Coronavaccin

Productieprobleem bij AstraZeneca schopt de vaccinatiestrategie in de war

Een bewoner van Residentie Moermont van zorginstelling TanteLouise wordt gevaccineerd tegen het coronavirus. Na de medewerkers zijn nu onder meer de kwetsbare ouderen aan de beurt voor een inenting. Beeld ANP
Een bewoner van Residentie Moermont van zorginstelling TanteLouise wordt gevaccineerd tegen het coronavirus. Na de medewerkers zijn nu onder meer de kwetsbare ouderen aan de beurt voor een inenting.Beeld ANP

Farmaceut AstraZeneca levert het eerste kwartaal zestig procent minder vaccins dan verwacht. Nu moet het kabinet de vaccinatiepuzzel opnieuw leggen.

Er kan een streep door de vaccinatieplanning van de regering. Door productieproblemen schroeft farmaceut AstraZeneca de levering van coronavaccins aan de Europese Unie in het eerste kwartaal met meer dan zestig procent terug. Dat heeft ook grote gevolgen voor de vaccinatiecampagne in Nederland.

Het vaccin van AstraZeneca, dat samenwerkt met de Universiteit van Oxford, zou dienen als het grove geschut in de vaccinatiecampagne van de regering. De productieverwachting van dat vaccin is hoog: Nederland heeft een kleine 12 miljoen van deze vaccins besteld en rekende erop dat de farmaceut dit eerste kwartaal al 4,5 miljoen vaccins zou leveren. Dat is bijna twee keer het aantal dat farmaceuten Pfizer en Moderna tot maart leveren.

Voordelen

Er kleven voordelen aan het vaccin van AstraZeneca ten opzichte van dat van bijvoorbeeld farmaceut Pfizer. Zo is het zes maanden houdbaar in een gewone koelkast, waardoor er minder logistieke drempels zijn. Het vaccin van Pfizer moet diepgevroren worden bewaard en is op koelkasttemperatuur vijf dagen houdbaar. Dat maakt distributie van het vaccin in kleinere hoeveelheden – het Pfizer-vaccin komt binnen in dozen met 975 doses – lastig.

Maar in plaats van 4,5 miljoen vaccins krijgt Nederland er dit eerste kwartaal waarschijnlijk zo’n 1,8 miljoen geleverd, goed voor ruim 900.000 Nederlanders, aangezien ook dit vaccin twee keer wordt toegediend. Dat heeft hoe dan ook gevolgen voor de vaccinatiestrategie. Het ministerie hoopte dit kwartaal ruim 2 miljoen zorgmedewerkers en 60-minners met een aandoening met het vaccin in te enten.

Zorgmedewerkers

Vooral het inenten van zorgmedewerkers met het AstraZeneca-vaccin is cruciaal voor het ministerie. Hoe eerder daarmee kan worden begonnen, hoe meer vaccins van Pfizer (en eventueel Moderna) in de armen van ouderen kunnen verdwijnen. Dat is belangrijk, stelt onder meer de Gezondheidsraad, omdat het vaccin van Pfizer (en vermoedelijk ook Moderna) bijzonder effectief is bij ouderen. Omdat de effectiviteit van andere vaccins bij ouderen mogelijk kan tegenvallen, zou je de vaccins van Pfizer zoveel mogelijk willen reserveren voor de groep ouderen.

Door de problemen bij AstraZeneca kan het ministerie van volksgezondheid niet even een zijstap zetten, zoals het deed met de vervroegde vaccinatie van personeel in de acute zorg. Dat ging om 30.000 vaccins, nu ontbreken er in het eerste kwartaal puzzelstukjes ter grootte van zo’n 2,7 miljoen vaccins. Oftewel: de vaccinatiepuzzel moet opnieuw worden gelegd. De belangrijkste vraag die het ministerie moet beantwoorden: welke groep krijgt door de vertraging bij de farmaceut later dan gehoopt een prik?

Toelating door medicijnwaakhond EMA

Overigens moet het vaccin van AstraZeneca en de Universiteit van Oxford nog wel toegelaten worden door de Europese medicijnwaakhond EMA. Terwijl de Britse autoriteiten via een eigen procedure het vaccin al in december goedkeurden, was de EMA destijds nog niet overtuigd en vroeg om aanvullende informatie. De verwachting is dat de EMA op 29 januari alsnog groen licht geeft voor het gebruik van het vaccin. 

Vermoedelijk behandelt de EMA in dat advies ook de vraag hoe lang de tweede inenting van het vaccin kan worden uitgesteld. Door die tweede prik later te zetten hoeven eerder geleverde vaccins niet hiervoor te worden bewaard maar kunnen er meer mensen tegelijk de eerste prik krijgen. Die tactiek hanteert het kabinet inmiddels ook bij het vaccin van Pfizer: deze week besloot het ministerie dat de tweede prik niet na drie, maar na zes weken wordt gezet. 

In gesprek

In een reactie op het slechte nieuws uit het kamp van AstraZeneca laat het ministerie weten dat Nederland en de andere EU-lidstaten met de farmaceut in gesprek zijn. VWS zegt dat het altijd heeft benadrukt dat de vaccinatiecampagne met de nodige onzekerheden is omgeven. Aantallen kunnen wijzigen, of opschuiven in de tijd. Uiteindelijk bepaalt de snelheid van levering de snelheid van vaccineren, aldus het ministerie. 

Lees ook: 

Zorgmedewerkers gaan bij vaccinatie voor kwetsbaren en dat stuit op veel kritiek

Keer op keer hamerde de Gezondheidsraad erop om ouderen en kwetsbare mensen als eersten te vaccineren. Vooral omdat het eerste vaccin zo opvallend goed bij deze groep werkt. Toch gaan de eerste honderdduizend prikken in de armen van relatief gezonde jonge mensen. Is dat erg?

Reportage: Sinds maandag krijgen ook verstandelijk gehandicapten het vaccin

De instellingen voor gehandicapten beginnen maandag met vaccineren. In ‘s Heeren Loo, waar onder meer verstandelijk gehandicapten wonen, zorgt dat voor extra uitdagingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden