Monarchie

Republikeins Genootschap stapt naar de rechter om de rol van de koning aan banden te leggen

Koning Willem-Alexander en koningin MáximaBeeld ANP

Het Republikeins Genootschap haalt geld op voor een rechtszaak om de rol van de Koning te beperken.

Het koningschap in het Nederlandse rechtssysteem staat op gespannen voet met het principe van de scheiding der machten. Desnoods moet de rechter de staat dwingen om de koning buiten te sluiten bij wetgeving en bij benoemingen van regeringsleden en van rechters, vindt het Republikeins Genootschap. 

Een inzamelingsactie onder de leden om rechtszaken te kunnen voeren, tot aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens aan toe, heeft in anderhalve week tijd al bijna 11.000 euro opgeleverd, zegt Floris Müller, voorzitter van het Genootschap. “Het loopt storm”, aldus Müller. Het Republikeins Genootschap (RG), dat zegt ruim vierduizend leden te hebben, denkt voor de hele rechtsgang 20.000 euro nodig te hebben, en is daarom een crowdfundingsactie begonnen. “Sinds vanochtend kan het publiek donaties doen.”

Het RG heeft advocaat Ewout Jansen ingeschakeld om de zaak voor te bereiden. Jansen: “We moeten beginnen met een brief aan de staat, waarin we onze eisen uiteenzetten. Een rechter zal ook willen dat we de staat in de gelegenheid stellen om te reageren. Als de staat niet op onze eisen ingaat – en die kans is natuurlijk groter dan dat die dat wel doet – willen we naar de civiele rechtbank stappen.”

Rechters moeten onafhankelijk en onpartijdig zijn

Jansen erkent op de site van de organisatie dat de scheiding der machten niet bij wet is geregeld, maar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens eist wel dat rechters onafhankelijk en onpartijdig zijn. Die onafhankelijkheid is in zaken waarin het Koningshuis optreedt, bijvoorbeeld tegen journalisten, in het geding omdat de koning rechters immers benoemt, zo wil Jansen aanvoeren.

Ook hoopt hij bij de rechter een bevel aan de staat te kunnen bewerkstelligen om de koning geen deel meer te laten uitmaken van zowel de wetgevende, uitvoerende als de rechtsprekende macht. Jansen en het Genootschap putten hoop uit de rechtszaken die milieuorganisatie Urgenda tegen de staat heeft gevoerd, en de zaken van feministische organisaties tegen de SGP – zaken waarbij de eisende partijen zich beriepen op het publieke belang. Urgenda kreeg als publieke organisatie voor elkaar dat de rechter de staat dwong tot maatregelen om de klimaatopwarming tegen te gaan; de SGP werd gedwongen om vrouwen toe te laten tot verkiesbare functies.

Lees ook:

75 jaar Troonredes: zo onderscheidt Willem-Alexander zich van zijn voorgangers

Van alle koninklijke toespraken is de Troonrede de meest formele. Maar in tijden van crisis wenden vorsten zich soms toch persoonlijk tot de natie, blijkt uit alle 75 naoorlogse Troonredes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden