Interview Partij voor de Dieren

PvdD-fractieleider Esther Ouwehand: De koers is de koers, die verandert niet

Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) Beeld ANP

Esther Ouwehand, de nieuwe fractieleider van de Partij voor de Dieren, zet de lijn van Marianne Thieme voort. Er komt geen verbreding van de agenda. Wat de partijvoorzitter zegt, zijn ‘privé-opvattingen’.

De Partij voor de Dieren krijgt deze week een nieuwe fractievoorzitter in de Tweede Kamer. Esther Ouwehand neemt de plek in van Marianne Thieme, maar de buitenwacht zal daar niet veel van merken. “De koers is de koers”, zegt Ouwehand. “Marianne en ik zijn daar de afgelopen dertien jaar heel consistent is geweest. Wij namen vanaf dag één afstand van het ‘menscentraal denken’. De mens is onderdeel van de natuur, geen alleenheerser. Niet iedereen begrijpt dat, zeg ik heel voorzichtig. Maar dit is wat wij doen, dit is onze missie. En dat zal niet veranderen.”

Het zijn turbulente tijden voor de Partij voor de Dieren. Dinsdag neemt Thieme afscheid van de Kamer, een dag later wordt Ouwehand officieel fractievoorzitter. Ondertussen laait binnenskamers een discussie op over de koers, verlaat een Tweede Kamerlid boos het schip en is het Binnenhof in de ban van de stikstofcrisis, bij uitstek een onderwerp voor de Partij voor de Dieren.

Heeft u getwijfeld of u de nieuwe fractievoorzitter moet worden?

“Het ging heel natuurlijk. Eigenlijk net als in 2002, toen de partij een boegbeeld en een lijsttrekker voor de verkiezingen zocht. Iedereen wees naar Marianne. Dit keer wees iedereen naar mij. Er waren geen andere gegadigden.”

Binnen de partij klinkt de roep om een koerswijziging, om een bredere agenda. Er is meer dan dier, natuur en milieu. Geeft u daar gehoor aan?

“In onze presentatie van het verkiezingsprogramma in 2017 zat geen woord Spaans. We lanceerden ‘Plan B’, wat een voortzetting was van wat we altijd deden. Natuurlijk maak je op andere terreinen duidelijk wat je vindt, maar onze energie gaat zitten in het leefbaar houden van de planeet en al zijn bewoners. Dat is nooit een geheim geweest. Daar zie ik ook geen verschuiving in plaatsvinden.”

De partijvoorzitter, Sebastiaan Wolswinkel, roept op tot een intern debat over koers.

“Hij heeft alle ruimte om daar over te praten, op ons congres. Tot op heden heb ik die oproep daar niet voorbij horen komen. Wat ik wel zie zijn privé-opvattingen in de media.”

U beschouwt de woorden van de voorzitter als een privé-opvatting?

Ja, het is dezelfde categorie. Ze weerspiegelen immers niet de democratisch genomen besluiten van onze leden.  Het congres heeft ons programma met groot enthousiasme vastgesteld. Op datzelfde congres heeft niemand geopperd om de koers te weerleggen of iets dergelijks. Maar natuurlijk is het mogelijk dat iemand op enig moment van gedachten verandert.”

Ouwehand doelt op Femke Merel van Kooten, die deze zomer de Tweede Kamerfractie uit onvrede heeft verlaten omdat ze zich niet op ‘mensendingen’ mocht richten van de partijleiding. Ouwehand verwijt haar zetelroof. “Gerdi Verbeet, de oud-Kamervoorzitter, zei het treffend: je moet het recht hebben je zetel mee te nemen als blijkt dat je eigen fractie teveel water bij de ideologische wijn doet. Als dat niet meer mogelijk is, kan een fractievoorzitter een dwars iemand wegsturen en de volgende ja-knikker zoeken. Voor die situatie is het bedoeld, vindt Verbeet. Dat ben ik met haar eens. En niet voor mensen die halverwege de rit er andere meningen op na gaan houden. Dan wordt het een trucje.”

Van Kooten heeft laten doorschemeren dat ze wil terug wil bij de fractie nu Marianne Thieme is vertrokken. Staat u daar voor open?

“Nee, dat boek is gesloten.”

Is het niet verstandig om naar de kritiek van Van Kooten te luisteren? De partij is gegroeid naar vijf zetels. Misschien is voor verdere groei wel een bredere agenda nodig, die meer mensen aanspreekt.

“Ben ik het niet mee eens. Als je eenmaal kiest voor het startpunt dat de mens onderdeel is van de natuur en van daaruit verder redeneert, heb je ook oplossingen voor tal van andere problemen. Ik weet dat dit een lastige gedachte is voor mensen. Het is een worsteling, dat kost tijd. En die tijd hebben wij. De partij groeit heel gestaag verder, dat blijkt ook uit alle peilingen.”

In de zomer liet u in deze krant nog doorschemeren dat u twijfelde of u verder wilde in Den Haag, na dertien jaar. Maar nu is er een nieuwe vacature: partijleider.

“Daar denk ik nog niet over na. Maar mijn patroon is wel dat als er een beroep op mij wordt gedaan dat ik dan geneigd ben daar gehoor aan te geven.”

Uw nieuwe baan valt samen met de opgelaaide discussie over de stikstofcrisis. De commissie-Remkes heeft voorstellen gedaan om hier uit te komen. Jesse Klaver zei dat het rapport van Remkes leest als het verkiezingsprogramma van GroenLinks. Las u het programma van de Partij voor de Dieren?

“Nee, ik heb me over die woorden van Klaver verbaasd. Wij waren samen met GroenLinks tegen het instellen van die commissie. Het is uitstel en vertraging. Hoezo is het kabinet overvallen door deze crisis? Hoezo heeft het ministerie van landbouw, dat nota bene ook verantwoordelijk is voor natuur, geen idee hoe die natuur beschermd moet worden?”

Boeren- en maatschappelijke organisaties overhandigen een manifest aan Tweede Kamerleden Isabelle Diks (GroenLinks) en Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) met de oproep een einde te maken aan onhoudbare handelsverdragen. Beeld ANP

Remkes doet wel degelijk ingrijpende voorstellen.

“Waar ik me tegen verzet is dat het zo moet. Dat er eerst politiek draagvlak gewonnen moet worden door een VVD’er, Remkes, te laten zeggen dat niet alles meer kan in dit land. Het kabinet heeft gewoon de wet overtreden met dit stikstofbeleid! Dan moet je het lef hebben door direct te zeggen: dit zijn de scenario’s, het kan niet anders, hoe vervelend ook. Wat Remkes zegt, over die sanering van de veestapel, weten we natuurlijk al veel langer. Ik lees ook dat de commissie bepleit dat er veel subsidie moet komen voor megastallen met luchtwassers erop. Volgens mij is dat niet het verkiezingsprogramma van GroenLinks, hoor. Nu denk je, die Esther is nooit tevreden, maar ik ben gewoon niet onder de indruk van een advies dat een slap aftreksel is van alle rapporten die al twintig jaar uitwijzen dat het aantal dieren drastisch moet krimpen in Nederland.”

Was u wel onder de indruk van het boerenprotest op het Malieveld?

“Ik begrijp heel goed dat ze boos zijn. Het is tragisch dat er nog steeds zoveel boerenbedrog is, dat ze Henk Bleker op het podium hijsen, iemand die als staatssecretaris nota bene heeft bijgedragen aan dit drama. De boeren worden fabeltjes voorgeschoteld. Waarom vertelt niemand ze dat met het huidige landbouwbeleid iedere dag vijf tot zeven boeren moet stoppen? Hun voormannen zeggen daar niets over. Je kunt de boer niet kwalijk nemen dat hij boos wordt. Die denkt, ik heb al veel aan stikstofreductie gedaan en Schiphol hoeft niets te doen. Maar zo werkt het niet.”

Waarom stond u daar dan niet op het podium met dit verhaal?

“Ik had al beloofd dat ik zou spreken op een andere manifestatie in Den Haag, met boeren die heel anders willen werken en zich verzetten tegen vrijhandelsverdragen, zoals Mercosur. Die manifestatie was al vóór het boerenprotest georganiseerd. Ik heb gezien hoe Tjeerd de Groot (D66) en Jesse Klaver werden uitgejouwd op het Malieveld. Als ik had gekund, zou ik daar ook het eerlijke verhaal hebben verteld. Ik deins daar echt niet voor terug.”

Lees ook:

Thieme liet haar partij groeien, maar kon een scheuring niet voorkomen

Marianne Thieme, oprichter van de Partij voor de Dieren, vertrekt na dertien jaar uit de Tweede Kamer. Ze heeft de partij een stabiele basis bezorgd, op en buiten het Binnenhof. Haar opvolger wacht een spannende discussie over de koers van de partij.

Verrassing bij Partij voor de Dieren: de leden kiezen een 24-jarige outsider als voorzitter

De nieuwe voorzitter van de Partij voor de Dieren wil dat lokale afdelingen meer autonomie krijgen. Volgens de 24-jarige Sebastiaan Wolswinkel zijn de mensen in de partijtop de afgelopen jaren te veel op hun hoede geweest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden