ReportageRotterdam-Zuid

Rotterdam wil 30 à 40 miljoen om ondermijnende criminaliteit aan te pakken

Beeld Arie Kievit

De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb vraagt om miljoenen in de strijd tegen ondermijnende criminaliteit. Een probleem dat zijn gemeente in de twee belangrijkste winkelstraten van Rotterdam-Zuid bestrijdt met harde én met zachte hand.

Een tijd geleden zocht Marcel Dela Haije in een winkel op de Groene Hilledijk naar een telefoonkabel. Bij de kassa aangekomen vroeg de Limburgse Rotterdammer om een btw-bon. Dat bleek ingewikkelder dan verwacht. De winkelier moest carbonpapier zoeken en bedenken hoeveel btw hij eigenlijk moest rekenen. Het duurde eindeloos.

“Toen kwam ik op een idee dat we nu uitbouwen tot een pinbonloterij”, zegt de stadsmarinier, zoals Rotterdam zijn ambtenaren noemt die hardnekkige veiligheidsproblemen moeten oplossen. Als meer klanten om een betaalbewijs vragen, is het voor louche winkeliers moeilijker hun werkelijke omzet te verzwijgen, is het idee.

De loterij is een kleine stap in de strijd van Dela Haije tegen vervlechting van de onderwereld van Rotterdam-Zuid met de bovenwereld. Hij richt zich in het bijzonder op de twee belangrijkste winkelstraten van het gebied: de Beijerlandselaan en, in het verlengde daarvan, de Groene Hilledijk. Het lijstje incidenten in het 1,2 kilometer lange winkelgebied is indrukwekkend: van een vorig jaar neergestoken ondernemer, tot de eigenaar van een kroeg die het bloed van een voorval liever wegschrobde dan de politie te bellen. Volgens een folder de gemeente zijn de twee straten ‘doordrenkt met ondermijning’.

Aboutaleb: 30-40 miljoen nodig tegen ondermijning

Om ondermijnende drugshandel te bestrijden wil burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam jaarlijks een bedrag van 30 tot 40 miljoen euro ter beschikking hebben. Met dat geld wil hij onder meer het team van specialisten uitbreiden dat de haven afspeurt op zoek naar narcotica. Het huidige Rijksbudget van Aboutaleb is incidenteel, dus op is op. Vorig jaar maakte minister Grapperhaus van veiligheid bekend dat hij een landelijke anti-drugseenheid wil. Aboutaleb benadrukt het belang van de regio. “De kennis en expertise zit hier.”

De timing van Aboutalebs verzoek is opvallend, midden in de coronacrisis. “Het is nu niet onze eerste prioriteit, dat is de volksgezondheid. Maar criminaliteit gaat door.” Of criminelen vrij spel hebben nu politieagenten waar mogelijk thuiszitten? Dat valt wel mee, zegt Aboutaleb. “Er wordt nauwelijks ingebroken. We komen geen agenten tekort, want straatcriminaliteit en uitgaansgeweld zijn ineens weg.”

Woensdagavond stuurde Aboutaleb de cijfers van een jaar ondermijningsbestrijding naar de Rotterdamse gemeenteraad. Vorig jaar namen autoriteiten in de haven een recordhoeveelheid van 33.732 kilo cocaïne in beslag. In Rotterdam-Zuid alleen bestond de oogst uit 125 kilo harddrugs en 2734 xtc-pillen. Drugshandel geldt als de motor van andere ondermijnende criminaliteit als witwassen.

Die folder is twee jaar geleden gedrukt, benadrukt Dela Haije. Het stikte toen in de winkelstraat van de juweliers, belwinkels en moneytransfers, een winkel om geld te versturen. “Vijftien juweliers in een van de armste gebieden van Nederland, dan klopt er iets niet.” De verandering is ingezet, laat hij zien tijdens een wandeling aan de vooravond van de coronacrisis. “Nu zijn het er vijf, plus drie belwinkels en drie moneytransfers. Dat zijn normale proporties”, zegt Dela Haije. 

De aanblik van een winkelier doet ertoe

Hoe dat kan? In de eerste plaats door beter samen te werken met instanties als de Belastingdienst. Dela Haije: “Een van de juweliers had 11 miljoen euro omzet, maar volgens de politie ging er nooit iemand naar binnen.” Rotterdam beëindigde in het winkelgebied vorig jaar acht malafide ondernemingen. 

Net zo belangrijk is de minder repressieve aanpak, zegt Dela Haije. “We stappen bij ondernemers naar binnen. We vragen hoe het gaat, hoeveel huur ze betalen. De aanblik van een winkelier doet ertoe: wil hij of zij geld aan je verdienen? ‘Donder op’ is ook informatie.”

Beeld Arie Kievit

Een tweede methode is een opmerkelijke: Rotterdam koopt de straat op. De gemeente heeft 32 winkelpanden aangeschaft en zijn er mondelinge akkoorden voor nog eens zeventien van de 240 winkels. Dat maakt het makkelijker winkeliers aan te trekken die een nieuw publiek aanboren, maar ook om nieuwe moneytransfers te weren. Koopt de gemeente geen criminelen uit? “Echt foute jongens pakken we anders aan”, zegt Dela Haije.

En de gemeente wil de verouderde winkelstraat er beter uit laten zien. Op kosten van de gemeenschap zijn aan het einde van de Groene Hilledijk de eerste luifels weggehaald. De rest van de winkelstraat moet volgen. “Er is meer licht en lucht”, omschrijft Gokhan Celebioglu het verschil, terwijl hij uitkijkt op het gebutste glas-in-lood dat onder de luifel van zijn winkel in werkkleding bleek te zitten. 

Vreest Dela Haije geen waterbedeffect: criminelen die hun boeltje oppakken en elders opnieuw beginnen? “Ik denk eerder aan het effect van een olievlek: met deze twee winkelstraten kunnen we een groter gebied beïnvloeden.”

Lees ook:

Utrecht gaat de strijd aan met malafide ondernemers

Utrecht overweegt om net als andere steden de strijd met ondermijnende criminaliteit aan te gaan, door controles op bedrijven in ‘bepaalde straten’ of branches.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden