MKZ-crisis

Rechter: ruiming dieren Kootwijkerbroek was terecht

De Mobiele Eenheid omsingelt in de lente van 2001 een boerderij in Kootwijkerbroek, waar de Rijksdienst voor de keuring van Vee en Vlees later begon met ruimen.Beeld ANP

De overheid heeft in 2001 terecht zo’n 60.000 schapen, koeien en varkens geruimd in het Gelderse Kootwijkerbroek, oordeelde de rechter woensdag. Bij de getroffen boeren heerst ongeloof en teleurstelling.

Zo’n zeventig pagina’s telt het vonnis, het resultaat van negentien jaar juridische strijd tussen veehouders uit Kootwijkerbroek en de overheid. De rechter beperkt zich woensdag echter tot het voorlezen van een samenvatting, iets wat slechts een kwartier in beslag neemt. Zo komt een verhaal dat bijna twee decennia voortduurde, in een vloek en een zucht ten einde.

De rechter acht bewezen dat het laboratorium dat moest onderzoeken of er sprake was van MKZ inderdaad heeft afgeweken van de protocollen. Maar het is niet aannemelijk dat die afwijkingen de uitslag van het laboratorium hebben aangetast. De minister van landbouw heeft daarom in 2001 terecht de beslissing genomen om de dieren in Kootwijkerbroek te ruimen, stelt de rechtbank. 

De stemming na het vonnis is emotioneel. Twee vrouwen omhelzen elkaar, één knippert met haar ogen tegen de tranen. “Ik ben heel teleurgesteld”, zegt Wouter Boekhout, een van de veehouders die bijna negentien jaar geleden bij de rechtbank bezwaar aantekende tegen de ruiming van zijn bedrijf. “Ik ging echt met een goed gevoel hierheen. Ik dacht, misschien redden we het wel.” Bij anderen overheerst berusting. “Tegenslagen horen bij het leven, daar moet je mee om leren gaan”, zegt Lau Jansen van de Stichting Onderzoek MKZ-crisis Kootwijkerbroek. 

Maar er is ook boosheid. De aanwezige boeren vinden het onbegrijpelijk dat de rechter het vonnis in een zaak die negentien jaar in beslag nam in zo’n korte tijd en in juridisch jargon voorleest. Meer uitleg was netjes geweest, klinkt het. Advocaat Jacques Sluysmans, die vier van de vijf partijen uit Kootwijkerbroek vertegenwoordigt, belegt daarom op de gang een snelle conferentie om het oordeel van de rechter toe te lichten. 

Een gevoel van wantrouwen kan door Sluysmans niet helemaal worden weggenomen. “Ik ben al lang geleden mijn  vertrouwen in de overheid kwijtgeraakt”, zegt Jansen. Dat sentiment delen meer mensen op de gang. De veehouders trekken ook na het oordeel van de rechter in twijfel of er wel MKZ in Kootwijkerbroek was. Zij hadden hun hoop gevestigd op de door de rechtbank aangestelde deskundigen. Die stelden eerder dat zij niet met zekerheid konden zeggen of de dieren van de betreffende veehouderijen met MKZ besmet waren.

De vergelijking met de huidige stikstofcrisis, waarbij veel boeren het gevoel hebben dat de overheid hen moedwillig tegenwerkt, wordt snel gemaakt. “In wat voor land leven we, als de overheid fouten kan maken en de rechter dat goedkeurt?”, vertolkt een veehouder een breder gedragen sentiment. Hij wil anoniem blijven omdat hij opziet tegen de heisa. “Het oordeel van de rechter geeft me een gevoel van onmacht. Ze weten dat hier iets fout is gegaan, maar ze doen alsof er niks aan de hand is.”

De rechter is wel van mening dat de juridische procedure te lang heeft geduurd. Daarom ontvangen de veehouders een financiële vergoeding voor ‘de geleden emotionele schade’. Het gaat om bedragen van enkele duizenden euro’s; sommige veehouders moeten ook deels de kosten van de juridische procedure betalen. “Ik ga eerst maar eens thuis rekenen”, concludeert veehouder Boekhout. 

De zaak van de getroffen veehouders diende bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven, de hoogste economische rechter. Tegen het vonnis is geen hoger beroep mogelijk.

Lees ook: 

Vooral jonge boeren worden steeds radicaler

De boerenopstand verhardt. Vooral jonge agrariërs ontkennen het stikstofprobleem en omarmen radicale acties.

De Staat van de Boer II

Na de stikstofdiscussie en het verzet tegen maatregelen anno 2019, besloot de redactie opnieuw de stemming te peilen, door een deel van de vragen te herhalen, maar ook nieuwe toe te voegen, vooral over de actiebereidheid en de nieuwe politieke initiatieven in de agrarische sector. Het resultaat is De Staat van de Boer 2.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden