Financiering

Provincies luiden noodklok: geldnood gemeenten is ‘stille ramp’

Friese gedeputeerde Sander de Rouwe (CDA): 'Voorzieningen in gemeenten zullen op brede schaal sluiten'.Beeld ANP

Gemeenten komen structureel geld tekort voor alle taken die ze van het Rijk hebben gekregen, zoals de jeugdzorg. De twaalf provincies komen volgende week met een gezamenlijke noodkreet aan de Tweede Kamer, meldt de Friese gedeputeerde Sander de Rouwe. 

De provincies maken zich grote zorgen over de financiële situatie bij de gemeenten, en voelen zich niet gehoord door het kabinet. Daarom komen ze volgende week met een gezamenlijke brief aan de Tweede Kamer ‘om de noodklok te luiden’, zo zegt Sander de Rouwe, gedeputeerde van de provincie Fryslân. Dat de provincies die ongebruikelijke stap zetten, geeft volgens hem aan hoe nijpend de situatie is.

De gemeenten zitten volgens de provincies in geldnood door alle nieuwe taken in het sociale domein, zoals de jeugdzorg. Tien van de achttien Friese gemeenten kampen met een structureel tekort. Maar het speelt niet alleen in Friesland, zegt De Rouwe (CDA, financiën en economie).

“Wij zijn geen uitzondering. Tientallen gemeenten van Friesland tot Zeeland en van Zandvoort tot Enschede staan onder water. Alle gemeenten zijn fors ingeteerd op hun reserves. Ze zijn veel geld kwijt aan jeugdzorg en het sociaal domein. Daarbij voerde het rijk een structurele korting in, omdat grotere gemeenten efficiënter zouden werken, waar ik overigens vraagtekens bij zet. Daar komt corona nu nog bij. De situatie is onhoudbaar. Bij gemeenten voltrekt zich in stilte een ramp. In het slechtste geval komen ze onder toezicht van de provincie. Daarmee zijn ze in feite technisch failliet."

Wat voor gevolgen kan dit hebben?

“Voorzieningen in gemeenten zullen op brede schaal sluiten. Ik zie dat in mijn eigen woonplaats Bolsward, waar het zwembad dichtgaat. Gemeenten kunnen niets extra’s meer doen. De afgelopen zestig jaar hadden ze een vrije bestedingsruimte. Nu is er geen geld meer. Gemeentelijke belastingen zullen omhoog gaan. Maar het ergste is dat gemeenten nu niet meer kunnen investeren. Dat zag je bij de vorige crisis wel, toen veel onderhoudswerk naar voren werd geschoven. Gemeenten zetten sowieso veel opdrachten uit bij het mkb. Dat kan nu niet en dat kan bij bouw- en onderhoudsbedrijven banen gaan kosten."

Al anderhalf jaar vragen jullie het rijk structureel meer geld voor de gemeenten. Komt de boodschap niet aan?

“In augustus hebben we met alle twaalf gedeputeerden gesproken met de minister. We hebben toen gepleit voor extra structurele middelen. Er is toen wel geld beschikbaar gesteld, maar dat was incidenteel en per saldo niet genoeg. We worden onvoldoende gehoord. Daarom richten we ons in een brief direct tot de leden van de Tweede Kamer en gaan we ook lobbyen bij politieke partijen.”

Dat is vrij ongebruikelijk in bestuurlijk Nederland.

“Ja, ik had ook niet gedacht dat we ons rechtstreeks tot de Tweede Kamer zouden wenden, want er is een natuurlijke afstand tussen ons. Maar we willen duidelijk maken dat alle politiek lokale politiek is. Het gaat om de burger. Wij geven een signaal af, terwijl we zelf als provincies geen financieel belang hebben. Wij kennen en beoordelen de gemeentelijke cijfers, maar het is niet onze portemonnee. We hopen dat we zo wel duidelijk maken hoe nijpend de tekorten zijn bij gemeenten. Daarom moet hun financiële positie een top drie-gespreksonderwerp worden bij de formatie volgend jaar.”

Lees ook:

Gemeenten hebben tekorten, en dus gaat de onroerendezaakbelasting volgend jaar flink omhoog

Veel gemeenten zien zich genoodzaakt om de onroerendezaakbelasting te verhogen. Dat komt deels door de coronacrisis, maar vooral door bestaande problemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden