null

Zwaar werk

Scherpere regels moeten uitbuiting van au pairs tegengaan

Au pairs die naar Nederland komen moeten voortaan jong, ongetrouwd en kinderloos zijn. Met die regels wil de overheid voorkomen dat au pairs worden uitgebuit en als goedkope huishulp dienen. Of dat helpt wordt betwijfeld.

Joost van Egmond

Demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (justitie en veiligheid) stelt strengere regels voor de komst van au pairs van buiten de Europese Unie naar Nederland. Al jaren zijn er signalen dat het au pairprogramma, bedoeld om culturele uitwisseling te stimuleren, wordt gebruikt voor verkapte arbeid in loondienst.

Volgens de staatssecretaris bestaat de groep die misbruikt wordt voornamelijk uit vrouwen uit lagelonenlanden, die thuis een gezin hebben dat ze onderhouden met het geld dat ze in Nederland verdienen. Au pairs van buiten de EU moeten daarom voortaan aantonen dat ze ongetrouwd zijn, verklaren dat ze geen kinderen hebben en ze mogen niet ouder zijn dan 25 jaar. Nu is de maximumleeftijd nog 30.

Volgens de huidige regels mag een au pair van buiten de EU voor maximaal één jaar naar Nederland komen om kennis te maken met de Nederlandse cultuur en samenleving, door in te wonen bij een gastgezin. Dat gezin mag van de au pair ‘lichte ondersteunende huishoudelijke taken’ vragen, tot een maximum van dertig uur per week. De vergoeding daarvoor is maximaal 340 euro per maand. Al in 2014 bleek uit onderzoek dat veel au pairs meer uren maakten en zwaarder werk deden dan is toegestaan. En signalen van oneigenlijk gebruik houden aan.

Het coördinatiecentrum mensenhandel CoMensha kreeg vorig jaar ten minste vijftien meldingen van uitbuiting van au pairs. “En lang niet iedereen doet melding”, zegt directeur Ina Hut. “In werkelijkheid zal het veel hoger liggen.” Zij verwacht dat de scherpere regels allicht iets zullen helpen.

De stem van de au pair

Aangedaan doet de Filippijnse Lorelie Meneses haar verhaal. De dertigjarige alleenstaande moeder kwam in 2019 als au pair naar Nederland, na een eerder verblijf in Saudi-Arabië. De vergoeding van 340 euro per maand was beter dan wat ze daar kreeg, en ze verheugde zich erop om Europa te leren kennen. Het werd een deceptie. Lange werkdagen in een veeleisend gastgezin maakten dat ze vertrok. “Ze schreeuwden en dreigden. Na de traumatiserende ervaringen in Saudi-Arabië wilde ik dat niet nog eens meemaken.”

Mitchie Boncodin-Isip deed als vrijwilliger bij hulporganisatie FairWork onderzoek naar au pairs uit de Filippijnen, in Nederland de grootste groep van buiten de Europese Unie. Volgens haar is Meneses geen uitzondering, al benadrukt ze dat veel au pairs ook uitgesproken positieve ervaringen hebben. “We zien het hele spectrum, van mensen voor wie dit een spingplank is naar een beter leven, tot regelrechte uitbuiting.”

FairWork ziet niet hoe de nieuwe voorwaarden van de staatssecretaris zullen helpen de problemen te verminderen. “De meest kwetsbare mensen worden nu uit de regeling gehaald, met de aanname dat het misbruik dan ook ophoudt”, zegt projectleider Anna Ensing. De organisatie verwacht eerder dat de restricties zullen leiden tot de komst van meer ongedocumenteerde au pairs. “En dan ben je helemaal kwetsbaar.”

Verbazing in de branche

Onder bemiddelingsbureaus wekken de regels enige verbazing. Met name de verlaging van de maximumleeftijd wordt verwelkomd als een prima maatregel, waarmee Nederland ook meer in lijn komt met andere landen, maar bemiddelaars verwachten niet dat het zal helpen uitbuiting van au pairs in Nederland te bestrijden.

“De kwetsbare groep van au pairs uit lagelonenlanden wordt hier niet minder kwetsbaar door”, zegt Ellen Heesen-Hiemstra van bemiddelaar House o-Orange. Wat volgens haar wél helpt: screenen en contact houden.

“Wij vragen vooraf door bij een geïnteresseerd gastgezin”, zegt Heesen-Hiemstra. “Wie laat bij jullie de hond uit, wie strijkt de rompertjes van de kinderen? Zo krijg je een beeld van hun verwachtingen. En we houden steeds contact met de meisjes met concrete vragen. We willen bijvoorbeeld weten hoe laat ze maandag met werk begonnen en hoe laat het ophield. En als het niet goed gaat, halen we haar daar weg.”

Dat beaamt Inkie Zandhuis-Deenen van Super Nanny Au Pair Services. Ook zij benadrukt dat persoonlijk en veelvuldig contact en snel ingrijpen het beste middel is. “Het blijven mensen, en misstanden kunnen in alle situaties voorkomen, ik denk dat leeftijd of burgerlijke staat daar niet veel mee te maken heeft.”

Lees ook:

Rekenkamer: Nederland faalt in aanpak arbeidsuitbuiting en moderne slavernij

Meldingen van arbeidsuitbuiting blijven liggen bij de Inspectie SZW, en slachtoffers worden nauwelijks geregistreerd. Werkgevers komen weg met een relatief lage boete.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden