ReconstructieCoronabron

Raakten er wel echt duizend mensen besmet bij Utrechts festival Verknipt?

De ‘iglo’ tijdens het  Festival Verknipt 2021. Beeld
De ‘iglo’ tijdens het Festival Verknipt 2021.

Festival Verknipt in Utrecht speelde zich grotendeels af in de openlucht. Toch testten achteraf ruim duizend bezoekers positief. Hoe kan dat?

Heeft het coronavirus ons tuk? Lang leek het erop dat mensen in de buitenlucht een zeer geringe kans hebben om geïnfecteerd te raken. Maar toen was daar Verknipt. Op 3 en 4 juli gaan in totaal zo’n 20.000 bezoekers los op het ‘openluchtfestival’ bij recreatieplas Strijkviertel bij Utrecht. Woensdag meldde de GGD dat zeker 1052 bezoekers van het festival corona hebben.

De evenementenbranche reageert geschrokken. Veel besmettingen werden tot nu toe gelinkt aan binnenhoreca zoals danscafés en discotheken. Feesten op een strandje leek betrekkelijk veilig. Popmuziekplatform 3voor12 stelt dat ‘de besmettingen op Verknipt weinig goeds voorspellen voor festivals die na 13 augustus gepland staan’. Tot die tijd heeft het kabinet festivals verboden.

Is Verknipt hét voorbeeld van massale virusverspreiding in de buitenlucht? Dat is nog maar de vraag. Op basis van gesprekken met bezoekers, de GGD en ov-bedrijf Syntus blijkt dat bij die stelling een aantal kanttekeningen te plaatsen zijn. Hierdoor is het mogelijk dat veel infecties niet op het festival zijn opgelopen, laat staan in de buitenlucht.

Tjokvolle lijnbus

De eerste zwakke plek: vervoer. Een bezoeker vertelt dat haar lijnbus tjokvol stond. “Ik hoorde mensen zeggen: als we geen corona krijgen op het festival, dan wel in dit busje.” Iemand uit Rotterdam (24) ging rechtstreeks naar het festival met een partybus. “De meeste mensen kende ik niet. Een testbewijs hoefden we niet te laten zien en mondkapjes hoefden niet op.”

Drukte in het openbaar vervoer is ook goed te zien op beelden van vlogger Iris Huijkman. In een video op YouTube neemt ze haar volgers mee naar Verknipt. Aangekomen in Utrecht propt ze zich in een bomvolle pendelbus van de organisatie. De (verplichte) mondkapjes zijn afwezig. “Hier is het druuuuuuuuuk”, schreeuwt een vriendin.

Op 3 en 4 juli reden honderden bussen van en naar het terrein. Ook lijnbussen van vervoerder Syntus stopten op wandelafstand van het festivalterrein. Maar reizigers weren, dat mag Syntus niet. “We hebben geprobeerd om het ordelijk te laten verlopen maar de bussen waren inderdaad erg vol. Mondkapjes zijn wel verplicht maar daarop konden onze chauffeurs in de drukte niet handhaven”, aldus een woordvoerder.

Behalve in Utrecht zijn ook veel bezoekers van evenementen in Amsterdam en Venlo besmet. 118 bezoekers van het Chin Chin Festival in Amsterdam zijn later positief getest en 93 mensen die op Stereo Sunday in Venlo waren, bleken later het coronavirus bij zich te dragen. Dat staat in een overzicht dat zorgminister Hugo de Jonge naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Beide festivals vonden plaats op 2 en 3 juli en hadden een bezoekerscapaciteit van 10.000 mensen. Eerder werd al bekend dat 423 mensen die Ploegendienst in Breda hadden bezocht, waren besmet.

Duizenden gaan los in enorme tent

Zo’n volle bus is als een snoepwinkel voor het coronavirus. Een andere candyshop voor corona: de iglo stage van Verknipt. Het festival speelt zich namelijk niet alleen in de buitenlucht af, maar ook in een enorme tent. Beelden uit de tent spreken boekdelen. Duizenden mensen gaan los op de stampmuziek van dj’s. De tent staat soms helemaal vol, ook om te schuilen. Soms zijn de zijkanten geopend, soms niet.

En raakten mensen die na Verknipt positief werden getest eigenlijk op het festival besmet? Vlogger Huijkman trapt haar reis af met de uitspraak: “Oh mijn god ik ben ook gewoon nog brak van vrijdag.”

Een bezoeker uit Groningen vertelt dat ze zaterdag met ongeveer twintig vrienden met de trein naar het festival ging. Later testte bijna iedereen positief op het virus. Maar Verknipt was de afsluiting van een week vol feestjes in Groningen.

‘Priknacht’ in de Jaarbeurs

Bij Verknipt is een testbewijs van 40 uren oud geldig. Daar weet de Groningse groep alles van. Vanwege de chaos bij Testen voor Toegang een week eerder lieten zij zich uit voorzorg al op vrijdag om 8 uur ’s ochtends testen.

Ook de GGD heeft signalen dat veel bezoekers van Verknipt het virus al bij zich droegen. Hoe zulke mensen tóch het festivalterrein konden betreden? Met een oude test óf een pas gezet vaccin. In de nacht van 2 juli is er nog een ‘priknacht’ in de Jaarbeurs in Utrecht, voor ‘Dansen met Janssen’. Nog geen etmaal later is deze prik een toegangsticket voor Verknipt.

Reactie Verknipt-organisator Reza Fathi, 15 juli:

“Waar ging het mis? Ik ben geen viroloog, maar ik weet wel dat veilig evenementen organiseren mogelijk is. Dat toonden de Fieldlab-onderzoeken aan.

Maar de Fieldlab-eisen waren een stuk strenger dan de overheidseisen voor Testen voor toegang, die ook voor Verknipt golden. Zo is een negatief testbewijs bij Testen voor toegang 40 uur geldig, terwijl dit bij de Fieldlabs slechts 24 uur was.

Daarnaast verschaft Testen voor toegang ook een groen vinkje als je een coronaherstelbewijs hebt, of een vaccinatiebewijs. Maar in mijn ogen is niet duidelijk of dat ook voldoende beschermt tegen besmetting. Helaas zien wij bij entree van het festival alleen een groen vinkje: we konden daar dus geen onderscheid tussen maken.

Als de overheid de Fieldlab-adviezen beter had overgenomen, waren er ook minder besmette mensen binnen gekomen.

En de bussen? Iedereen die in onze pendelbussen is gestapt, is van tevoren gescand op een QR-code en we deelden mondkapjes uit. Nee, niet iedereen droeg die, maar in principe zou de pendelbus vanwege de QR-code al een veilige omgeving moeten zijn.

Wat er gebeurt in het ov, de lijnbussen en de trein, daar hebben wij geen zicht op. Wel is een mondkapje daar sowieso verplicht.”

Anne ter Rele

De namen van de geïnterviewde bezoekers van het festival zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Hoe bang moeten jongeren zijn voor long covid? De feiten op een rij

Nu de besmettingen onder jongeren oplopen, doemt de vraag op hoeveel risico zij lopen op langdurige klachten. Er is nog weinig bekend, maar experts zeggen: onderschat het niet.

‘Long covid begrijp je pas als je het zelf hebt meegemaakt‘

Fenne Esseveld (23) kreeg long covid. De gevolgen voor haar zijn groot. ‘Werken, studeren en sociaal doen op één dag kan ik niet meer.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden