Tweede Kamer

Politieke machteloosheid over sterfte in verpleeghuizen

Minister Hugo de Jonge vanvan volksgezondheid tijdens een debat in de Tweede Kamer over het coronavirus in de verpleeghuizen.Beeld ANP

Grote ongerustheid leeft in de Tweede Kamer over de vele sterfgevallen door corona in de verpleeghuizen. Maar niemand heeft een snelle oplossing.

Toen het in de politieke coronacrisis nog ging over het aantal ic-bedden, had de Tweede Kamer iets haalbaars om voor te strijden. Het getal van 2400 bedden was een duidelijk doel en bleek te realiseren. Maar nu het virus de verpleeghuizen heeft bereikt, ontbreekt zo’n houvast.

Diepe zorgen leven er in het parlement over de al bijna duizend sterfgevallen in de verpleeghuizen. Fractievoorzitter Gert-Jan Segers van de ChristenUnie is bang voor het ‘zwarte scenario’, met nu al veel sterfte, krapte aan mondkapjes en andere ­beschermingsmiddelen, en ‘verschrikkelijke eenzaamheid’. Het CDA ziet dat de verpleeghuizen ‘zelf een brandhaard worden’. De PVV ziet een ‘slagveld’.

Schrikbarende omvang

Vergeleken met eerder de discussies over de ic-bedden, voelt de politiek zich rond de verpleeghuizen veel machtelozer. Minister Hugo de Jonge van volksgezondheid voert dagelijks overleg over de besmettingen in de verpleeghuizen, die sinds 20 maart afgesloten zijn van de buitenwereld. Aan de ene kant heeft volgens de minister die visitestop gewerkt: sinds er minder bezoekers van buiten komen, zijn er minder verpleeghuizen waar voor het eerst een besmetting opduikt. Maar het virus was ondertussen al bij veel instellingen binnengekomen. De sterfte­cijfers daar nemen een schrikbarende omvang aan.

“Een drama, dat ook voor het zorgpersoneel zelf hartverscheurend is”, aldus de minister. Al zeker 967 kwetsbare ouderen zijn overleden, terwijl juist zij beschermd moesten worden tegen het virus, volgens een van de belangrijkste doelen van de coronastrategie van het kabinet.

Vermijdbare doden

Vanuit sommige fracties klinken verwijten, dat het virus minder snel om zich heen had hoeven grijpen als het zorgpersoneel meer mondkapjes en andere beschermingsmiddelen had gekregen. “Er is een grote inschattingsfout gemaakt, we hadden mensen daar nooit zonder die beschermingsmiddelen moeten laten werken”, aldus fractievoorzitter Jesse Klaver van GroenLinks. Dat klonk als snoeiharde kritiek over vermijdbare doden. Zo had Klaver het niet bedoeld, haastte hij zich te zeggen. “Maar de Tweede Kamer moet bereid zijn eerlijk terug te kijken.”

Eén fout is volgens GroenLinks geweest dat de verpleeghuizen weinig politieke aandacht kregen in de coronacrisis. “Er is heel lang gezegd, tot vorige week: in de verpleeghuizen zijn mondkapjes minder nodig. De focus lag volledig op de ziekenhuizen.”

Dat klonk als een echo van de woorden van verpleeghuisarts Nienke Nieuwenhuizen, eerder op de dag in een hoorzitting in de Tweede Kamer. Zij hield het parlement voor dat er voor de verpleeghuizen aanvankelijk te weinig aandacht is geweest. “Ik ga ervan uit dat dat verleden tijd is”.

Een dilemma

Niemand in de Tweede Kamer heeft een snelle oplossing voor de verpleeg-huizen. Al weken vraagt de Kamer om meer mondkapjes, maar die zijn wereldwijd schaars. 

De worsteling rond de tehuizen is goed te zien bij de SP, de partij die de tekorten aan mondkapjes voor de verpleeghuizen als eerste aankaartte. Volgens fractievoorzitter Lilian Marijnissen zijn de tekorten nog steeds niet opgelost, ook niet nu de mondkapjes sinds deze week centraal verdeeld worden over de hele zorg.

Tegelijkertijd wil de SP dat er weer beperkt bezoek wordt toegestaan in verpleeghuizen, een wens die ook de ChristenUnie heeft. Beide fracties realiseren zich dat het de kans op ­besmetting groter maakt. Een dilemma, aldus SP-fractievoorzitter Lilian Marijnissen: “We moeten alles doen om het virus buiten de deur te houden, maar de eenzaamheid is nu zo groot, dat is niet vol te houden.” 

Het kabinet onderzoekt een nieuwe bezoekregeling voor verpleeghuizen.

Lees ook: 
Hoe kan het dat het virus zo hard toeslaat in verpleeghuizen?

Kort voordat ouderenarts Nienke Nieuwenhuizen donderdag de Tweede Kamerleden toesprak over de ontwikkelingen rond het coronavirus, maakte het CBS bekend dat hetaantal sterfgevallen in verpleeg- en verzorgingshuizen bijna is verdubbeld.

Lees ook:
Het ziekenhuis kwam vóór het verpleeghuis

De Tweede Kamer zal het kabinet vandaag vragen naar de vele overlijdensgevallen in verpleeghuizen. Waren die te voorkomen geweest? Een reconstructie in vier delen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden