Vergunningen

Provincies verdwalen in de stikstofchaos terwijl het Rijk zijn eigen plan trekt

 De snelweg A27 bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd.  Beeld Rob Huibers/Hollandse Hoogte
De snelweg A27 bij het landgoed Nieuw-Amelisweerd.Beeld Rob Huibers/Hollandse Hoogte

Terwijl provincies door Haagse traagheid vast komen te zitten met hun eigen stikstofaanpak, koopt het Rijk alvast stikstofruimte van boeren op om een snelweg te verbreden. Dat zet kwaad bloed in Gelderland en Utrecht.

Lukas van der Storm

Provinciale politici in Utrecht en Gelderland zijn zeer ontstemd over de manier waarop het Rijk stikstofruimte van boeren heeft opgekocht om verbreding van de A27 bij Amelisweerd (Utrecht) mogelijk te maken. Voor die plannen gebruikt Rijkswaterstaat de uitstoot van acht boerderijen: zes in Gelderland en twee in Utrecht. Dat gebeurde zonder bestuurlijk overleg vooraf.

“Zeer kwalijk”, stellen de coalitiepartijen in Gelderland in een gezamenlijk voorstel. “Het stikstofdossier is een gevoelig dossier en vraagt om bestuurlijke nauwkeurigheid.” Provinciale Staten houden daar woensdag een spoeddebat over de kwestie. Inzet daarbij is dat de provincie alsnog zo veel mogelijk dwars gaat liggen. Dat willen de partijen doen door de natuurvergunning van de uitgekochte boeren niet in te trekken. Zo valt de stikstofruimte niet vrij, en kan dus ook niet voor verbreding van de A27 worden gebruikt.

Vertrouwen is broos

Het is opvallend dat de kwestie nu zo opspeelt, want de uitkoop van de acht boeren was in augustus al bekend. Daarover uitte de Utrechtse gedeputeerde Mirjam Sterk (CDA) ook toen al haar onvrede. Toch begrijpt ze de actuele woede van de Utrechtse volksvertegenwoordiging wel.

“We zijn ook hier bezig met gebiedsprocessen”, spiegelt ze voor. Op die manier moeten provincies met boeren, landschapsbeheerders en andere spelers tot een forse stikstofreductie én helderheid over ieders toekomst zien te komen. “Het vertrouwen daarbij is broos, en er is nog veel onduidelijk.”

Zo heeft ook Utrecht te maken met Pas-melders, benadrukt Sterk. Dat zijn bedrijven - vaak boeren - die eerder geen natuurvergunning nodig hadden omdat hun stikstofinvloed beperkt was. Maar toen in 2019 het stikstofbeleid sneuvelde bij de rechter, bleek die vergunning met terugwerkende kracht alsnog vereist. Zij zijn nu in feite illegaal in bedrijf. Plannen om hun situatie te legaliseren liepen tot nu toe steeds stuk op een gebrek aan stikstofruimte. “Dan voelt het heel oneerlijk als er een overheid komt die andere regels lijkt te hanteren en die een deel van die stikstofruimte alvast wegkoopt.”

Pas-melders

Dat leidt er in Utrecht mede toe dat het Utrechts Stikstofcollectief - met daarin de grootste boerenorganisaties - al niet meer mee wil praten bij gebiedsprocessen. Zij willen - onder meer - eerst een oplossing voor Pas-melders, maar die opdracht ligt dan weer bij het Rijk. Stikstofcrisismanager Johan Remkes benadrukte onlangs dat legalisatie van deze bedrijven de allerhoogste prioriteit heeft. Daarvoor zouden honderden bedrijven met een grote stikstofinvloed - ‘piekbelasters’ - moeten worden uitgekocht.

Het kabinet worstelt nog altijd met de invulling van die opdracht. Onduidelijk is nog wie die piekbelasters zijn en op welke termijn ze voor ruimte zorgen om de nood van Pas-melders te lenigen. Dat terwijl de tijd tikt. Want boeren zonder vergunning is niet zonder risico, zo blijkt nu al in Overijssel. Daar dreigen voor minstens drie boeren nu hoge boetes als ze hun overtreding niet binnen vier à zes maanden beëindigen.

De provincie wil eigenlijk liever niet ingrijpen en wachten op legalisatie, zo laat ze in alle toonaarden weten. Maar omdat milieuorganisatie MOB de provincie via de rechter dwong tot handhaving, móét Overijssel nu wel actie ondernemen. De provincie stuurde er vorige week al een brief over naar stikstofminister Van der Wal. “In Overijssel dreigen bedrijven te worden vermalen in de juridische molens van stikstofwetgeving”, staat daarin. “Sommige bedrijven stevenen af op een faillissement. Met u willen we zorgen dat dit niet gebeurt.”

Lees ook:

Brabant zet stop op emissiearme stallen, maar verplicht ze ook. Hoe kan dat?

In navolging van Overijssel en Friesland geeft ook Brabant voorlopig geen vergunning meer af voor emissiearme stallen. Er is te veel twijfel of die de stikstofuitstoot wel beperken. Saillant: juist dit soort stallen zijn in Brabant binnenkort verplicht.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden