Natuurbescherming

Recreanten op de Vinkeveense Plassen moeten hun eigen eilandjes gaan onderhouden, maar wie kan dat betalen?

Ron en Petra Voorn met hun dochter Indira. Beeld Werry Crone
Ron en Petra Voorn met hun dochter Indira.Beeld Werry Crone

Na meer dan tien jaar praten is een nieuw bestemmingsplan voor de Vinkeveense Plassen in zicht. Het moet de balans weer terugbrengen tussen natuur en recreatie. Maar dat is niet tot vreugde van iedereen. ‘Zo wordt het hier alleen maar voor de rijken.’

Ron Voorn (55) is altijd vroeg wakker in zijn huisje op de Vinkeveense Plassen. Hij gaat uit bed, zet een potje koffie – ouderwets opgegoten met zo’n filterhouder – en stapt het kraakheldere water van de plassen in. Hè hè. Koppie in de zon, wassen en afspoelen.

Eenmaal op zijn terras pakt hij zijn telefoon erbij voor een rondje nieuws en Facebook. De filterkoffie is ondertussen doorgelopen en vrouw Petra (51) en dochter Indira (13) voegen zich uitgeslapen bij hem op het terras. Ron: “Jaaa, het is het hele wakker worden hier. Die rust, dat uitzicht – dát is genieten. Thuis in je woonwijk heb je dat allemaal niet.”

Elke vrijdag naar de plassen

Al sinds hij kan lopen komt Ron Voorn hier op de plassen. Eerst met zijn zus en ouders op een bootje. Later huurden ze er een eilandje met gras om op te kunnen picknicken en nu zit de hele familie naast elkaar op een langwerpig eiland te midden van het Vinkeveense water. Ze wonen doordeweeks in Uithoorn, maar op vrijdagmiddag laden ze de auto en vervolgens hun boot vol met boodschappen én poes Pippa, om de weekenden hier op het water door te brengen.

Ron Voorn en zijn vrouw Petra. ‘Die rust, dat uitzicht – dát is genieten.’ Beeld Werry Crone
Ron Voorn en zijn vrouw Petra. ‘Die rust, dat uitzicht – dát is genieten.’Beeld Werry Crone

De Vinkeveense Plassen zijn in de negentiende eeuw uitgegraven voor turfwinning. Om de turfblokken te laten drogen, werden er langwerpige eilanden uitgespaard: legakkers. Die eilandjes zijn met de opkomst van het recreëren vanaf de jaren zestig verdeeld onder particulieren. Nu is het een bonte mix van landjes, waarop de één een opgooitentje en de ander een halve nederzetting heeft neergezet.

Dat laatste is bij Ron en Petra Voorn het geval. Er staat voor vader, zus en henzelf een blokhut, een aanlegsteiger voor de boten, twee logeerhuisjes en de nieuwste aanwinst: een houtgestookte hottub. Ron: “De broer van mijn vader zei altijd: je hoeft alleen nog maar een kerk te bouwen; een dorp heb je al.”

Maar de vraag is hoe lang dat zo mag blijven. De gemeente Ronde Venen deelde afgelopen 15 juli een ‘beeld-kwaliteitsplan’ van honderd kantjes met de betrokkenen, onderdeel van het nieuwe bestemmingsplan. De strekking: wel ruimte voor huisjes, maar onder voorwaarden. Daarnaast moeten eigenaren natuurmaatregelen nemen ter compensatie van de bouw van een huisje.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Huisjes zijn illegaal

“De bebouwing is de afgelopen dertig jaar gedoogd, maar een huisje neerzetten op een legakker is in feite illegaal”, zo zegt verantwoordelijk wethouder Alberta Schuurs-Jensema (VVD). Die constatering doet een beetje grinniken als je nu over de plassen vaart: er staan namelijk overál huisjes, schuurtjes en blokhutten: 1500 stuks bij een laatste inventarisatie in 2018.

Wethouder Schuurs-Jensema zegt dat alle partijen het er ondertussen over eens zijn dat enige bebouwing wel nodig is, dan wordt er goed voor de eilanden gezorgd. Zo wordt voorkomen dat de verzameling cultuurhistorische eilandjes simpelweg zinkt. Maar de vraag is: onder welke voorwaarden? Daar zijn ze al tien jaar over in gesprek. “De diversiteit in belangen maakt het zo ingewikkeld,” zegt Schuurs-Jensema. “We hebben de recreanten, de milieuclubs, de provincie en de gemeente. Dan is het ook nog eens een beschermd gebied van het NatuurNetwerk Nederland dat de natuur in Nederland verbindt en waar allerlei regels aan vastzitten. En het moet financieel en qua handhaving ook nog uitvoerbaar blijven.”

Takkenbossen voor de vissen

In het plan van de gemeente staat onder meer dat de steigers van de legakkers voortaan slechts anderhalve meter lang mogen zijn. Ook moet er om het eiland heen een beschoeiing komen van takkenbossen, wat voordelig zou zijn voor vissen. Dat kost naar het schijnt 150 euro per meter, bovenop de reguliere ‘harde’ schoeiing van het eiland. Dat moeten de eigenaren allemaal zelf ophoesten. Ron Voorn: “We hebben 70 meter kade, dus reken maar uit. Dan wordt het hier alleen maar voor de rijken en niet voor de gewone burger zoals wij.” Ron is vrachtwagenmonteur, Petra verzekeringsadviseur en is bovendien penningmeester van de BelangenVereniging Vinkeveense Legakkers (BVVL).

Milieuclubs zoals De Groene Venen zijn vooralsnog blij met de plannen, omdat het de eigenaren van de legakkers oproept zélf bij te dragen aan een natuurvriendelijke inrichting van de Plassen. Wethouder Schuurs wil eind dit jaar een definitief concept-bestemmingsplan afleveren dat daarna de besluitvormingsprocedure ingaat.

Bij dit soort projecten rept men over ‘land teruggeven aan de natuur’. Daar windt Ron Voorn zich over op. “Dit is door mensenhanden uitgegraven. Als je hoort hoe het er tóen bij lag, met modderige akkers en werkschuiten overal, ziet het er nu een stuk netter uit. Dat onderhoud mag ook wel eens beloond worden.”

Lees ook:

‘Als het eilandje maar niet verzinkt’

Frank Lammertsma (60) is terreinbeheerder op een eilandje in de Vinkeveense Plassen. De laatste 44 eilandjes die de gemeente bezit, zijn verkocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden