Werkdruk

Ruim helft van de huisartsen weet niet of ze hun vak willen blijven uitoefenen

Terwijl een tekort aan huisartsen dreigt, overweegt de helft van de huisartsen het vak te verlaten. Beeld ANP
Terwijl een tekort aan huisartsen dreigt, overweegt de helft van de huisartsen het vak te verlaten.Beeld ANP

De huisartsenzorg staat onder grote druk, blijkt uit een enquête onder ruim 600 huisartsen. Huisartsen twijfelen of ze hun vak willen voortzetten en moeten zorgtaken uitvoeren waarvoor zij onvoldoende zijn toegerust.

Roos Menkhorst en Catrien Spijkerman

Slechts een krappe 20 procent van de huisartsen in Nederland denkt in 2037 nog steeds huisarts te zijn. Ruim de helft geeft aan niet te weten of ze de komende vijftien jaar zullen doorgaan met hun werk, zo blijkt uit een vandaag verschenen onderzoek van het journalistieke collectief Spit voor De Groene Amsterdammer en Trouw. De overige huisartsen hebben hun pensioen al in het vizier (12 procent) of gaven aan niet te weten wat te antwoorden op de vraag of zij in 2037 nog steeds huisarts denken te zijn.

Spit deed de voorbije maanden onderzoek naar het huisartsentekort. Het collectief hield een enquête onder ruim 600 huisartsen en voerde uitgebreide gesprekken met ruim twintig van hen.

Uit het onderzoek blijkt dat huisartsen hun vak als zwaar ervaren. Zo is de werk-privébalans verstoord, geven ze aan dat de nacht- en weekenddiensten hun tol eisen en is er een tekort aan ondersteunend personeel. Ook het almaar uitdijende takenpakket, problemen elders in de zorg en hoge huisvestingskosten zorgen volgens de artsen voor werkdruk.

Huisartsen voelen zich het afvoerputje van de zorg

Gezondheidszorg-onderzoeksbureau Nivel voorspelt dat de huisartsenzorg op korte termijn ernstig uit evenwicht zal raken: het aantal huisartsen is dan ontoereikend voor de zorgvraag. Over zes jaar verwacht Nivel in de regio Zeeland bijvoorbeeld een tekort van 40 procent.

Uit registratiecijfers van artsenfederatie KNMG blijkt dat landelijk elk jaar rond de 45 huisartsen die jonger zijn dan vijftig jaar, stoppen. Vorig jaar waren dat er zelfs 138.

Ruim 90 procent van de huisartsen in de enquête zegt vanwege capaciteitsproblemen elders in de zorg extra taken toebedeeld te krijgen, terwijl zij het gevoel hebben hier onvoldoende voor te zijn toegerust. De wachtlijsten in de ggz, de capaciteitsproblemen bij de thuiszorg, ouderen die in acute situaties vaak niet direct terechtkunnen in verpleeg- of verzorgingshuizen: in al die situaties komt de verantwoordelijkheid terecht op het bordje van de huisarts. Het ‘afvoerputje van de zorg’, zo beschrijven verschillende artsen hun beroepsgroep.

Veel patiënten met psychiatrische problemen

Ruim 80 procent van de huisartsen zegt vanwege ggz-wachtlijsten vaak tot heel vaak verantwoordelijk te zijn voor patiënten met psychiatrische problemen voor wie zij weinig kunnen betekenen.

Praktijkhoudend huisarts Martine Verwijs haalt een voorbeeld aan. “Er zat hier een meneer in de wachtruimte die zei: ‘Ik ga mezelf vermoorden’. Hij was duidelijk psychotisch. Ik belde de crisisdienst maar die kon vanwege capaciteitsproblemen niet komen. Toen heb ik hem samen met een assistente zelf maar met de auto naar de crisisdienst gebracht. Tegelijkertijd kón ik helemaal niet weg, mijn wachtkamer zat vol patiënten.”

Ruim 90 procent van de huisartsen geeft in de enquête aan dat het vak te zwaar is om in een vijfdaagse werkweek te kunnen uitoefenen. Een volledige werkweek komt voor huisartsen neer op gemiddeld 59 uur, zo berekende Nivel.

Veel jonge huisartsen zien er daarom vanaf een eigen praktijk te beginnen. Ze werken liever als zzp’er, omdat ze dan meer invloed hebben op hun werkdagen en -tijden. Nog een voordeel: vanwege de schaarste zijn de tarieven gunstig.

Die ontwikkeling is in de cijfers terug te zien: werkte in 2010 nog 10 procent van de huisartsen als zzp-invaller, volgens Nivel steeg dat percentage in 2019 naar 20 procent.

‘Ik wil graag, maar het praktijkhouderschap wordt ons onmogelijk gemaakt’, zegt een huisarts

Praktijkhouders die met pensioen gaan kunnen vooral buiten grote steden geen opvolgers vinden. En commerciële organisaties springen daar gretig op in: zij nemen die praktijken over en vullen ze met zzp-huisartsen.

De beroepsgroep maakt zich zorgen dat de huisarts als ‘vast gezicht’, die zijn patiënt kent, verdwijnt. “Een eigen praktijk zien huisartsen nog steeds als het ultieme”, zegt zzp-huisarts Yoav Senft. “Ik worstel er al jaren mee. Ik wil het zo graag, maar het praktijkhouderschap wordt ons onmogelijk gemaakt. Ik durf de verantwoordelijkheid niet aan. Niet op deze manier.”

Lees ook:

Huisartsen hebben problemen met huisvesting. Vastgoed is te duur en gemeenten werken vaak tegen

Veel huisartsenpraktijken groeien uit hun jas, maar uitbreiden is zo makkelijk niet. Vastgoed is duur en gemeenten werken vaak tegen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden