Rechtszaak

‘Poging tot inmenging’ uit kring rond Koninklijk Huis in zaak-Julio Poch

Julio Poch in de rechtbank met zijn advocaat Geert Jan Knoops in 2019.  Beeld ANP
Julio Poch in de rechtbank met zijn advocaat Geert Jan Knoops in 2019.Beeld ANP

De Nederlandse staat heeft in de zaak van Julio Poch juist gehandeld, stelt de commissie-Machielse na een jaar onderzoek. Maar iemand uit ‘de kringen rond het Koninklijk Huis’ zou wel een ‘vruchteloze’ poging hebben gedaan zich met de zaak te bemoeien.

Julio Poch, de Argentijnse piloot die verdacht werd van deelname aan dodenvluchten, is rechtmatig aan zijn thuisland uitgeleverd. Dat stelt de commissie-Machielse in een rapport dat maandag is verschenen. De commissie deed een jaar lang onderzoek naar de zaak. Poch werd in 2009 gearresteerd in Valencia, nadat Nederland informatie had verstrekt over zijn vluchtschema met Transavia, waar hij als piloot werkte. De arrestatie was controversieel, omdat Poch Nederlands staatsburger is en Nederland geen afspraken met Argentinië heeft over de uitlevering van verdachten.

Wel was er volgens de commissie sprake van een ‘vruchteloze’ poging tot inmenging vanuit ‘kringen rondom het Koninklijk Huis’, schrijft de commissie. Een vrouw die zei deel uit te maken van het kabinet van de koningin belde in 2007 naar Eurojust, de Europese instelling die onderzoek naar grensoverschrijdende criminaliteit ondersteunt. De vrouw vroeg volgens de medewerker ‘iets in de trant van: is dat nou nodig, die zaak tegen die Argentijnse piloot?’. Toen hij haar vroeg waarom ze die vraag stelde antwoordde ze omdat ‘het zo pijnlijk is voor Máxima’. De vader van de toenmalige kroonprinses was minister van landbouw onder het Argentijnse dictatoriale regime.

Het belletje naar Eurojust kreeg geen vervolg. Toch moet het volgens de commissie wel serieus genomen worden: indertijd wist alleen een kleine groep mensen van de zaak-Poch. Hoe de informatie toch bij het Koninklijk Huis heeft kunnen belanden, is onduidelijk. De medewerker die bij Eurojust de telefoon opnam, heeft niet naar de naam van de vrouw gevraagd. Tegenover de commissie verklaart hij nu dat hij ‘dacht dat het een losse flodder was’. Achteraf betreurt hij dat hij geen gespreksnotitie heeft gemaakt.

Schadevergoeding

Poch werd na zijn arrestatie in Argentinië berecht vanwege misdaden tegen de menselijkheid, waarbij een levenslange celstraf werd geëist. Na acht jaar cel kwam Poch echter vrij vanwege gebrek aan bewijs. In een nog lopende zaak eist Poch 5 miljoen euro schadevergoeding van de Nederlandse staat.

Volgens zijn advocaat Geert-Jan Knoops heeft Poch ‘met verbazing kennisgenomen’ van het rapport. Knoops noch Poch zijn ooit door de commissie ondervraagd. Dat terwijl ze ‘beschikken over cruciale bewijsmiddelen’ die zouden aantonen dat de Nederlandse staat wel verkeerd handelde. Ook zijn volgens Knoops delen van het rapport ‘onbegrijpelijk’ of zelfs ‘aantoonbaar onjuist’. Zo gaat de commissie er volgens hem aan voorbij dat het opsporingsonderzoek door de Nederlandse instanties gebaseerd was op ‘weinig meer dan het horen van één getuige’. Ook had het verstrekken van de vluchtinformatie van Poch door Nederland wel degelijk uitlevering als doel, stelt de advocaat.

Knoops en zijn cliënt betwijfelen ook dat toenmalig minister Ernst Hirsch Ballin zich niet met de zaak heeft bemoeid, zoals de commissie-Machielse stelt. De advocaat beweert in een reactie dat zijn cliënt over verklaringen beschikt waaruit zou blijken dat de minister ‘persoonlijke aanwijzingen’ in het opsporingsonderzoek zou hebben gegeven. Hirsch Ballin heeft altijd volgehouden de zaak aan het OM en de politie te hebben overgelaten.

Grapperhaus wil rapport bespreken met Poch en advocaat

Justitieminister Ferd Grapperhaus wil met Julio Poch en zijn advocaat om tafel om het onderzoek te bespreken naar de rol van de overheid bij zijn aanhouding in Spanje en uitlevering aan Argentinië. De minister was dit al van plan maar wilde eerst het werk van de commissie-Machielse afwachten, zegt hij.

De bedoeling van het gesprek is wat hem betreft om door het rapport te gaan en vragen door te nemen. “Dat hoort ook bij menselijk en zorgvuldigheid”, zegt de minister maandag in een toelichting. “Ik trek het mij hoe dan ook aan als iemand in Argentinië een aantal jaren in voorlopige hechtenis heeft gezeten. Ik zie dat iemand moeilijke jaren heeft gehad.”

Argentinië wilde de oud-piloot vervolgen voor mogelijke betrokkenheid bij zogeheten dodenvluchten, ongeveer veertig jaar geleden. De Nederlands-Argentijnse Poch werd vrijgesproken, maar er loopt een hoger beroep.

Of oud-piloot Poch voor een schadevergoeding in aanmerking zou moeten komen, is volgens de minister nu niet aan de orde. “Dat is iets heel anders. Daarover loopt een procedure bij de rechter.”

Het belangrijkste is volgens Grapperhaus dat de commissie antwoord heeft gegeven op veel vragen die de afgelopen jaren telkens opdoken. “Daarom heb ik begin 2019 opdracht gegeven voor dit onafhankelijke onderzoek.” De commissie concludeert dat de Nederlandse overheid destijds correct en zorgvuldig heeft gehandeld. De minister vond het vooral belangrijk voor Poch en zijn familie om duidelijkheid te krijgen over wat de overheid nu precies heeft gedaan en of dat rechtstatelijk klopte.

Grapperhaus vindt dat de onderzoekers “heel goed en grondig werk hebben afgeleverd.” Aan de hand van veel getuigen en documenten is volgens hem een goede en relevante feitenreconstructie gemaakt. “Ik zou niet weten hoe je dit nog grondiger naar boven kunt halen.”

Lees ook:

Julio Poch: Ik wist dat er slechte mensen waren, maar had ze in mijn directe omgeving nooit verwacht

Arjan Visser interviewde Julio Poch aan de hand van de Tien Geboden. ‘Ik zou met pensioen gaan. Mijn collega’s haalden een geintje met me uit, dat kón niet anders! Een connectie met misdaden in Argentinië kon ik helemaal niet maken...’

Veel vragen op dag twee verhoren-Poch, maar lang niet alle antwoorden

‘Ik heb er geen herinnering aan.’ Op de tweede verhoordag in de zaak van Poch tegen de staat bleef veel onduidelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden