Lange Frans en opruiing

Praten over wie Mark Rutte gaat doodschieten op YouTube: Is Lange Frans schuldig aan opruiing?

Lange Frans.Beeld ANP

Praten over wie Mark Rutte kan doodschieten of de verwachting uitspreken dat de politici van nu eindigen als de gebroeders De Witt. Is dat strafbaar? 

De bijna anderhalf uur durende video van Lange Frans is duizenden keren bekeken op YouTube. Maar vooral een fragment van anderhalve minuut trekt de aandacht. Daarin praten de rapper en zijn gast Janet Ossebaard, bekend van haar graancirkeltheoriën, over wie Mark Rutte gaat doodschieten. Verschillende parlementariërs vroegen zich hardop af of het strafbaar is wat Lange Frans hier doet. 

Kijk je heel sec naar dat korte stukje, dan kun je daar wel opruiing in zien, zegt Max Vermeij, advocaat gespecialiseerd in zogeheten uitingsdelicten. “Er wordt niet letterlijk gezegd dat Rutte dood moet worden geschoten, het is net een stapje daaronder, maar er wordt wel gespeculeerd over wie dat zou kunnen doen.” 

Toch is het niet voldoende om alleen dat ene fragment te bekijken, zegt de advocaat. Alles draait om de context van de uitspraken. “Je zou dus het hele gesprek van bijna anderhalf uur moeten uitschrijven en alles op een goudschaaltje moeten wegen. Doe je dat, dan kan de vraag of het hier gaat om opruiing volgens mij twee kanten op vallen.”

Breed geformuleerd

In de wet is opruiing vrij breed geformuleerd. Daar staat dat het strafbaar is om ‘tot enig strafbaar feit of tot gewelddadig optreden tegen het openbaar gezag’ op te ruien. Voor de strafbaarheid maakt het niet uit of iemand door de uitingen ook daadwerkelijk tot actie overgaat. Al werkt dat laatste wel strafverzwarend wat het Openbaar Ministerie betreft. Net als dat opruiien aan de hand van politiek en maatschappelijk beladen kwesties tot een hogere strafeis kan leiden volgens de OM-richtlijnen. 

Een context die volgens Vermeij ook van belang is, is wie de uitingen doet. Is het iemand met een grote schare volgelingen, dan heeft die persoon een zekere verantwoordelijkheid omdat alleen al een suggestie van hem of haar voldoende kan zijn om een fan tot een delict aan te zetten. Aan de andere kant is de vrijheid om iets te zeggen in de context van artistieke uitingen - denk aan Lange Frans als rapper - of een politiek debat groter dan zomaar een losse opmerking. 

Concreet

Wat ook meespeelt is hoe concreet de uitlatingen zijn. Het fragment van Lange Frans is wat dat betreft anders dan de woorden van Willem Engel, voorman van Viruswaarheid (voorheen Viruswaanzin), op het YouTubekanaal ‘Blue Tiger Studio’, dat naar eigen zeggen het echte nieuws over corona brengt. Engel zegt in de video dat het onvermijdelijk is dat er een punt komt dat iedereen met zijn rieken het Tweede Kamergebouw binnenstormt en we een herhaling van de gebroeders De Witt krijgen. Dat is abstracter dan wat Lange Frans zegt, aldus Vermeij. “Een historische parallel trekken zou je kunnen zien als een vorm van beeldspraak. In de trant van ‘we moeten de hooivorken uit het vet halen’. Je komt dan minder gauw tot opruiing.”

En dan is er ook nog de vraag of mensen het gesprek tussen Lange Frans en zijn gast eigenlijk wel kunnen volgen. De twee bespreken allerlei complottheoriën die zij beiden volledig onderschrijven, maar die voor een deel van de kijkers onnavolgbaar van hot naar her vliegen - denk aan een wereldwijd pedofielennetwerk, orgaanhandel en kinderbloed dat door koninklijke families wordt gedronken om er jonger uit te zien. Vermeij: “Als uitingen in een warrige context worden gedaan, waar kop noch staart aan zit, hoe serieus moet je een flard van het gesprek dan nemen? Het is niet zo dat Lange Frans een betoog houdt volgens de regels van de klassieke redevoering dat uitkomt bij de stelling dat Rutte moet worden doodgeschoten. Ook dat is van belang bij de beoordeling of dit een grens over gaat.”

Lees ook:

Dat duistere krachten het op ons hebben voorzien, wordt nu ook in ons parlement gepredikt

Stevo Akkerman staat in zijn column stil bij de uitingen van Lange Frans en Willem Engel. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden