Voedseladvies

Planbureau: Voor een duurzaam dieet moeten we onze gewoontes veranderen

Vlees in de supermarkt.Beeld ANP

Om Nederlanders minder vlees te laten eten, volstaat een vleestaks of reclame voor plantaardig voedsel niet. Mensen zullen ook anders moeten leren koken en andere associaties bij eten moeten krijgen, adviseert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) moeten de routines van mensen rond voeding veranderen, om hen structureel minder vlees en dierlijke eiwitten te laten eten. Dat vraagt dus om een grotere inspanning van beleidsmakers dan slechts een btw-verhoging op vlees of de invoering van een keurmerk.

Eten hangt volgens de onderzoekers samen met allerlei sociale en culturele vooronderstellingen en gedrag. Zoals dat vlees en gezelligheid bij een barbecue horen. Bij de voorbereiding van een barbecue zullen mensen geneigd zijn om vlees te kopen, omdat zij denken dat de gasten dit verwachten. Zogeheten voedselroutines en waarden en normen over voedsel komen volgens het PBL tot stand in een samenspel tussen consumenten, bedrijven, maatschappelijke organisaties, ‘food influencers’ en overheden: “Voedselroutines veranderen vergt daarom een collectieve inzet: consumenten kunnen dit niet alleen”.

Aanpassingen

Omdat routines zo zijn ingesleten, zijn die volgens het PBL alleen te veranderen door tegelijkertijd verschillende aanpassingen te doen. Alleen een campagne voeren om minder met vlees te barbecueën zal niet werken als mensen niet weten welke alternatieven er zijn voor een worst en een hamburger en hoe ze die moeten bereiden. Daarnaast moet er voldoende aanbod zijn van plantaardig voedsel: dat geldt voor supermarkten, en restaurants.

Het PBL-onderzoek wijst erop dat mensen makkelijker hun eetgedrag veranderen als de duurzame keuze aansluit bij hun dagelijkse gewoontes of wensen. Wanneer er meer mogelijkheden zijn voor een snelle snack voor het sporten, of wanneer plantaardige bittergarnituren beschikbaar zijn. Ook zijn mensen eerder geneigd hun levensstijl te veranderen als zij toch al in een periode zitten dat zij forse veranderingen doormaken, bij een verhuizing, een nieuwe baan of pensionering.

Om natuur- en klimaatdoelen te halen is een plantaardiger dieet nodig. In het vorig jaar gesloten klimaatakkoord is afgesproken dat Nederlanders tot 2050 10 tot 15 procent minder dierlijke eiwitten moeten eten. Om de doelen te halen moet voedselverspilling worden teruggebracht en moeten mensen  ‘klimaatvriendelijker’ gaan consumeren. Duurzamere voedselconsumptie- en productie is ook een van de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

De onderzoekers zien een langzame verschuiving in de vleesconsumptie. Mensen kopen duurzamer vlees dan een paar jaar geleden, zegt Michiel de Krom van het PBL. “In de supermarkt is vlees met 1 ster de standaard geworden.” Maar de doelen van het klimaatakkoord zijn nog ver weg, zegt de onderzoeker. “We zien nog geen trend die die richting uitgaat.”

Lees ook:

Een beter milieu begint op je bord. Maar hoe dan?

Weinig mensen zullen het precies bijhouden, maar Nederlanders nuttigen iedere dag ongeveer 3 kilo voedsel. Dat kost wat: geld voor de boodschappen, landoppervlakte om het eten op te verbouwen en broeikasgassen die vrijkomen. Daar zit een stevige potentiële milieuwinst. Al wordt het nog best een klus om Nederland anders te laten eten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden