zal maken, is slachtoffers tussentijds informeren.

“Het OM vertelt wel dat strafvervolging zal plaatsvinden, maar daarna wordt het stil. Waar mensen baat bij hebben, is dat zij ook informatie krijgen als er niets gebeurt. Dat het OM bijvoorbeeld aangeeft dat het pas over een half jaar meer kan zeggen.

Twee jaar wachten zonder informatie

“Als je twee jaar moet wachten, zonder informatie, ben je bang dat de dader ermee wegkomt, of dat je bent vergeten. Tussentijds contact zorgt ervoor dat slachtoffers grip houden op de zaak die gaat komen. Volgens mij groeit dat besef inmiddels bij de instanties. Het allerbeste is natuurlijk als de normen gehaald worden. OM en politie doen hun best, maar de keten loopt vast.”

Lees ook:

‘Slachtoffers dubbel gedupeerd door seponeren van rechtszaken’

Het personeelstekort in Nederland begint nu ook de rechtsstaat aan te tasten. Slachtoffers zijn daar de dupe van.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden