Onderzoek

Rapport: Goede zorg en het juiste onderwijs zijn voor te veel Nederlandse kinderen buiten bereik

Het rapport van het Kinderrechtencollectief gaat samen met het rapport van de overheid naar het kinderrechtencomité van de VN. Beeld Daniella van Bergen
Het rapport van het Kinderrechtencollectief gaat samen met het rapport van de overheid naar het kinderrechtencomité van de VN.Beeld Daniella van Bergen

Te veel Nederlandse kinderen wachten. Op jeugdzorg, passend onderwijs of op een verblijfsvergunning. Hun problemen verergeren door de coronacrisis.

Goede zorg en het juiste onderwijs zijn voor te veel kinderen buiten bereik. Een op de dertien kinderen leeft in armoede en kinderen van asielzoekers zitten te lang in onzekerheid. Dat stelt het Kinderrechtencollectief, een samenwerking van meer dan honderd maatschappelijke organisaties, vrijdag in een rapport over de kinderrechten in Nederland.

In het rapport worden onderzoeken en studies naar de situatie van kinderen in Nederland op een rij gezet en de uitkomsten worden getoetst aan het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties. Dat heeft Nederland ondertekend, maar uit het rapport blijkt dat niet alle basisrechten op orde zijn. Veel kinderen staan ‘in de wachtstand’, zegt voorzitter Huri Sahin van het Kinderrechtencollectief, waarbij onder meer Unicef, Defence for Children en de Nationale Jeugdraad zijn aangesloten. “Ze wachten op jeugd-ggz, jeugdzorg, passend onderwijs of leven in langdurige verblijfsonzekerheid.”

Op de wachtlijst bij huiselijk geweld

Meest in het oog springend zijn de gevolgen van de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015. Sindsdien zijn gemeenten verantwoordelijk en dat leverde tal van problemen op, ook omdat er op hetzelfde moment ook bezuinigd werd. De wachtlijsten zijn lang, de kwaliteitsverschillen tussen gemeenten hoog en de nazorg is niet goed. Dat betekent bijvoorbeeld dat kinderen lang moeten wachten op hulp als er sprake is van huiselijk geweld of dat jongeren in een gat vallen als de hulp stopt. Meer dan de helft van de dakloze jongeren heeft ooit jeugdzorg gehad, en hun aantal groeit.

Daar komt bij dat kwetsbare jongeren door de coronacrisis vaker last hebben van depressies, suïcidale gedachten en eetstoornissen. Ook steeg het aantal meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling. “De coronacrisis legt een vergrootglas op al bestaande problemen in het jeugdbeleid en vraagt mentaal veel van kinderen”, zegt Sahin. “Veel zorgpunten die het Kinderrechtencollectief eerder uitte, zijn de afgelopen jaren verergerd.”

In het verlengde daarvan maakt het Kinderrechtencollectief zich zorgen over de gevolgen van de schoolsluitingen. Die lieten volgens het rapport eens te meer zien hoe groot de verschillen zijn tussen leerlingen. Kinderen wier ouders geen laptop of webcam konden betalen, of die niet geholpen werden, liepen een grotere achterstand op dan kinderen met ouders die wel geld en mogelijkheden hadden om hen bij te staan.

Armoede

Het is nog te vroeg om iets te zeggen over de langetermijneffecten van de coronacrisis, maar het collectief verwacht onder meer dan het aantal kinderen dat in armoede opgroeit, toeneemt. Dit aantal daalde in de afgelopen vijf jaar juist, al ging dat volgens het rapport niet snel genoeg.

Nog altijd leeft een op de dertien kinderen in armoede. Het kabinet wil dat oplossen door meer ouders aan het werk te krijgen, maar het rapport wijst erop dat 40 procent van de arme kinderen ouders heeft die al werken. Het toeslagenstelsel krijgt een veeg uit de pan. Dat speelt voor veel ouders ‘een cruciale rol in hun bestaanszekerheid’, is ondoorzichtig en te complex. De toeslagenaffaire laat volgens het collectief duidelijk zien hoe mis het kan gaan. Het stelsel moet op de schop, stelt het rapport, en het rijk mag armoedebestrijding niet over de schutting blijven gooien bij gemeenten.

Wachten in een AZC

Het Kinderrechtencollectief vraagt in het bijzonder aandacht voor kinderen van vluchtelingen. Nederland heeft in asielprocedures te weinig oog voor hun rechten. Ze worden opgesloten, de opvang is niet kindvriendelijk en kinderen moeten te lang wachten tot duidelijk is of ze wel of niet in Nederland mogen blijven. Ook kunnen peuters niet in elke gemeente naar de voorschool en wijst onderzoek uit dat veel asielzoekerskinderen niet de psychische hulp krijgen die ze nodig hebben.

Het rapport van het Kinderrechtencollectief gaat samen met het rapport van de overheid naar het kinderrechtencomité van de VN. Dat komt in het najaar met aanbevelingen om de kinderrechten in Nederland te verbeteren.

Lees ook:

Nederland is boos op de VS, maar schendt zelf ook het kinderrechtenverdrag

Taferelen zoals in de Verenigde Staten, waarbij kinderen bij hun ouders worden weggetrokken, kent het Nederlandse vreemdelingenbeleid niet. Toch schendt ook Nederland het internationale kinderrechtenverdrag door minderjarigen vast te zetten net voordat ze het land worden uitgezet.

Opinie: Houd de scholen zo lang mogelijk open

Het oplopende aantal besmettingen baart zorgen, maar het sluiten van scholen moet in het belang van de kinderen worden bezien als uiterste maatregel, vindt directeur van Unicef Suzanne Laszlo.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden