Relschoppers

Schade van de avondklokrellen tot nu toe amper verhaald op daders

Het Verbond van Verzekeraars schat de totale schade van de avondklokrellen op één miljoen euro. Beeld ANP
Het Verbond van Verzekeraars schat de totale schade van de avondklokrellen op één miljoen euro.Beeld ANP

Tot op de laatste cent zou de schade op de daders worden verhaald, benadrukten bestuurders vlak na de avondklokrellen. Uit de vonnissen blijkt dat daar tot dusver weinig van terechtkomt.

Van de belofte dat de daders van de avondklokrellen zullen opdraaien voor alle aangerichte schade, komt in de praktijk nog weinig terecht. Van de zeker 77 veroordeelde relschoppers moeten dertien een schadevergoeding betalen, blijkt uit een rondgang langs de rechtbanken in Nederland.

Onder meer justitieminister Ferd Grapperhaus gebruikte na de rellen in januari stevige taal: de oproerkraaiers zouden niet alleen celstraffen krijgen, maar ook een gepeperde rekening tegemoet zien. Toch gebeurde dat laatste tot nu toe vrijwel alleen bij relschoppers die in Eindhoven tekeergingen. En zelfs daar is nog lang niet alle schade verhaald: in totaal legde de rechter tot nu toe voor ruim 62.000 euro aan compensatie op, terwijl Eindhovense gedupeerden schadeclaims voor 670.000 euro indienden.

Vordering voor vernieling politiebureau

Voor de duidelijkheid: nog niet alle verdachten zijn voor de rechter verschenen. Maar tot nu toe komt in Rotterdam in een van de drie vonnissen rond de avondklokrellen een vordering voor: een 20-jarige man moet 20.000 euro betalen voor het vernielen van een politiebureau. Bij andere rechtbanken is die verhouding anders. De rechtbank Den Haag verplichtte geen enkele van de elf veroordeelde relschoppers tot het betalen van vergoedingen, net als de rechtbanken Midden-Nederland (zeven veroordeelden) en Gelderland (acht). Overigens waren er in die zaken ook geen schadeclaims ingediend door gedupeerden.

Het Verbond van Verzekeraars schat de totale schade van de avondklokrellen op één miljoen euro. Dat is enkel verzekerde schade; het werkelijke bedrag ligt waarschijnlijk hoger.

Oproep tot ontvoering politieagent

Dat de rechter niet iedere dader dwingt tot het vergoeden van de ravage, heeft volgens de rechtspraak en justitie meerdere oorzaken. Zo stond een deel van de daders niet voor het rellen zelf terecht, maar voor opruiing. Via sociale media als WhatsApp en Snapchat zetten zij anderen aan tot gewelddadig protest. Dat leidde alleen bij de rechtbank Noord-Holland tot een schadevergoeding van 150 euro: een 17-jarige jongen moet dat betalen aan een politieagent, omdat hij expliciet had opgeroepen die agent te ontvoeren.

Een andere verklaring is dat de relschoppers niet overal een spoor van vernieling achterlieten. In Oost-Brabant is bijvoorbeeld veel meer gesloopt dan in Apeldoorn, Zwolle en Enschede. “En schade verhalen is makkelijker gezegd dan gedaan”, stelt een woordvoerder van de Limburgse afdeling van het Openbaar Ministerie. “Om dat te kunnen doen, moet je kunnen bewijzen wie wat precies heeft gedaan. De kwaliteit van de beelden van de rellen in Stein, Venlo en Roermond zit ons daarbij in de weg. Ook het nagaan van de identiteit van verdachten blijkt moeilijk.”

Voordat verdachten voor de rechter moeten verschijnen, kan justitie alvast beslag leggen op hun bezittingen. Zo kunnen zij hun eigendommen niet gauw van de hand doen. Ook dat is na de rellen in weinig gevallen gebeurd, afgezien van één verdachte van het in brand steken van de coronateststraat op Urk, en in Oost-Brabant. Daar is volgens het OM bij vrijwel alle verdachten beslag gelegd op bankrekeningen, een enkele keer ook op het loon. Daarnaast zijn zeker zeven auto’s ingenomen en is er een keer beslag gelegd op een woning.

Kale kip

In de regio Rotterdam heeft justitie niets in beslag genomen. Sommige verdachten hebben nauwelijks eigendommen om te vorderen, legt de woordvoerder uit, noch hun ouders. “Van een kale kip kun je niet plukken.”

Opvallend is dat de schade van die andere coronarellen, die overdag plaatsvonden rond demonstraties tegen het algehele overheidsbeleid op het Amsterdamse Museumplein, wél vaker is verhaald op de daders. Van de 44 oproerkraaiers die inmiddels zijn veroordeeld, verplichtte de rechter er 24 tot het betalen van een schadevergoeding. Zij moeten 250 tot 500 euro storten in een herstelfonds van de gemeente Amsterdam.

Overigens kan het zijn dat sommige relschoppers later alsnog moeten betalen. Het Verbond van Verzekeraars bekijkt of ze civiele procedures kunnen starten tegen daders. Al is ook dat een ingewikkeld en tijdrovend proces, erkent een woordvoerder.

Lees ook:

De rechter pakt relschoppers stevig aan, maar houdt oog voor nuance

Tientallen verdachten van de coronarellen zijn inmiddels voor de rechter verschenen. Wat is het beeld dat opdoemt? Wie zijn de oproerkraaiers? En welke straffen kregen zij?

Hoge straffen voor relschoppers? Het strafrecht vereist nuance

De eerste verdachten van coronarellen moeten al voorkomen. Er wordt geroepen om hoog en snel straffen, maar het strafrecht vereist nuance.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden