Briefwisseling

Ridouan T. en Mohammed B. schreven elkaar brieven. Wat valt op?

In de extra beveiligde inrichting in Vught leerden Mohammed B. en Ridouan T. elkaar kennen. Beeld ANP
In de extra beveiligde inrichting in Vught leerden Mohammed B. en Ridouan T. elkaar kennen.Beeld ANP

Bellen of appen met elkaar mogen ze niet. En dus zonden Ridouan T. en Mohammed B. brieven over en weer. Wat is de relatie tussen de twee? En waar schreven ze over?

Isabel Baneke

Over de briefwisseling is veelvuldig gesproken. Contact tussen de beruchtste mannen van Nederland, kon dat niet enkel ellende betekenen? Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, en vermeend mocromaffiabaas Ridouan T. wisselden maandenlang talloze handgeschreven teksten uit.

Op die manier hielden ze contact nadat B. in september vorig jaar werd overgeplaatst naar een andere gevangenis. Daarvóór zaten ze samen enige tijd vast in de extra beveiligde inrichting in Vught, waar ze elkaar beter leerden kennen.

Nu hebben hun advocaten de brieven openbaar gemaakt. Althans, in ieder geval een deel van de correspondentie: in totaal 129 kantjes aan tekst. T. wil daarmee aantonen dat hij niets te verbergen heeft. Justitie vreest namelijk dat er gecodeerde boodschappen in de teksten zijn verstopt, waardoor mogelijk informatie is uitgewisseld over crimineel handelen zoals aanslagen.

Wat valt op aan de inhoud van de brieven?

De religieuze beleving van de islam

In een verklaring op de website van zijn advocaat legt Ridouan T. uit waarom hij zijn brieven wilde openbaren. Hij stelt dat hij Mohammed B. nooit persoonlijk heeft ontmoet. Op de afdeling in Vught leefden ze volgens T. volledig van elkaar gescheiden. Wel zou B. anderhalf jaar voor T. hebben gekookt. “De maaltijden werden iedere dag in de keuken bereid en door een bewaarder naar mijn cel gebracht.”

T. schrijft in de verklaring dat hun gedeelde interesse in de islam het hoofdonderwerp van de correspondentie is. “Zoals zoveel gedetineerden met zicht op levenslange opsluiting ben ik mij gaan verdiepen in het geloof. Met praktisch geen enkel contact met de buitenwereld en geen enkele andere gedetineerde op mijn afdeling heb ik houvast en zingeving gevonden in de islam.”

Inderdaad laat T. Mohammed B. in de brieven weten dat hij steeds meer leest over de islam. “Zoals je al zei ik focus mij nu nog op de basis principes tot ik dat goed begrijp en erna handel!”, schrijft T. afgelopen juli aan B. (de inhoud van de brieven is letterlijk overgenomen in dit artikel, inclusief taalfouten). “Insch’Allah beetje voor beetje zal mijn nivo hoger worden.”

Hij zegt te groeien in zijn geloof. “Hoe meer ik lees hoe ik meer besef hoe verdwaald ik was van de weg van Allah.” T. vraagt om tips welke boeken hij het best kan lezen, en hoe er precies gebeden moet worden. “Ik had de boek ‘Pilaren van de Islam’ van auteur Al Qadi ‘Iyad toevallig op cel broeder si Mohammed! Wat ik wou vragen zag staan op blz 78 bij 2. staat dat het (Qur’an-reciet) in stilte gedaan wordt tijdens de dag! (..) Terwijl op andere plaatsen staat alle soenna gebeden stil reciteren? Dus wat is de juiste manier dan?”

T. lijkt de pupil te zijn, B. de docent. “De wijdverbreide opinie is hardop tijdens avond en nacht, zachtop tijdens de dag.” Ook legt B. aan T. uit hoe koranteksten op verschillende wijzen vertaald en geïnterpreteerd kunnen worden, en haalt hij artikelen en boeken aan.

Hele hoofdstukken heeft B. overgepend: zijn gepubliceerde brieven beslaan 119 kantjes, T.’s schrijfsels 9. Soms bestaat het lesmateriaal uit Engelse teksten. “CHAPTER 23 Treatment of calamity”. Het hoofdstuk beslaat twaalf volgeschreven A4’tjes.

B. zoekt speciaal voor T. passages op. “Ik heb een aantal boeken in de bieb gevonden waaruit ik je citaten opstuur mij herinnerend dat je hierover vragen - over het onderwerp - had.” In een andere brief: “Verder stuur ik je met dit schrijven een aantal teksten over een onderwerp waarvoor ik je hoop te kunnen interesseren.”

Ook hun begroetingen en afscheid vallen op. De brieven worden vaak afgesloten met teksten als “Moge Allah ons leiden naar zijn tevredenheid, Amen”. De aanhef over en weer luidt steevast “In naam van Allah, de Barmhartige, de Genadevolle”.

Het leven in de gevangenis

In de brieven wisselen B. en T. hun ervaringen in de gevangenis uit. B. zit in De Schie in Rotterdam, T. nog altijd in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. In de Brabantse bajes was het beter, vindt B. “Mijn vermoedens zijn bewaarheid geworden: we zijn er niet op vooruitgegaan. Onze bewegingsvrijheid is nog beperkter geworden.”

“Het voordeel van de EBI is dat het gebouw zo is geconstrueerd dat je in ieder geval de maximale bewegingsvrijheid geniet die de ruimte biedt.” In een andere brief: “De EBI heeft als voordeel dat er veel doorkijk is door de wanden en gevels van glas waardoor je de optische illusie hebt van wijdsheid, dit is slim bedacht door de architect die duidelijk over dit soort dingen heeft nagedacht.”

De Schie vindt B. minder. “Hier wordt je van je cel begeleid naar de luchtkooi of de klein recreatieruimte met keuken en dan zit je daar weer opgesloten. (..) Als ik een keuze mocht maken dan was ik vandaag nog teruggekomen op de EBI-afdeling.”

Waar B. op een gegeven moment aan T. schrijft dat hij ‘qua risicoprofiel is afgeschaald’, waardoor de sfeer nu ‘meer ontspannen is’, klaagt T. juist over een toename van striktheid in de gevangenis. “Hier zijn ze helemaal door gedraait zei je al. Ik mag maar 10 min p/w Marokkaans spreken met mijn familie.” Later stelt T. dat hij alleen met een tolk erbij Marokkaans mag spreken. Ook mocht hij drie maanden lang geen contact hebben met zijn moeder en zussen.

“Hier zijn nu de directeurs en afdelingshoofden en iedereen zogenaamd anoniem alleen de bewaarders mogen hun naam zeggen alle brieven zijn anoniem.” Hij vertelt B. dat hij leert om zelf te koken en dat hij nauwelijks meer tv kijkt. “Tv is alleen propaganda van het Westen. Schandalig.”

Gezondheidsproblemen

Mohammed B. en Ridouan T. kwakkelen allebei met hun gezondheid, zo blijkt uit de brieven. B. heeft last van reuma. “De ziekte wordt erger of de medicatie werkt minder (of allebei!).” Soms gaat het beter. “Een paar maanden geleden ben ik naar het ziekenhuis geweest. Ik had daar een afspraak met de reumatoloog en heb de medicatie die ik in pilvorm kreeg voorgeschreven gekregen in injectievorm. (..) Ik kan weer een beetje sporten en uitslag is minder geworden.”

T. laat B. op zijn beurt weten dat hij al bijna twee maanden niet meer buiten komt. De pijn in zijn rug, knieën en armen zijn volgens hem ondraaglijk. “Dat gewoon bijna kortsluiting krijg zoveel pijn.” Een verklaring voor de problemen vindt hij niet. “Inmiddels eindelijk MRI-scan gehad uitslag zeer teleurstellend zeggen ik heb niks op de MRI-scan dus weet de oorzaak nog steeds niet van deze verschrikkelijke pijn! Maar zie het positief hoe groter de beproevings des de Groter de beloning bij Allah (s.w.t) Insch’Allah!”

Stijl en taalgebruik

Opvallend is ook het stijlverschil tussen de twee mannen. B. is formeel, zijn taalgebruik is bij vlagen haast archaïsch te noemen. “Als je het mij toestaat dat ik je adviseer dan raad ik je aan om te beginnen met ‘God and Man in the Koran’ van prof. T. Izutsu. In de lijn van het onderwerp dat deze eminente professor behandeld in zijn boek, doe ik je met dit schrijven een aantal aantekeningen toekomen.”

Ook spreekt hij T. moed in. “Allah, de Heilig, heeft je in een positie gebracht waarin je de mogelijkheid hebt om je spirituele instincten te cultiveren. Eenzaamheid en stilte hebben geheimen die zij prijsgeven aan degenen die zich op hen afstemmen.” Later: “Dwing jezelf om een schepje te luchten en zo nu en dan een voedzame maaltijd te bereiden, je lichaam heeft daar recht op.”

Van de koetjes en kalfjes is B. niet. Noch stelt hij al te veel vragen, iets waar T.’s brieven vol mee staan. “Hoe gaat het broeder si Mohammed alles goed en met je gezondheid?”, informeert hij geregeld naar de pijn van B. Ook naar andere zaken is T. benieuwd. “Heb je een koelkast op cel? Een magnetron?

Ook bedankt T. Mohammed B. steeds uitgebreid voor zijn brieven. “Goed om van je te horen broeder si Mohammed! (...) Bedankt voor je brieven lees ze altijd met veel interesse en meerdere malen om de materie te begrijpen.”

Een stapje dichter bij de zielenroerselen van Ridouan T.

Op wonderlijke wijze kwamen de brieven tussen Ridouan T. en Mohammed B. in de openbaarheid. Het begon bij De Telegraaf. Die krant berichtte in september over de in detentie ontstane vriendschap tussen T., de bekendste verdachte van Nederland, en de moordenaar van Theo van Gogh. B. is in 2005 tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld, tegen T. is in juni levenslang geëist. Volgens de verslaggever schreef het duo in het Arabisch brieven aan elkaar.

De suggestie werd gewekt dat de correspondentie tussen de mannen codetaal met geheime boodschappen bevatte. In hetzelfde artikel schreef De Telegraaf dat premier Rutte en kroonprinses Amalia extra beveiliging hadden gekregen, na signalen dat kopstukken uit de zogeheten mocromaffia plannen zouden hebben om een aanslag op hen te plegen of hen te ontvoeren. T. wordt door justitie gezien als het hoofd van die criminele organisatie.

Niet duidelijk werd of er een verband was tussen deze signalen en de brieven tussen T. en B. Maar parlementariers reageerden kritisch op de briefwisseling. “Ontluisterend hoe simpel kopstukken uit de mocro-maffia contact met elkaar kunnen houden”, tweette PvdA-fractievoorzitter Attje Kuiken. “Dat weten we al jaren. Systeem zo lek als een mandje met verwoestende gevolgen.” VVD-Kamerlid Ulysse Ellian: “Brieven waarvan de inhoud en intentie haast niet te duiden is. Laat het tot je doordringen.”

Daarop bracht T. via zijn advocaat vijf brieven die hij aan B. schreef naar buiten. Later publiceerden zij ook B.’s handgeschreven teksten. In een verklaring legt T. uit zich met de publicaties te willen verzetten tegen de beschuldigingen aan zijn adres. “Over de motieven van justitie om via De Telegraaf dit fictieve beeld van dreiging te schetsen kan ik alleen maar gissen.” De correspondentie bleek vrijwel volledig in het Nederlands neergepend te zijn. Ook van belang: alle communicatie van gedetineerden in de EBI in Vught wordt gelezen, geanalyseerd en eventueel vertaald door de Dienst Justitiële Inrichtingen.

Lees ook:

Wie is wie in het Marengo-proces?

Het is een complex strafproces van gigantische proporties: het Marengo-proces. Justitie vervolgt 17 verdachten, allen vermoedelijk onderdeel van de groep rond topcrimineel Ridouan T. Maar wie is wie precies?

Verontwaardiging over correspondentie tussen Ridouan T. en Mohammed B.

Ridouan T. en Mohammed B. hadden contact met elkaar in de zwaarbeveiligde gevangenis in Vught. Intussen worden premier Rutte en kroonprinses Amalia extra beveiligd, maar het is niet duidelijk of er een verband is.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden