AnalyseStikstof

Rijksrekenmeesters krijgen concurrentie van de lobbyist

Tjeerd de Groot (D66) en Thierry Baudet (FvD) tijdens de presentatie van het onderzoek naar de stikstofmodellen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).Beeld ANP

Haagse politici nemen alternatieve berekeningen zeer serieus. Wat betekent dit voor het RIVM?

Bij de presentatie kon het Mesdag Zuivelfonds niet alle vragen over de eigen stikstofberekeningen beantwoorden. Sterker, in het tot de nok met pers en Kamerleden gevulde zaaltje rezen alleen maar meer vragen. Ondanks die ruis vinden sommige fracties dat de stem van de lobbyclub, verklaard tegenstander van het stikstofbeleid, net zo zwaar moet wegen als die van bijvoorbeeld het RIVM.

De politiek moet het fonds serieus nemen, vinden VVD en CDA. CDA-Kamerlid Jaco Geurts: “We moeten er samen uitkomen.” Volgens ChristenUnie-Kamerlid Carla Dik-Faber moeten de wetenschappers van het RIVM met de critici om de tafel, om de onduidelijkheid uit de wereld te helpen. Binnenkort komt Mesdag-voorzitter Jan Cees Vogelaar zijn resultaten toelichten in de Tweede Kamer.

Grootste verschil tussen de twee: volgens het RIVM draagt de landbouw 46 procent bij aan de stikstofdepositie in natuurgebieden, volgens het Mesdagfonds 25 procent. Tijdens de presentatie van donderdagmiddag lukte het het Mesdagfonds niet dat overtuigend te onderbouwen. Dat deed niets af aan de stelligheid van voorzitter Vogelaar. Het stikstofbeleid moet van tafel, vindt hij. Volgens Vogelaar, die zijn lidmaatschap van het CDA inruilde voor een van Forum voor Democratie, moet de politiek excuses maken aan de boeren.

De cijfers vielen in goede aarde bij Forum. Volgens partijleider Thierry Baudet bewijzen de berekeningen van het Mesdagfonds dat de rekenmethoden van het RIVM “volstrekt onbetrouwbaar zijn gebleken”. De Forumleider trekt niet voor het eerst de betrouwbaarheid van een rijksinstituut in twijfel. Hij bekritiseerde het KNMI over klimaatdata. En recent greep hij een correctie door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) op kostenberekeningen voor het klimaatakkoord aan om te stellen dat Forum “wéér gelijk krijgt over de astronomische kosten van de absurde transitie”.

De rechtse coalitiepartijen nemen in dit soort gevallen mondjesmaat afstand van Forum. VVD-Kamerlid Mark Harbers suggereerde bij de laatste bijstelling van het PBL dat de organisatie niet genoeg expertise heeft voor de kostenberekeningen. Het CDA stelde eerder vragen bij PBL-cijfers over elektrische auto’s. Toen het kabinet vorig jaar blunderde omdat het terug moest komen van eerder te gunstig voorgespiegelde energiekosten, trok toenmalig CDA-leider Sybrand Buma niet de betrouwbaarheid van de bewindslieden, maar die van het PBL in twijfel.

Uit de reacties van coalitiepolitici op het Mesdagfonds blijkt dat de nieuwe cijfers niet direct zullen leiden tot het bijsturen van de stikstofplannen. Desondanks droeg de twijfel die het Mesdagfonds deze week zaaide bij aan de Haagse trend waarin cijfers van onderzoeksinstituten als “ook maar een mening” gezien worden. D66-Kamerlid Tjeerd de Groot wees na de persconferentie op het verschil tussen een belangenclub als het Mesdagfonds en onderzoeksinstituten als het RIVM. “D66 trekt een lijn bij het diskwalificeren van wetenschappelijke instituten.”

Voorheen ondersteunden het PBL, RIVM en KNMI het kabinet. Opponenten én coalitiepolitici morrelen aan die rol. Niet langer dragen de bureaus slechts de feiten aan voor het politieke debat, ze zijn er onderdeel van geworden.

Lees ook:

De stikstofsommen van boeren roepen vooral vragen op. ‘Elke onderbouwing mist’

Het Mesdag Zuivelfonds presenteerde gisteren eigen, alternatieve stikstofcijfers als antwoord op die van het RIVM. Er klonk stevige kritiek: ‘Elke onderbouwing mist.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden