Stikstofprotesten

Rellende boeren zijn ‘vaak jong en zitten in een bubbel’

Protesterende boeren zijn bij het huis van minister Christianne van der Wal (natuur en stikstof) door een afzetting van de politie gebroken.  Beeld ANP / Persbureau Heitink
Protesterende boeren zijn bij het huis van minister Christianne van der Wal (natuur en stikstof) door een afzetting van de politie gebroken. Beeld ANP / Persbureau Heitink

Wie zijn de boeren die bij harde acties over de schreef gaan? ‘De boeren die escaleren zijn vaak jong en lijken in een bubbel te zitten.’

Jelle Brandsma

“Je hebt altijd mensen die hun emoties niet in de hand hebben. Dit is een kleine groep”, zegt Paulien Hogenkamp, agrarisch coach in Twente. “Het zijn boeren, en daaronder veel jonge boeren, die niet willen veranderen of in ieder geval niet weten hoe dat dan zou moeten”, meent Han Wiskerke, hoogleraar rurale sociologie aan de Wageningen Universiteit.

Vorige week liepen boerenprotesten uit de hand. Snelwegen werden geblokkeerd, de privéwoningen van politici werden belaagd en boeren braken zelfs door de afzettingen, politiebusjes werden aangevallen en er werd mest uitgestort op de openbare weg. Wie zijn deze boeren die over de schreef gaan? Op sociale media roepen boeren elkaar op ook maandag onder meer luchthavens en supermarkten te blokkeren.

Wiskerke: “Er is een groep boeren die wel wil veranderen maar niet ziet hoe dat dan moet. Er is een andere groep die stikstof en verslechtering van de natuur sowieso niet ziet als een probleem. Die begrijpt niet waarom de landbouw moet veranderen en verzet zich keihard. Deze boeren zitten vooral in de hoek van Farmers Defence Force.”

Contact in het dorp

“De boeren die escaleren zijn vaak jong en lijken in een bubbel te zitten”, vervolgt de hoogleraar. “Zij zijn opgegroeid met de boodschap zoveel mogelijk te produceren en uit te breiden. In het dorp hebben deze jongens en meiden contact met elkaar en met andere jongeren, waarvan sommigen mogelijk werken bij een loonbedrijf of in de veevoerindustrie. Samen gaan ze protesteren. Deze boeren hebben al jaren een beeld van hoe ze boer willen zijn. Dat beeld is in lijn met het landbouwbeleid van de afgelopen decennia en nu het allemaal anders lijkt te moeten, voelen zij zich miskend.”

Hogenkamp, coach voor persoonlijke ontwikkeling, meent dat je in iedere beroepsgroep mensen hebt ‘die hun woede niet kunnen reguleren’. “Dat is niet specifiek iets voor boeren. Je hebt overal mensen die de strijd aangaan en mensen die kiezen voor de harmonie. Er zijn 60.000 boeren. Protesteren doet nu zo’n beetje iedereen, de groep die wegen blokkeert is beperkt en het clubje dat rellen schopt is nog kleiner.”

Dat jonge boeren in een bubbel zitten, herkent Hogenkamp niet. “Dat was misschien twintig jaar geleden zo. Jonge boeren hebben tegenwoordig een middelbare of hbo-opleiding en een groot netwerk. In het dorp wonen veel niet-boeren, zeker drie op één boer.”

Communicatieblunder

Dat het protest van de boeren verhardt, is niet verrassend, vindt Christian Bröer, socioloog aan de Universiteit van Amsterdam. “We weten uit onderzoek dat groepen denken dat demonstreren loont als partijen in het centrum van de macht, zoals VVD en CDA, gaan schuiven.” Op het partijcongres van de VVD werd een motie aangenomen die de stikstofplannen van het kabinet deels afwijst en de CDA-Kamerfractie bood ook de indruk dat de plannen kunnen worden aangepast. Bröer: “Als partijen in de gaten krijgen dat er enig begrip is voor hun standpunt, gaan ze door.”

“De publicatie van een kaart waar per gebied een indicatie is gegeven met hoeveel procent de uitstoot van stikstof teruggedrongen moet worden, is natuurlijk de communicatieblunder van het jaar”, meent Wiskerke. “Iedere boer gaat kijken in welk gebied zijn boerderij ligt. Moet de stikstof met 70 procent, 47 procent of 12 procent omlaag en hoeveel koeien moeten er weg? Hij denkt dat hij met minder koeien het bedrijf niet kan voortzetten. Hij concludeert: ik moet weg. Vooral omdat het aan enig toekomstbeeld en wegen daar naar toe vanuit de overheid ontbreekt.”

Tijdens de demonstratie dinsdag bij de Tweede Kamer in Den Haag mengden zich veel andere ontevreden burgers onder de boeren. Die zijn tegen de corona-maatregelen of hebben anderszins geen vertrouwen meer in de politiek. Zij dragen t-shirts met opschriften als: ‘Kom in verzet’.

Hogenkamp zag ook al bij de boerenmanifestatie in Stroe anderhalve week geleden dat andere demonstranten willen meedoen. “Je ziet het zo: dat is geen boer. Langs de de snelweg A1 bij ons in Twente was een pop opgehangen. Ik hoorde dat dat niet is gebeurd door boeren.” Wiskerke signaleert: “Een groep boeren heeft sinds kort een groep op Telegram waar ze met elkaar praten over waar ze welke actie willen voeren. Binnen de kortste keren werd de discussie overgenomen door andere mensen, niet-boeren, die ook willen protesteren, maar meer in het algemeen ontevreden zijn over de politiek.”

Lees ook:

Jonge boeren vragen zich af: ‘Wat is mijn perspectief?’

Zien de boeren van morgen nog toekomst in de nieuwe stikstofplannen? Veehouderijstudenten in Den Bosch hebben naast onbegrip en zorgen ook een sprankje hoop.

Politie treedt harder op na grimmige boerenacties: ‘We zijn bezig met opsporing en vervolging’

De protesten van de boeren tegen het stikstofbeleid zijn ontspoord. De politie gaat over op aanhoudingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden