Een caravan brandt uit in Lunteren. Jongeren die om het vuur stonden bekogelden de toegesnelde brandweer met vuurwerk.

Oud en nieuw

Roerig als altijd luidt Nederland het nieuwe jaar in

Een caravan brandt uit in Lunteren. Jongeren die om het vuur stonden bekogelden de toegesnelde brandweer met vuurwerk.Beeld ANP

Een ingetogen jaarwisseling was het plan. Daarvan was op veel plaatsen weinig te merken, al liep het nergens echt zwaar uit de hand.

Joost van Egmond

Geen evenementen, geen vuurwerk en maximaal vier bezoekers aan huis. Voor de tweede keer op rij moest nieuwjaar een ingetogen feest worden om de zwaarbelaste zorg te ontzien. Desondanks klonk editie 2022 erg als voorgaande jaren; harde vuurwerkknallen en loeiende sirenes.

Want gewonden waren er. In Kootwijkerbroek verloor een jongen een hand bij een vuurwerkongeluk, een tweede raakte gewond aan zijn gezicht. Eerder op een dag vond een jongen van twaalf de dood in Haaksbergen. Hij stond in de buurt toen een man magnesium tot ontploffing bracht. Een andere jongen raakte zwaargewond. De politie heeft de man aangehouden en onderzoekt de precieze toedracht.

Het Oogziekenhuis in Rotterdam kreeg twee gewonden binnen, beiden waren omstanders die door vuurwerk werden geraakt. Twee slachtoffers is wel veel minder dan gebruikelijk op deze feestdag.

Het weer zal niet geholpen hebben om mensen binnen te houden. Het was in de nacht van de jaarwisseling extreem zacht, een graad of 11 op de meeste plaatsen. Her en der waren er buitenfeesten. Dat ging op veel plaatsen gemoedelijk, al werden sommige feestjes wel erg groot. Volgens de politie waren er rond middernacht zo’n drie- tot vierduizend mensen bijeen op de Dam in Amsterdam. Een deel van het plein werd daarop ontruimd.

Hulpverleners belaagd

Er braken in het hele land opstootjes uit. Hulpverleners waren daarbij weer volop doelwit, meerderen van hen raakten gewond. Op de Dam werd met vuurwerk naar de politie gegooid. Jongeren in Lunteren bekogelden de uitgerukte brandweer met vuurwerk. Ook in Groningen en Moordrecht werden hulpverleners bestookt en gehinderd in hun werk.

In Kollumerzwaag moest de ME eraan te pas komen om de brandweer zijn werk te laten doen. Een nacht eerder was in het naburige Anjum al zwaar geweld gebruikt tegen politie en ME, waarbij een agent gewond was geraakt. In een aantal dorpen in de omgeving werden veiligheidsrisicogebieden ingesteld tot nieuwjaarsochtend.

Rotterdam onder controle

Met de rellen op de Coolsingel in november nog vers in het geheugen was Rotterdam extra paraat. De stad had honderd extra krachten ingezet om de jaarwisseling in goede banen te leiden. Die hadden de handen vol aan meerdere kleinere incidenten en branden, maar het was in de stad over het algemeen niet onrustiger dan tijdens andere jaarwisselingen. Beheersbaar, noemde de politie het.

De gemeente Den Haag vond het zelfs ‘zeer beheersbaar’, al zijn ze daar dan ook wel wat gewend. De zevenhonderd paraat staande brandweerlieden zagen meer branden dan vorig jaar. Meestal waren dat auto’s, scooters of vuilnisbakken. In een geval moesten vijf woningen worden ontruimd door een grotere brand.

Het was een onvoorspelbare avond voor jongerenwerkers: ‘Je weet niet waar de knal vandaan komt’

Toen een collega op vijf meter afstand een cobra zag afgaan, vond de Rotterdamse stichting Jongerenwerk op Zuid (JOZ) het welletjes geweest. Ze haalden op oudejaarsavond in overleg met de gemeente hun mensen van de straat. “Wij werken op de relatie, we willen contact hebben met die jongeren. En dat was op dat moment niet meer haalbaar”, legt Guilherme da Graca van JOZ uit.

Het grote probleem van een avond als deze, zegt Da Graca, is de onvoorspelbaarheid. “Er komen allemaal factoren bij elkaar. Er zijn geen evenementen, geen vuurwerkshows, ook een huisfeestje mag eigenlijk niet. En vuurwerk is verboden, dus mensen gaan het stiekem doen. Ik liep op straat en ik zag niet wie het afstak. Soms was de knal verschrikkelijk dichtbij, maar je weet niet waar die vandaan komt.”

JOZ had vooraf flink ingezet om jongeren te motiveren thuis te blijven. “Dat is niet iets van de laatste week, dat begon een maand van tevoren. Met gesprekken, activiteiten, ook online, en met bewustwordingsfilmpjes. Maar je merkt dat het moeilijk wordt met die lockdown.” Wat niet hielp, was dat mensen aanvoelden dat het vuurwerkverbod niet te handhaven zou zijn. “Dan roept een jongen ‘ze gaan toch niet handhaven’. Voer dan maar eens een gesprek met iemand die al volgeladen zit.”

Wat Da Graca vooral hoopt voor volgend jaar, is dat die lockdown verdwijnt en mensen elkaar weer op kunnen zoeken. Dat zou heel veel schelen. “En als het vuurwerkverbod blijft, doe het dan in combinatie met georganiseerde vuurwerkshows, waarbij mensen die een passie voor vuurwerk hebben betrokken kunnen worden. Dat zou een mooie hybride oplossing kunnen zijn.

Hoewel er net als vorig jaar een vuurwerkverbod gold was er, eveneens net als vorig jaar, overal in het land wel vuurwerk te horen, zien en ruiken. Hoeveel, is nog moeilijk vast te stellen. Persbureau ANP meldt dat het in Den Haag en Utrecht beduidend minder was dan andere jaarwisselingen, maar dat in bijvoorbeeld Roermond, Eindhoven, Rotterdam en Amsterdam werd geknald als gebruikelijk.

Van nieuwjaar 2021 is inmiddels bekend dat de fijnstofmeters gemiddeld beduidend lager uitsloegen dan bij eerdere jaarwisselingen. Voor afgelopen nacht is zo’n vergelijking nog niet voorhanden. De ruwe metingen geven al wel flinke fijnstofwolken aan boven dichtbevolkte gebieden.

Lees ook:

Oudejaarsavond moet nog beginnen, maar de politie kijkt nu al terug op een onrustige nacht

In het Friese Anjum raakte een agent in de nacht van donderdag op vrijdag zwaargewond tijdens ongeregeldheden.

Het was een schrikbarend normale jaarwisseling

Nieuwjaar 2020 was op sommige plaatsen erger dan in 2019, op andere minder erg, maar één trend is overal wet: er zijn steeds meer politiemensen, brandweerlieden en hulpverleners nodig om de schade van de jaarwisseling enigszins vergelijkbaar te houden met die van vorig jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden