Premier Rutte praat met de pers op het Catshuis na afloop van een gesprek met mensen die deelnemen aan de betogingen tegen racisme en anderen die bijdragen aan het maatschappelijk debat hierover.

Black Lives Matter

Rutte na lunch strijdvaardiger in racismedebat. Maar concreet wordt hij niet

Premier Rutte praat met de pers op het Catshuis na afloop van een gesprek met mensen die deelnemen aan de betogingen tegen racisme en anderen die bijdragen aan het maatschappelijk debat hierover. Beeld ANP

Premier Rutte roept meer dan ooit op om racisme in Nederland aan te pakken. Concrete beleidswijzigingen gaat de premier echter niet doorvoeren.

Het gif dat racisme heet, moet bestreden worden. Een klap toegediend krijgen, gekild worden zelfs. Het zijn stevige woorden van een eerder zeer terughoudende Mark Rutte. De premier toonde zich woensdagmiddag na een lunch met demonstranten van de Black Lives Matter-beweging geroerd en enigszins strijdvaardig. De emotie die de dood van de Afro-Amerikaanse George Floyd bij grote groepen Nederlanders oproept, zei hij, mag niet verloren gaan. “Als we dat laten weglopen, hebben we als Nederland niet gedaan wat we kunnen.” 

Hoe anders was zijn toon vijf jaar terug. Toen stond een licht geagiteerde premier de pers te woord over een rapport van de Verenigde Naties waarin het omstreden uiterlijk van Zwarte Piet werd veroordeeld. Hoe “dat kereltje” eruit ziet is toch echt aan het Nederlandse volk, zei Rutte bijna lacherig over de oproep van de VN om de kenmerken van Zwarte Piet aan te passen. “Jongens, come on”, sprak hij de doorvragende pers op gegeven moment zelfs snauwend toe, “welke Sinterklaasliedjes jullie zingen, hoe jullie kerst en Pasen vieren... daar gaat de politiek niet over.” Trek de discussie over Zwarte Piet los van racisme en discriminatie, zei de premier ook. En: hoed je voor het land waar de overheid bepaalt hoe volkstradities eruit zien.

Nieuwe inzichten

Maar na een reeks antiracismeprotesten deelde Rutte drie weken terug, nota bene tijdens een debat over de coronacrisis, zijn nieuwe inzichten met de Tweede Kamer. Hij had gesprekken gevoerd met mensen met een donkere huidskleur. Met kleine kinderen ook. Die voelden zich “ongelooflijk gediscrimineerd” omdat Piet zwart is, vertelden ze hem. “Dat is het laatste wat je moet willen bij het Sinterklaasfeest”, aldus de premier. Maar er was ook die slag om de arm: een andere kleur Piet afdwingen vanuit de overheid, dat zou te veel Nederlanders voor het hoofd stoten. Daar wilde de premier dan ook niet aan.

Tijdens de ruim twee uur durende lunch in het Haagse Cathuis woensdagmiddag lijkt er toch weer wat bewegingsruimte te zijn ontstaan bij de premier. In plaats van ‘Nederlanders niet voor het hoofd willen stoten’ rept Rutte nu van beseffen dat ‘racisme onder ons is’, dat we ‘in actie moeten komen’.

Discussie was er woensdag wel over de delegatie die de premier had uitgenodigd. Aan tafel zaten onder meer Sosha Duysker, presentatrice bij ‘Het Klokhuis’. En Gideon Everduim, Statenlid voor Denk. Grote afwezigen: de oprichters van Kick Out Zwarte Piet en de Nederlandse variant van Black Lives Matter. Tot hun grote onvrede, want juist die groeperingen kregen met hun protesten de laatste weken tienduizenden Nederlanders op de been. Kick Out Zwarte Piet betichtte de premier dan ook van het uitvoeren van een pr-stunt. In echte verandering was Rutte volgens hen niet geïnteresseerd.

Hij wil niet met koepels praten, zei Rutte drie weken terug tegen de Tweede Kamer. “Ik wil echt met mensen praten die daar staan.” Daar komt hij na de lunch en de kritiek van Kick Out Zwarte Piet op terug. Ook met hen gaat hij in gesprek. Maar ondanks die veranderde toon houdt de premier aan één overtuiging vast: wet- en regelgeving gaat racisme de wereld niet uit helpen. “De overheid kan mensen bij elkaar brengen, maar uiteindelijk is Nederland ook een anarchistisch land waar niet alleen naar de premier geluisterd wordt. Dit is ook iets wat we met zijn allen moeten doorleven.”

Waarom Rutte eerst niet met KOZP wilde praten

De premier wilde eerst naar mensen luisteren met wie de overheid niet al langer praat, zei hij. BLM en KOZP spreken volgens hem al geregeld met het ministerie van Sociale Zaken. Het is “toch belangrijk” om ook met beide actiegroepen te praten, ziet Rutte in. Misschien was het handiger geweest hen in te lichten dat ook zij aan bod zouden komen, geeft hij toe. “Maar ik ga het in ieder geval doen, ik ga met ze praten.”

Lees ook:

Van het grapje-dat-moet-kunnen tot de-baan-die-aan-je-voorbijgaat: dit is racisme in Nederland

Wat weten we over discriminatie en racisme in Nederland? Een (kleine) rondgang langs de onderzoeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden