Windmolens

Pleegden windmolenactivisten Jan H. en Jan Nieboer verzet op ‘extremistische’ of ‘democratische’ wijze?

Dronefoto van windpark De Drentse Monden en Oostermoer in het noordelijk deel van de Drentse Veenkoloniën. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Dronefoto van windpark De Drentse Monden en Oostermoer in het noordelijk deel van de Drentse Veenkoloniën.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Zitten anti-windmolenactivisten Jan Nieboer en Jan H. achter de dreigementen die werden geuit tegen personen en bedrijven die betrokken waren bij de bouw van windmolens in Drenthe en Groningen? Dinsdag startte de rechtszaak.

‘Wij geven het verzet nooit op. Ook niet als wij daarvoor persoonlijk bij u langs moeten komen’. Was getekend: Gronings en Drents verzet, provinciegenoten over wiens rug u zich wilt verrijken.

Dinsdag begon in Assen de rechtszaak over het geruchtmakende verzet tegen de komst van tachtig windmolens aan de grens van Drenthe en Groningen. Wat in 2010 begon met bordjes in tuinen ontaardde in een zeer grimmige sfeer rond de windmolens. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en veiligheid repte in 2018 van ‘extremisme’ en ‘windmolenterreur’.

Terecht staan ‘de twee Jannen’. Jan H. (59) uit het Groningse Meeden, voormalig voorman van actiegroep Storm Meeden. En Jan Nieboer (63, staat met zijn volledige naam de pers te woord) uit het Drentse Tweede Exloërmond. Nieboer is voorman van Tegenwind Veenkoloniën en Platform Storm.

De twee worden verdacht van het versturen van 34 dreigbrieven aan betrokkenen bij de windparken, het opstellen van een zwartboek waarop deze ondernemingen staan en het plaatsen van pamfletten met teksten als ‘wie wind zaait, zal asbest oogsten.’ Later werd er ook daadwerkelijk asbest gedumpt op plekken waar windmolens zouden komen. Het OM verdacht Jan H. van betrokkenheid bij de dump maar trok die beschuldiging in vanwege gebrek aan bewijs.

Peilbakens

Ter zitting blijkt dat de recherche Nieboer en Jan H. al maanden in het vizier heeft, voor ze op 19 juni 2019 worden opgepakt. Ze worden gevolgd en afgeluisterd en krijgen peilbakens onder hun auto. In de rechtszaal wordt uitgebreid geciteerd uit de afgeluisterde gesprekken die de twee Jannen in het voorjaar van 2019 in een McDonald’s voerden. Over stukken die twintig keer gedrukt moeten worden. Over brieven of pakketjes die in Duitsland op de post zijn gedaan. Dat bouwbedrijf Hak ‘een hak wordt gezet’.

Die gesprekken hadden opvallend veel overeenkomsten met de daadwerkelijke feiten die veelal vlak na de gesprekken plaatsvonden, aldus de officier van justitie en de rechters. Vaak vallen er namen van mensen of bedrijven die niet veel later een dreigement in de bus krijgen.

Het is vooral Jan H. die in de McDonald’s vertelt. Nieboer hoort hem aan, en reageert met ‘prima’, of ‘super’ of ‘oké. In de rechtbank verklaart Jan H. dat hij opschepte. “Ik hoorde hele spannende dingen en heb die op een hele opschepperige manier met Jan gecommuniceerd. Om de een of andere reden wilde ik indruk maken, maar ik had er persoonlijk niets mee te maken”, antwoordt H. op veel vragen. Dat zijn DNA op een dreigbrief is aangetroffen is toeval, aldus H. Hij kwam bij veel mensen over de vloer.

Usb-sticks

Nieboer, een gewiekste actievoerder en juridisch adviseur, verklaart steevast dat hij de inhoud van de gesprekken met H. niet meer voor de geest kan halen. “Ik weet het niet meer”, zegt Nieboer telkens. Hij ontkent iedere betrokkenheid bij illegale acties.

Wel liet Nieboer vermoedelijk dreigementen drukken bij een bevriende drukker. Nieboer verklaart dat hij als ‘postbode’ usb-sticks naar de drukker bracht, want hij kende de eigenaar. De inhoud van het drukwerk kende Nieboer niet. De betreffende usb-sticks werden door ‘anderen’ achtergelaten in zijn postvak of op zijn bureau. Nieboer was niet geïnteresseerd in wat er op de usb’s stond. Waarom de eigenaar van de drukkerij ‘zijn praatje klaar moest hebben’, zoals in een gesprek tussen de Jannen voorbij kwam, weet Nieboer niet meer.

‘Postbode’

Volgens de officier van justitie is de verklaring van Nieboer dat hij niets wist van de inhoud van het drukwerk, en zonder vragen te stellen ‘postbode’ speelde, moeilijk te geloven in het licht van wat er in die jaren vooraf ging in de Veenkoloniën. Een schuur brandde af en blokken beton met ijzeren stangen en kettingen werden in maisvelden van de zogenoemde windboeren aangetroffen. Bestuurders werden op posters weggezet als nazi’s. De NCTV sprak niet voor niets van extremisme.

Nieboer houdt vast aan zijn verklaring dat hij van niets wist. Hij hoorde wel eens wat, en als dat te ernstig was belde Nieboer naar eigen zeggen de politie. Zelf wilde hij op ‘democratische wijze’ de bouw van de windmolens tegenhouden, net als Jan H.

Dat laatste is mislukt. Tientallen windmolens met een tiphoogte van 210,5 meter staan al in het weidse boerenlandschap opgesteld. Andere zijn nog in aanbouw. Jan H. spuwt in de rechtszaal nog een keer zijn gal. “Wij zijn weggezet als terreurverdachten”, zegt hij. Maar het zijn de inwoners die volgens H. nu worden geterroriseerd. Donderdag wordt de rechtszaak voortgezet.

Lees ook:

Het gezicht van verzet tegen windmolens werd gearresteerd: ‘Alsof ik zes moorden had gepleegd’

Vlak na zijn vrijlating in 2019 sprak Jan Nieboer met Trouw. ‘Ik laat me niet murw of monddood maken, want dan hebben ze precies bereikt wat ze willen: het verzet in de kiem smoren.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden