null

Achterstanden

‘Slachtoffers dubbel gedupeerd door seponeren van rechtszaken’

Beeld ANP

Het personeelstekort in Nederland begint nu ook de rechtsstaat aan te tasten. Slachtoffers zijn daar de dupe van.

Marco Visser

Meer dan 1000 Nederlanders die voor de rechter in Gelderland moesten verschijnen, gaan vrijuit vanwege een tekort aan rechters. Moeilijk te accepteren, zegt de Raad voor de Rechtspraak. Niet fraai, vindt het ministerie van justitie. Onacceptabel, vindt Slachtofferhulp Nederland. Want door zoveel zaken te seponeren, ontneemt het OM in Oost-Gelderland slachtoffers de kans om een schadevergoeding bij de daders los te krijgen.

De zaken die het OM seponeert zijn vergrijpen waar maximaal één jaar gevangenisstraf op staat. Lichte vergrijpen als diefstal, vernielingen en verkeersovertredingen.

Een licht vergrijp misschien voor het OM, maar niet voor slachtoffers, zegt Robin Fontijne van Slachtofferhulp Nederland. “Ik hoorde dat ook een droge klap (alleen pijn, geen letsel, red.) hieronder valt. Maar als jij in de supermarkt een droge klap krijgt, kan dat zowel fysieke als mentale schade veroorzaken.” Ook diefstal is volgens hem geen kleinigheid als er (emotioneel) waardevolle spullen worden gestolen.

In totaal haalt het OM 1500 zaken terug van de politierechter. Bij de echt schrijnende zaken gaat het OM alsnog proberen deze voor de rechter te krijgen. Andere zaken handelt het OM af met een strafbeschikking; een boete, taakstraf of schadevergoeding. “Maar het overgrote deel zal worden geseponeerd”, zegt een woordvoerder van het OM Oost-Gelderland.

Kans op een schadevergoeding vervalt

Daar zit de pijn voor slachtoffers, want niet alleen wordt er na lang wachten geen recht gesproken, ook de kans op een schadevergoeding vervalt na sepot. In de praktijk dan, want in theorie kan een slachtoffer een civiele procedure beginnen. “Maar daar zijn kosten aan verbonden”, zegt Fontijne. “En de schadevergoeding wordt niet voorgeschoten, zoals anders wel het geval is.” Dat is wel zo prettig als de dader geen geld heeft om de schade zelf te vergoeden.

De rechtbank in Gelderland worstelt al een tijdje met achterstanden. Het OM levert meer zaken aan dan de rechtbank kan afhandelen. Niet omdat Oost-Gelderland ineens crimineler is geworden, er zijn te weinig rechters die de zaken kunnen behandelen.

“We hadden naar verhouding een vergrijsde populatie”, zegt de Gelderse rechtbankpresident Remy van Leest. “We hadden dus meer dan gemiddeld te maken met pensionering. Daarnaast zitten we in een gebouw met het gerechtshof. Dat trekt ook rechters aan die uiteindelijk raadsheer worden. Drie jaar geleden zijn we al begonnen met de werving van meer nieuwe rechters in opleiding. Deze zomer tot eind volgend jaar stromen 25 nieuwe rechters in. Dat is een deel van de oplossing om in elk geval nieuwe achterstanden te voorkomen.”

Een andere reden voor de oplopende achterstanden is de complexiteit van zaken. Die nemen meer tijd in beslag dan vroeger. “Er is meer ruimte voor slachtoffers gekomen”, zegt Van Leest. “Zo is er bijvoorbeeld het spreekrecht ingevoerd. Daar ruimen we tijd voor in en dat betekent dat we minder zaken dan voorheen kunnen behandelen.”

Het OM in Oost-Gelderland heeft gekeken of zij het aantal zaken niet konden terugbrengen, onder meer door te kijken naar rechtbanken elders in het land. Maar ook daar was geen plek. Die rechtbanken hebben het weliswaar druk, maar daar dreigt geen massale seponering vanwege grote achterstanden, zegt een woordvoerder van het OM.

Lees ook:
De Ser weet hoe het personeelstekort kan worden opgelost, maar de politiek luistert niet

Wat kunnen we doen om de ongekende krapte op de arbeidsmarkt tegen te gaan? In elk geval nog eens goed in oude adviezen kijken, benadrukt de Sociaal-Economische Raad (Ser). Met eerder aangedragen oplossingen heeft de politiek veel te weinig gedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden