Nieuws tramaanslag

Pleegde Gökmen T. een terroristische daad (en maakt dat eigenlijk uit)?

Beeld ANP

Zojuist is de voorbereidende zitting begonnen tegen Gökmen T, die afgelopen maart in Utrecht in een drukke tram vier mensen doodschoot.

Hij heeft bekend dat hij degene was die schoot op willekeurige slachtoffers in een drukke tram. De zaak ­tegen Gökmen T. (37), verdacht van de aanslag in Utrecht afgelopen maart, lijkt op het eerste gezicht overduidelijk een terroristische daad. Toch is er meer voor nodig om te bewijzen dat hij vanuit een terroristisch oogmerk vier mensen doodde en drie ­anderen verwondde.

Maandag staat T. voor het eerst voor de rechter tijdens een voorbereidende zitting. Hij is daarbij aanwezig. Al is dat niet van harte gegaan; hij had aangegeven niet te komen. Maar de rechter wil graag met hem in gesprek en heeft T. gedwongen de zitting bij te wonen.

Bewijs

Dat hem doodslag of moord met een terroristisch oogmerk wordt verweten, betekent dat het Openbaar Ministerie denkt dat hij een groter doel had, toen hij in het rond schoot in een tram op het 24 Oktoberplein. De ­bevolking schrik aanjagen, de inrichting van de samenleving ontwrichten, of een overheid dwingen iets te doen. Maar ja, hoe bewijs je dat?

Op zich zijn er zat mogelijkheden, zegt Jan Lintz, advocaat bij De Pleiters in Den Haag en gepromoveerd op de terrorismewet uit 2004. Die wet werd destijds in de nadagen van de aanslagen van 11 september geïntroduceerd. Sommige aanslagplegers die er vanuit gaan hun daad niet te overleven, laten bijvoorbeeld een video of document achter, waarin ze hun doel uitleggen. Ook kan iemand zijn plannen hebben besproken met anderen, of er ronduit voor uitkomen dat hij uit is op ontwrichting.

Andere opties uitsluiten

Hoewel dat misschien onvoorstelbaar lijkt als iemand begint te schieten in een tram, is alleen de daad niet genoeg om terrorisme aan te tonen. Er zijn allerlei andere opties die justitie moet uitsluiten. Rancune, jaloezie, andere persoonlijke problemen, noem het maar. Dat betekent niet dat aangetoonde psychische stoornissen terrorisme automatisch uitsluiten. Kijk naar de ‘Haagse steker’ Malek F., tegen wie justitie afgelopen vrijdag vijftien jaar cel eiste omdat hij op straat op drie willekeurige mensen ­instak. Het OM erkende psychische problemen bij F., maar zag ook een terroristisch oogmerk: de bevolking angst aanjagen.

In de zaak tegen Gökman T. spreekt het OM tot nu toe over de ‘aard van de feiten’ die terrorisme doet vermoeden. Er is bijvoorbeeld onderzocht of er een relatie tussen hem en een van de slachtoffers was, wat niet het geval bleek. Ook de plek van de schietpartij is opvallend: het lijkt een willekeurige tram, en niet een plek waarmee de verdachte op de een of andere manier is verbonden. Bovendien werd een briefje ­gevonden van T., dat volgens justitie wijst in de richting van terrorisme.

Terrorismewet

Opvallend genoeg hoeft het voor de strafmaat niet veel uit te maken of dat terroristische oogmerk wordt bewezen of niet. De terrorismewet uit 2004 verzwaarde de straffen voor dergelijke misdrijven wel, maar dat gaat niet op voor moord, zegt Lintz. “Daar kan ook zonder dat een terroristisch oogmerk is bewezen de hoogst mogelijke straf op volgen. Je hebt het dus eigenlijk niet nodig.”

Wat is dan het belang om T. te ­vervolgen voor terrorisme? Misschien wil het OM vooral een signaal afgeven dat stevig wordt ingegrepen bij dit soort misdrijven, zegt Lintz. Of ­misschien verwacht justitie dat de rechter bij terrorisme een hogere straf ­oplegt. Niet geheel ondenkbaar, aldus de jurist. “Als een rechter het terroristische oogpunt bewezen acht, dan is het logisch daar wel wat mee te doen in de strafmaat.” Het kan, met andere woorden, het verschil zijn tussen een lange, maar tijdelijke gevangenisstraf en levenslang.

Lees ook:

Gökmen T., een verdachte in het schemergebied tussen terrorist en crimineel

Vlak na de bloedige aanslag op een tram in Utrecht rees al het beeld op van een labiele, criminele man.

OM negeert de psychiater en eist vijftien jaar cel voor Malek F.

Malek F. moet vijftien jaar de cel in voor zijn ‘terroristische’ daad, vindt het Openbaar Ministerie. Hij stak vorig jaar op Bevrijdingsdag drie mensen neer. En waarom zette hij zijn schoenen op zijn verblijfsdocument? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden