Nieuws Beeldbuiskartel

Philips-topman Frans van Houten was betrokken bij het beeldbuiskartel

Philips-topman Frans van Houten. Beeld REUTERS

Het lijkt onwaarschijnlijk dat de huidige baas van Philips niet heeft geweten van geheime afspraken met concurrenten.

Philips-topman Frans van Houten was veel nauwer betrokken bij een kartel van producenten van televisies en computerbeeldschermen dan tot nu toe bekend was. Voor deelname aan dit kartel kreeg Philips in 2012 een Europese boete van 509 miljoen euro: 313 miljoen euro direct plus de helft van een met concurrent LG gedeelde boete van 392 miljoen euro.

Tussen 1996 en 2006 maakte elektronicabedrijf Philips in het grootste geheim afspraken met zes concurrenten als Samsung en Toshiba over de prijzen van beeldbuizen. Die buizen bepaalden het grootste deel van de prijs van ouderwetse bolle televisie- en computerschermen. Door de prijsafspraken zijn vrijwel al die tv’s en computerschermen in deze periode te duur verkocht.

De Nederlandse elektronicaproducent liet bij bekendmaking van de boete weten dat dergelijk gedrag niet acceptabel was en dat het bedrijf ‘maatregelen genomen’ had. Op dat moment was Frans van Houten meer dan een jaar topman van het Eindhovense bedrijf.

Van Houtens betrokkenheid dateert van april 2004. Hij werd toen commissaris bij LG.Philips Displays (LPD), een joint venture van Philips en LG. Hij vervulde die functie tot halverwege november 2004, zo blijkt uit het faillissementsverslag van de joint venture. Daarna werd hij topman bij Philips’ chipsafdeling, waar naar later bleek op dat moment ook een kartel actief was.

Beeldbuizen

De joint venture LPD nam vanaf haar oprichting in 2001 de plaats van Philips en LG in tijdens kartelbesprekingen, blijkt uit de uitspraak in 2012 van de Europese Commissie. Het samenwerkingsverband vormde vanaf 2001 een van de hoekstenen van het kartel. Andere producten dan beeldbuizen maakten de 36.000 werknemers van de joint venture niet.

Normaliter houdt een raad van commissarissen (rvc) alleen toezicht op een onderneming, zonder zich te bemoeien met de dagelijkse gang van zaken. Maar bij het samenwerkingsverband van Philips en LG hadden de commissarissen een veel grotere rol, blijkt uit een tot nu toe onderbelicht gebleven uitspraak van het Europese Hof van Justitie uit 2015, bevestigd in 2017. Philips probeerde in deze zaken tevergeefs de boete van de Europese Commissie aan te vechten.

De rvc van joint venture LPD had een ‘doorslaggevende invloed’ op en een ‘vooraanstaande’ rol binnen het dochterbedrijf, stelde het hof. De commissarissen waren betrokken bij belangrijke besluiten en overlegden onder meer over marktontwikkelingen, verkoopcijfers en -prijzen, voorraad en reorganisaties. In de woorden van het hof: “De rol van de raad van commissarissen was niet gelimiteerd tot de taken die zo’n soort orgaan normaal gesproken uitvoert, maar de raad mocht ook belangrijke managementbeslissingen nemen en de richting van de joint venture bepalen.”

Philips bevestigt dat Van Houten bij vergaderingen van rvc aanwezig was.

Korte metten

Van Houten heeft altijd ontkend dat hij van het bestaan van het kartel wist. “Binnen de Philipswaarden, binnen de Philipscultuur is het absoluut niet toegestaan dit soort gedrag toe te passen en als ik dat zou ontdekken zou ik er onmiddellijk korte metten mee maken”, zei hij in 2013 voor de camera van Omroep Brabant.

Dat houdt hij nu vol. De suggestie dat Frans van Houten zou hebben geweten van het kartel is ‘klinkklare onzin en nergens op gebaseerd’, laat een woordvoerder weten. De commissarissen van de joint venture hielden zich slechts met algemene zaken bezig en de banden tussen de Philipsleiding – onder wie Van Houten – en de joint venture waren niet hecht, stelt de woordvoerder. Op de tegenovergestelde conclusies van het Europees Hof gaat hij niet in.

Naast zijn commissariaat bij de joint venture leidde Van Houten lang de afdeling consumentenelektronica van Philips. De Europese Commissie stelde in 2012 dat het kartel in de betrokken bedrijven van laag tot hoog liep. Er waren maandelijks besprekingen voor regionale verkoopdirecteuren en driemaandelijks zogeheten green meetings van topbestuurders, genoemd naar de golfwedstrijden die vaak volgden op een kartelbespreking. Van Houten ontkent ook in die functie van het kartel te hebben geweten.

Lees ook: 

Hoe Philips met stiekeme afspraken toch geld verdiende aan oude, bolle beeldschermen

Terwijl de platte tv’s opkwamen, maakten fabrikanten in het geniep afspraken om nog iets te verdienen aan bolle schermen. Deze verboden prijsafspraken behoorden tot de omvangrijkste van de afgelopen decennia. En huidig Philips-topman Frans van Houten zat er bovenop.

Handelsoorlog: Philips zoekt het in de buurt

Philips ondervindt de gevolgen van de internationale politieke handelsstrijd. Het zorgtechnologiebedrijf draait minder goed dan gedacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden