Nationaal Archief

Playboys en spionnen: deze archieven kunnen we vanaf vandaag inzien

Onderzoekers, journalisten en hobbyisten staan te trappelen. In het Nationaal Archief wordt vandaag om tien uur precies een nieuwe lading archieven openbaar.

Het meest pikante dossier is ontegenzeggelijk het rapport over jonkvrouw Dora Peekema-Dibbets, Dolly voor haar warmste bekenden. Ze was voor de oorlog gehuwd met een hoge ambtenaar van het ministerie van koloniën, maar vanaf het moment dat hij met de regering naar Londen vlucht, valt zij in de armen van de nazi Arthur Seyss-Inquart, de Rijkscommissaris van Nederland.

Bij haar thuis zou het ‘gedaverd’ hebben van de orgieën met hoge Duitse officieren, terwijl haar man van niets wist. Die stuurde haar vanuit de overkant van het Kanaal ongecensureerde brieven via de diplomatieke post. Na de oorlog ging ze voor spionage acht jaar de cel in.

In de dossiers in het Nationaal Archief die vandaag vrijkomen, zitten tot nu toe geheime dossiers over dit markante echtpaar, maar ook rapporten en brieven over andere vermeende spionnen, onder wie veelal ambassademedewerkers. En een map over François van ’t Sant, nota bene oud-hoofdcommissaris van de Haagse politie en vertrouweling van koningin Wilhelmina. In dit dossier wemelt het van de verdenkingen tegen hem.

IRT-affaire 

Hoewel misschien het meest smakelijk, zijn de spionagedossiers niet de meest belangrijke in de waslijst van stukken die vandaag vrijkomen. De totale lijst met vrijgevallen archiefstukken is 1850 pagina’s lang. Zo worden de eerste grote archieven openbaar over de Tweede Wereldoorlog, en de nasleep ervan. Het gaat onder andere om de archieven van de Commissie Opsporing Oorlogsmisdadigers (COOM), delen van het archief van het Directoraat Generaal Bijzondere Rechtspleging (DGBR), en het archief van het ministerie van justitie te Londen, met daarin onder meer de interviews met net in Londen gearriveerde Engelandvaarders.

Ook de ministerraadnotulen uit het jaar 1994 komen vrij. Het kabinet houdt zich in dat heftige jaar bezig met de situatie in Joegoslavië, die steeds uitzichtlozer wordt. In Rwanda vindt een genocide plaats. Ook verschijnt een rapport over het opheffen van het Interregionaal Rechercheteam (IRT) dat met doorlating van grote hoeveelheden drugs zelf in de handel ging. En er wordt een laatste poging gedaan om de voltrekking van de doodstraf te voorkomen die in Singapore is opgelegd aan de Nederlander Johannes van Damme. Moeten er na zijn dood diplomatieke consequenties volgen?

Ook komen de archieven van Buitenlandse Zaken (1955-1965) vrij met daarin stukken over de Republiek der Zuid-Molukken, over de beloften van de Nederlandse regering aan deze Republik Maluku Selatan en over de berechting van RMS’ers in Jakarta.

Nooit koffieloos

En dan zijn er nog de notulen van het zogenoemde constituerende beraad van het eerste Paarse kabinet, de inventarislijsten van kunst die in mei 1940 in bezit was van de firma Goudstikker, de overpeinzingen over de vrijlating van de ‘Twee van Breda’ en een stuk over de ‘koffie voor prinses Armgard’. De moeder van prins Bernhard zag op haar landgoed in het Oost-Brandenburgse Reckenwalde haar koffievoorraad dusdanig slinken, dat Bernhard besloot de minister van buitenlandse zaken in Londen te vragen met enige regelmaat een partij koffie bij zijn moeder te laten bezorgen. En zo gebeurde, nooit was prinses Armgard tijdens de oorlog ‘koffieloos’.

Voor de liefhebbers van de iets jongere geschiedenis is er altijd nog de affaire van twee VVD-fractiemedewerkers die zich in 1986 pikant lieten fotograferen in de groene bankjes van de Tweede Kamer, ten behoeve van een publicatie in maanblad Playboy. Deze affaire leidde tot postzakken vol brieven van boze partijleden. Ook de gewraakte Playboy is bewaard.

Lees ook:

In het gesticht kon je in de jaren dertig ook je lastige familieleden kwijt

Vorig jaar kwamen in de nationale archieven de dossiers van de inspectie van de krankzinnigenzorg vrij.De redactie van Trouw stuitte op vreemde zaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden