Ingevorderde woning

Schadevergoeding en excuses voor Joodse familie van Gemeente Groningen

Hubert van Blankenstein voor het huis aan de Kamplaan 8 in Groningen. Van Blankenstein diende een schadeclaim in bij de gemeente omdat de woning in 1952 voor een te laag bedrag door de gemeente is gekocht. 

 Beeld Eigen foto
Hubert van Blankenstein voor het huis aan de Kamplaan 8 in Groningen. Van Blankenstein diende een schadeclaim in bij de gemeente omdat de woning in 1952 voor een te laag bedrag door de gemeente is gekocht.Beeld Eigen foto

De nazaten van een Joodse familie ontvangen excuses en een schadevergoeding van de gemeente Groningen. In de Tweede Wereldoorlog raakten zij hun woning kwijt en kregen deze nooit meer terug.

Jos Smit

Hubert van Blankenstein, kleinzoon van de oorspronkelijke eigenaar, is blij en opgelucht. Hij noemt burgemeester Koen Schuiling een ‘magnifieke man, die eer brengt aan de gemeente.’ De vergoeding wordt uitgekeerd op morele gronden, niet omdat er een juridische verplichting is.

Schadevergoeding en excuses op zijn plaats

De vergoeding bedraagt 328.000 euro. Van Blankenstein diende een schadeclaim in bij de gemeente omdat de woning in 1952 voor een te laag bedrag door de gemeente is gekocht. Tijdens de oorlog werd de woning overgenomen door de Duitsers. Vanaf 1945 kwam het pand in beheer van de gemeente, maar was het nog wel eigendom van de oorspronkelijke familie.

Belangrijk is dat Henriette Serphos-Menko, grootmoeder van Huibert en eigenaar van de woning, pas in 1951 officieel dood werd verklaard. Zij kwam in 1943 al om in Auschwitz, maar stond als ‘missend’ te boek. Na de officiële doodverklaring kwam de woning in bezit van haar dochter, het laatste levende familielid.

Moraal en fatsoen

Tot 1951 was de woning in beheer van de gemeente, die er een huurder in had geplaatst. In 1952 viel het oog van de toenmalig burgemeester op de woning, die hem vorderde. Een recht dat burgemeesters toentertijd hadden. De familie voelde zich gedwongen het bod van de gemeente te accepteren. Nu blijkt dat er te weinig voor de woning is betaald, waarvoor Van Blankenstein een schadevergoeding ontvangt.

Het besluit van de gemeente kwam na een conclusie van een commissie die was ingesteld om de claim te beoordelen. De opdracht van deze commissie was niet om te kijken naar het juridische aspect, maar of er een “aanleiding is om uit oogpunt van moraal en fatsoen een schadevergoeding te verlenen”, zo staat te lezen in het onderzoeksrapport. Conclusie: een schadevergoeding en excuses zijn inderdaad op zijn plaats.

Voorbeeld voor anderen

De verkoop van de woning in 1952 gebeurde volgens de regels die toen golden. Hans Coenraads, woordvoerder van de gemeente, vat het samen: “Je kunt wel dingen goed doen, maar doe je dan ook het goede?” Hij gaat verder: “Als je, met de maatstaven van nu, terugkijkt had er meer moeten zijn gedaan voor de families die terugkeerden van de oorlog.”

Van Blankenstein hoopt dat nu ook andere gemeenten een voorbeeld nemen aan Groningen en kijken of zij ook een vergelijkbare vergoeding kunnen geven aan families. Chanan Hertzberger, voorzitter van koepelorganisatie Centraal Joods Overleg, gaat zelfs een stap verder. “Ik verwacht wel dat andere gemeenten op morele gronden een schadevergoeding gaan uitkeren.”

Nieuwe stichting

Het geld dat Van Blankenstein ontvangt van de gemeente wordt gebruikt om een stichting op te zetten, vernoemd naar zijn ouders: Tobias en Nettie van Blankenstein. De nabestaanden benadrukken dat het hen nooit om geld te doen was, maar om erkenning. De stichting zal een bijdrage leveren aan de studiekosten van studenten die onderzoek doen naar discriminatie.

Lees ook:

CJO: Onderzoeken van gemeenten naar eigen rol in WO II soms onder de maat

Tientallen gemeenten onderzoeken wat er is gebeurd met geroofd Joods vastgoed na de Tweede Wereldoorlog. Maar de kwaliteit van die onderzoeken is niet altijd voldoende, zegt het Centraal Joods Overleg (CJO).

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden