Rechtszaak opnieuw

Schuldbewust OM: Een filmploeg meenemen bij invallen, dat ‘had achteraf anders gemoeten’

Een documentairemaker filmde het strafrechtelijk onderzoek naar Chi Ho L., oprichter van sushiketen Sumo, zonder dat rechter of verdachte daarvan op de hoogte waren. Het leidt in de rechtszaal tot een omgekeerde wereld: een schuldbewust Openbaar Ministerie (OM) erkent fouten, en luistert naar de aantijgingen van de verdediging.

“Het OM is onbetrouwbaar, speelt vals en laat zijn eigen belangen prevaleren.” Advocaat Peter van Hagen gebruikt harde woorden voor het optreden van het Openbaar Ministerie (OM) in de strafzaak tegen de oprichter van sushiketen Sumo. In juli kreeg de langlopende zaak een wel heel onverwachte wending: die bleek onderwerp van een op tv-documentaire over het werk van de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (Fiod).

Het OM was op de hoogte van de documentaire, rechter en verdachten wisten van niets. Een strafzaak die al was afgerond, kon daarom opnieuw beginnen. Met als nieuwe inzet de vraag: kregen de van belastingfraude verdachte Sumo-oprichter Chi Ho L. en drie anderen een eerlijke kans, of een showproces?

Vijf filmploegen filmen vijf invallen

De strafzaak begint voor Chi Ho L. als opsporingsdienst Fiod hem  op 2 december 2014 van zijn bed licht. Door het hele land vallen die dag zo’n driehonderd man binnen bij twintig aan Sumo gerelateerde panden. Het OM verdenkt de in Hong Kong geboren L. van het kunstmatig leeg houden van de kassa’s, zodat de keten minder belasting hoeft te betalen. Op die manier zou naar schatting 25 miljoen euro aan belastinggeld afgeroomd zijn. Het OM eist tegen de oprichter 24 maanden cel en een boete.

Zonder dat L. het weet is buiten de instanties om nog iemand op de hoogte van de inval in zijn huis. Documentairemaker René Roelofs volgt het onderzoek van de Fiod van dichtbij. Met vijf filmploegen filmt hij de inval in vijf sushirestaurants. Ook heeft hij beelden van een verkennend etentje in een van de restaurants, van het stiekem plaatsen van camera’s en beschikt hij over tapgesprekken.

Met de Fiod en het OM spreekt Roelofs af dat hij - onder strenge voorwaarden - een zaak van begin tot eind mag volgen. De Fiod wil graag transparanter zijn over de werkwijze en hoopt andere horeca-ondernemers een afschrikwekkend voorbeeld te tonen. Het afromen van de omzet komt in de horeca vaker voor. 

Ook de rechter weet van niets, blijkt juli dit jaar als NRC twee dagen voor de uitspraak publiceert over het bestaan van de documentaire. Hij is verbijsterd, laat hij ter zitting weten. De envelop met het vonnis kan weer de tas in. Hij heeft meer aan zijn agenda, voor het inplannen van nieuwe zittingsdagen.

‘We zijn misschien een tunnel ingegaan’

En zo komt het dat de partijen elkaar maandag wederom voor de rechter treffen. De verdediging van de vier mannen uit Rotterdam en Schiedam is nog altijd verbolgen. Ze vermoedt dat de Fiod voor de documentaire net iets harder heeft gelopen dan normaal. “We protesteerden eerder al tegen de ongebruikelijk grove aanpak in deze zaak. Toen wisten we nog niet wat we nu weten: dat er een filmploeg meeliep”, zegt advocaat Robert Koevoets.

Daarnaast is de privacy van L. en de andere drie volgens hun advocaten geschonden. Ze willen inzage in de gemaakte filmbeelden.

De officier van justitie betuigt namens het Openbaar Ministerie spijt. “Achteraf had het anders gemoeten”, zegt hij. En: “We zijn misschien een tunnel ingegaan.” Wel was het OM volgens hem nog bezig de documentaire bij te sturen, zodat van privacyschending geen sprake meer zou zijn. Bepaalde scenes moesten eruit, net als grapjes van rechercheurs over de kwaliteit van het eten, en de naam en het logo van de keten. Voor dergelijke anonimisering is het nu te laat, erkent hij.

Het berouw lijkt genoeg te zijn voor de rechter. Van het einde van de rechtszaak, zoals de verdediging eist, wil hij niets weten. Het Fiod-onderzoek lijkt niet beïnvloed te zijn door de aanwezige camera's, oordeelt hij. Wel laat hij doorschemeren dat de privacyschending kan meewegen in de strafmaat. De uitspraak volgt eind oktober, de documentaire naar verwachting eind dit jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden