Corona

RIVM: Vaccinatie beschermt niet tegen meeste langdurige covid-klachten

Vaccinatie helpt om de ernst van een coronabesmetting te beperken, maar biedt weinig bescherming tegen langdurige covidklachten. Beeld Werry Crone
Vaccinatie helpt om de ernst van een coronabesmetting te beperken, maar biedt weinig bescherming tegen langdurige covidklachten.Beeld Werry Crone

De kans op restklachten na een covidbesmetting is groot, zo blijkt uit onderzoek van het RIVM. Of je nu gevaccineerd bent of niet.

Marten van de Wier

Aanhoudende vermoeidheid, kortademigheid of concentratieproblemen: vaccinatie tegen corona lijkt slechts beperkt te beschermen tegen de meeste long-covidklachten. De coronaprik voorkomt vaak ernstige covid en ziekenhuisopname, en verkleint de kans op besmetting met het virus. Maar wie eenmaal besmet is, houdt vaak langdurig één of meer klachten, of hij of zij nu gevaccineerd was of niet. Dat blijkt uit een studie van het RIVM. Long covid komt ook voor bij mensen bij wie de coronabesmetting in eerste instantie mild is verlopen.

Bijna 9200 Nederlanders die bij de GGD positief testten op corona, vulden drie maanden later een vragenlijst in. 1600 van hen waren niet gevaccineerd, de rest was deels of volledig gevaccineerd. Volledig gevaccineerden hadden drie maanden na besmetting minder last van reuk- en smaakverlies dan ongevaccineerden. Maar andere langdurige klachten kwamen in alle groepen even vaak voor.

De onderzoekers konden de vergelijking alleen maken bij 65-minners, omdat de groep boven de 65 al grotendeels was gevaccineerd toen het onderzoek begon.

‘Studies naar vaccinatie en long covid hebben wisselende resultaten’

Wat de validiteit van de uitkomsten betreft, houdt het RIVM een slag om de arm. Internationale studies naar de effectiviteit van vaccinatie tegen langdurige coronaklachten geven namelijk wisselende uitkomsten te zien. Volgens de onderzoekers is meer onderzoek nodig om uitsluitsel te geven.

Van alle bijna 9200 deelnemers die een coronabesmetting hebben gehad, kampte ongeveer de helft na drie maanden nog met één of meer klachten. 31 procent had last van vermoeidheid en vrijwel die hele groep liet weten dat die vermoeidheid hen ‘zeer sterk’ hinderde in het dagelijks leven. Ook kortademigheid, reukverlies, concentratieproblemen en problemen met een drukke omgeving kwamen vaak voor.

Ook wie geen covid had, heeft vaak klachten die ook bij long covid horen

Het lastige bij onderzoek naar long covid (ook wel het post-covidsyndroom genoemd) is dat dit soort klachten ook andere oorzaken kunnen hebben. Om goed te vergelijken, moet je weten hoe vaak ze optreden bij mensen die geen covid hebben gehad.

Het RIVM had daarom ook een controlegroep met 5400 Nederlanders die juist drie maanden na een negatieve coronatest de vragenlijst invulden. Zij hadden voor zover bekend ook in de tussentijd geen corona gehad. Toch kampte van hen minstens 25 procent met één of meer klachten die door artsen met long covid in verband worden gebracht.

Bij de deelnemers die wél besmet zijn geweest, is de groep met klachten dus dubbel zo groot. Dat houdt volgens de onderzoekers waarschijnlijk verband met hun corona-infectie. Tegelijkertijd blijkt uit de resultaten bij de controlegroep dat een deel ervan vermoedelijk ook klachten had gehad zonder corona.

Eerder onderzoek: 20 tot 37 procent heeft long-covidklachten

Nivel, het Nederlands instituut voor onderzoek naar de gezondheidszorg, kwam eerder met een lagere inschatting van het aantal mensen met long-covidklachten: 20 tot 37 procent. Het verschil komt mogelijk doordat de onderzoekers een iets strengere definitie hanteerden van long covid. Bovendien keek Nivel naar een iets andere groep, namelijk patiënten die zich aan het begin van de pandemie bij de huisarts hadden gemeld met covid-klachten. Volgens het RIVM is de eigen onderzoekspopulatie breder, maar vormt ook die geen representatieve afspiegeling van de bevolking.

Vulden mensen met klachten de RIVM-vragenlijst misschien vaker in? Projectleider Tessa van der Maaden stelt dat ze er in de onderzoeksopzet voor gezorgd heeft dat de resultaten nauwelijks vertekend zijn. “We legden het eerste contact bewust meteen na hun coronatest, toen sommigen nog helemaal geen klachten hadden. Het zou kunnen dat mensen met klachten drie maanden later net wat meer geneigd waren de vragenlijst in te vullen, maar het kan evengoed dat een deel van die groep juist vanwege klachten niet in staat was mee te doen.”

Het onderzoek liep toen de alfa- en deltavarianten van het coronavirus dominant waren. Het RIVM doet nog onderzoek naar aanhoudende klachten na besmetting met de omikronvariant.

Uit Brits onderzoek was eerder al gebleken dat de groep patiënten die met corona in het ziekenhuis terechtkwam, meer kans maakte op langdurige covid-klachten. Zo’n 70 procent liet weten na één jaar nog niet volledig te zijn hersteld.

Post-covidsyndroom?

De kans dat een infectie met het coronavirus leidt tot het post-covidsyndroom is kleiner na een besmetting met omikron. Dat schrijven onderzoekers in wetenschappelijk magazine The Lancet. Britse wetenschappers onderzochten wat de kans is op het post-covidsyndroom na een besmetting met delta en omikron. Van de mensen met omikron hield 4,5 procent post-covidklachten over. Bij delta was dat percentage meer dan twee keer zo hoog: 10,8 procent. Deze cijfers gaan alleen over gevaccineerden. Voor conclusies over ongevaccineerden hadden de onderzoekers te weinig gegevens.

Lees ook:

Roger Schleipen (50) werkte in de frontlinie van de zorg, nu zit hij al twee jaar thuis met long covid

Ambulanceverpleegkundige Roger Schleipen zit al twee jaar ziek thuis. Ondanks dat het Rijk extra ondersteuning belooft voor zorgpersoneel dat long covid heeft, verloor Schleipen vorige week toch zijn baan.

Brits onderzoek: een op de zeven kinderen met covid heeft langdurig klachten

Een op de zeven kinderen heeft maanden na besmetting nog klachten die veroorzaakt worden door corona, zeggen Britse onderzoekers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden