Politie-agressie

Raadsleden in twaalf gemeenten willen cijfers politiegeweld

Demonstranten tijdens een demonstratie tegen racisme in het Nelson Mandelapark in de Amsterdamse Bijlmer. Beeld ANP

Juist nu wereldwijd wordt geprotesteerd tegen racisme en politie-agressie, buigt de Eerste Kamer zich over een wet die agenten die geweld hebben gebruikt moet beschermen. In navolging van landelijke partijen mengen nu ook raadsleden zich in het debat.

In twaalf verschillende gemeenten zijn raadsvragen ingediend over politiegeweld. Op verzoek van Controle Alt Delete, een organisatie die zich inzet tegen etnisch profileren en politiegeweld, riepen politici van allerhande pluimage hun burgemeesters gisteren op om cijfers bekend te maken over discriminatie en agressie door agenten.

Het doel is om meer gegevens te verzamelen over politiegeweld in Nederland, legt Jair Schalkwijk van Controle Alt Delete uit. “Sinds George Floyd om het leven kwam bij zijn aanhouding wordt wereldwijd gedemonstreerd tegen racisme en politiegeweld. Maar hoe zit het hier met institutioneel racisme en geweld door de politie? We weten niet hoe vaak agenten voor geweld tegen burgers voor de rechter moeten verschijnen.”

De cijfers die de politie en het Openbaar Ministerie bijhouden over politiegeweld zijn versnipperd en onvolledig. Zo wordt ieder jaar melding gemaakt van het aantal doden door politiekogels, maar zijn er bijvoorbeeld geen gegevens over het aantal arrestanten dat overlijdt door andersoortig geweld. “Er is geen landelijk systeem waarin dit soort data wordt geregistreerd”, stelt Schalkwijk. “Door de gegevens van de burgemeesters te combineren, hopen we meer inzicht te krijgen in politiegeweld in Nederland.”

De directe aanleiding voor het initiatief is de ophef die afgelopen week is ontstaan rond de wet ‘geweldsaanwending opsporingsambtenaar’. Die wetswijziging, die eind 2016 voor het eerst werd ingediend door toenmalig minister van veiligheid en justitie Ard van der Steur, regelt dat een agent die tijdens diensttijd geweld gebruikt niet langer automatisch verdachte is van een strafbaar feit als hij heeft gehandeld binnen de zogeheten ‘geweldsinstructie’. Het idee is dat opsporingsambtenaren een status aparte verdienen met een lagere maximumstraf, omdat hun functie van hen vraagt om in het uiterste geval geweld te gebruiken.

Bescherming van knokkende politieagenten ligt nu gevoeliger

Zonder veel gedoe arriveerde het wetsvoorstel bij de Eerste Kamer. Al in oktober vorig jaar stemde de Tweede Kamer ermee in, enkel Denk was tegen. Maar nu de demonstraties tegen racisme en politiegeweld elkaar wereldwijd in rap tempo opvolgen, ligt de bescherming van knokkende politieagenten plots gevoeliger. De angst is dat agenten door de ruimere bevoegdheden gemakkelijker tot het gebruik van geweld zullen overgaan.

Afgelopen week lieten verschillende Eerste Kamerfracties weten opnieuw vragen te willen stellen aan justitieminister Ferd Grapperhaus (CDA). Voordat de senaat zich deze zomer over het wetsvoorstel buigt, willen senatoren van de PvdA en GroenLinks bijvoorbeeld dat de regering garandeert dat politiegeweld waarbij sprake is van discriminatie wordt vervolgd. Ook willen zij een reactie op de vraag of onrust over de wetswijziging terecht is.

Met de raadsvragen mengen lokale bestuurders zich nu dus ook in het debat. In Amersfoort, Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Eindhoven, Heerenveen, Leiden, Maastricht, Roermond, Rotterdam, Utrecht en Veenendaal hebben raadsleden zich tot de burgemeesters gewend voor opheldering over politiegeweld in hun stad. Opvallend is het politieke spectrum van de actie: GroenLinks doet in veel steden mee, maar in Amsterdam ondertekende ook Forum voor Democratie de brief, net als Nida in Rotterdam en de SP in Roermond.

Tony Holten

“Ik maak me zorgen”, stelt Jorien Migchielsen, gemeenteraadslid voor D66 in Eindhoven, waar drie partijen de brief ondertekenden. “Sinds de wereldwijde woede over de dood van George Floyd komen hier in Nederland vergelijkbare verhalen naar boven.” Ze refereert aan Tony Holten, die half maart overleed nadat hij werd aangehouden in Zwolle. Zijn dood, waarnaar de Rijksrecherche nog onderzoek doet, bracht aanvankelijk nauwelijks reuring teweeg. Nu siert zijn naam talloze protestborden.

“Politiegeweld komt ook hier voor”, concludeert Migchielsen. “Maar ik mis feiten. Op welke schaal komt het voor? Is het structureel, zoals in Amerika? Met de maatschappelijke onrust en het wetsvoorstel dat op tafel ligt, is dit hét moment om dat soort harde cijfers te verzamelen. Zonder informatie komen we niet verder, kunnen we de problemen rond politiegeweld en discriminatie door agenten niet oplossen. De brief is hopelijk een stapje in de goede richting.”

Lees ook:

Bij de demonstratie in de Bijlmer gaat het over racisme, en over niks anders

Ruim tienduizend mensen kwamen woensdag bijeen in de Amsterdamse Bijlmer om te demonstreren tegen racisme en politiegeweld. De controverse rondom burgemeester Halsema is er geen onderwerp van gesprek. ‘Kunnen we het over de boodschap hebben?’

Vader Pape tegen dochter Marie: Bij de volgende demonstratie sta ik naast je

Marie Seck (26) demonstreerde tegen racisme op de Dam, haar vader Pape Seck (55) praat liever niet over het onderwerp. Toch gingen ze het gesprek aan. ‘Jij hebt oogkleppen op om jezelf te beschermen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden