Kort geding

Rechter: COA vangt asielzoekers niet menswaardig op – en dit moet direct anders

Asielzoekers bij het aanmeldcentrum nabij Ter Apel.  Beeld ANP
Asielzoekers bij het aanmeldcentrum nabij Ter Apel.Beeld ANP

De opvang van asielzoekers in Nederland voldoet niet aan humanitaire eisen. Dat moet per direct anders, oordeelt de rechtbank in Den Haag.

Johan van Heerde

De regering en het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (Coa) moeten er als de wiedeweerga voor zorgen dat de opvang voor asielzoekers voldoet aan Europese humanitaire eisen. Op dit moment schiet de opvang van asielzoekers op veel punten tekort, aan sommige van die normen moet per direct worden voldaan. Dat oordeelt de rechtbank in Den Haag in een kort geding aangespannen door VluchtelingenWerk Nederland.

Met de uitspraak geeft de rechtbank de regering en het Coa een enorme veeg uit de pan. De rechtbank zegt eigenlijk: de opvang van asielzoekers is op sommige punten niet menswaardig. Het argument van de regering en het Coa dat ze er al alles aan doen om de juiste opvang voor asielzoekers te regelen, maar dat ze niet kunnen toveren, wijst de rechtbank van tafel.

Geen kwetsbaren in de crisisnoodopvang

De rechtbank verbiedt per direct dat kinderen jonger dan 1 jaar en hun gezin, alleenstaande minderjarigen, zieken of andere kwetsbare asielzoekers nog worden geplaatst in de crisisnoodopvang. Die locaties zijn vaak niet veel meer dan een sport- of evenementenhal vol met stretchers en met sobere sanitaire voorzieningen. Mannen, vrouwen en kinderen slapen hier zonder privacy.

Dit betekent dat de regering en het Coa per direct aan de slag moeten. Momenteel verblijven er duizenden asielzoekers in noodopvanglocaties, onder wie ook veel asielzoekers uit genoemde kwetsbare groepen.

Ook verbiedt de rechter dat er nog langer te veel alleenstaande minderjarige vreemdelingen verblijven op een locatie voor die specifieke groep in Ter Apel. Die locatie is geschikt voor 55 alleenstaande minderjarige vluchtelingen, maar er verblijven in Ter Apel wel 300 zogeheten amv’ers. Tevens oordeelt de rechtbank dat zij niet langer dan vijf dagen mogen verblijven in Ter Apel. Dit moet binnen twee weken zijn opgelost.

Vier muren, een plafond en een deur die dicht kan

Voor de iets langere termijn heeft de rechtbank ook een lijst met eisen opgesteld. Zo moeten asielzoekers uiterlijk binnen negen maanden worden opgevangen op een menswaardige plek. Dat wil zeggen: met een slaapkamer per gezin of voor maximaal zes personen van hetzelfde geslacht, met vier muren, een plafond, een deur die dicht kan, een raam dat open kan en minimaal vier vierkante meter slaapruimte per persoon.

Ook moeten asielzoekers toegang krijgen tot fatsoenlijke sanitaire voorzieningen, drinkwater en voedsel.

Met de uitspraak wijst de rechtbank vrijwel alle vorderingen van VluchtelingenWerk Nederland toe. Die hulporganisatie krijgt wat het wil: rechterlijk optreden in deze asielopvangcrisis. Voorzitter Frank Candell noemt de uitspraak ‘kraakhelder’ en ‘noodzakelijk’, maar er is volgens hem nog geen reden tot vreugde.

“Het is triest dat voor iets basaals als humane opvang een uitspraak van de rechter nodig is, en we zijn pas blij als geen enkele asielzoeker meer in een tent, gymzaal of evenementenhal hoeft te slapen. Aan een stevige uitspraak van de rechter hebben zij nu nog niks.” Candell ziet de uitspraak als een stap: Staatssecretaris Eric van der Burg (asiel) moet aan het werk. VluchtelingenWerk Nederland is bereid om daarbij mee te denken en te helpen.

De regering heeft, bij monde van de staatssecretaris, nog niet gereageerd op het vonnis, dat nu wordt bestudeerd. Het Coa wacht met een reactie op die van de regering.

Lees ook:

Geen stabiele herfst, maar zwaar weer: de problemen in de asielopvang blijven komen

In plaats van meer, zijn er opeens minder opvangplekken voor asielzoekers. Ook een nieuwe asielwet is vertraagd, waardoor de problemen zich opstapelen voor staatssecretaris Van der Burg.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden