Tabakslobby

Philip Morris vecht voor behoud laatste bastion van de tabakslobby: contact met Kamerleden

Het hoofdkwartier van Philip Morris in Zwitserland. Beeld EPA
Het hoofdkwartier van Philip Morris in Zwitserland.Beeld EPA

Het einde van de tabakslobby in het parlement dreigt, maar sigarettenfabrikant Philip Morris vecht voor het behoud.

Sigarettenfabrikant Philip Morris probeert uit alle macht te voorkomen dat lobbyisten voortaan ook niet meer met Kamerleden mogen praten. Het overleg met overheden is al een tijdlang vrijwel onmogelijk voor de sector. Het bedrijf tracht met een brief aan de Kamer een motie tegen te houden, waarin het lobby-verbod wordt uitgebreid tot het parlement. Volgens longarts Wanda de Kanter misleidt Philip Morris de Tweede Kamer.

Dinsdag wordt gestemd over de motie van Volt en D66 waarin staat dat de anti-lobbybepaling van een internationaal verdrag tegen het roken óók voor volksvertegenwoordigers geldt. Als de motie wordt aangenomen, betekent dat het einde van de tabakslobby in het parlement.

Anti-tabaksverdrag

In het anti-tabaksverdrag van de Wereldgezondheidsorganisatie, in 2005 door Nederland geratificeerd, staat dat verdragsstaten hun tabaksbeleid moeten beschermen tegen invloeden van de tabaksindustrie. Overheden moeten de tabaksfabrikanten zo veel mogelijk weghouden van tabaksbeleid.

Uit honderden interne documenten van de tabaksindustrie bleek jaren terug al dat de bedrijfstak decennialang kind aan huis was bij Nederlandse ministeries, ook die van volksgezondheid. De fabrikanten hebben met die lobby grote invloed gehad op het Nederlandse beleid. Dat veranderde pas in 2015, ruim tien jaar nadat Nederland het WHO-verdrag ondertekende.

Elektronische sigaretten

Maar Kamerleden worden ook na 2015 nog veelvuldig door fabrikanten of hun lobbyisten benaderd. Zo kregen Kamerleden eind mei een brief van Philip Morris waarin het bedrijf stelde een bijdrage te kunnen leveren aan het streven naar een rookvrije generatie. Ook kabinets-informateur Mariëtte Hamer kreeg die brief. Philip Morris zoekt naar mogelijkheden om elektronische sigaretten zonder beperkingen in de markt te zetten.

Twee jaar geleden schreef toenmalig Kamervoorzitter Khadija Arib in een brief aan de Tweede Kamer dat het aan het parlement zelf is om richtlijnen te maken over de omgang met de tabaksindustrie. Zij voegde daar aan toe dat het voor Kamerleden belangrijk is zich breed te kunnen oriënteren op feiten en belangen in de samenleving.

null Beeld AFP
Beeld AFP

Kamerlid Nilüfer Gündoğan (Volt) vindt dat het WHO-verdrag ook bindend is voor volksvertegenwoordigers. Voor haar motie is er volgens haar meer dan genoeg steun in de Kamer. “We kunnen als parlement niet enerzijds een WHO-verdrag ratificeren waarin een lobby-verbod is opgenomen, en tegelijk anderzijds de lobby toestaan van een bedrijfstak die zo veel slachtoffers maakt. Dat is een labbekakkerige houding.’’

Volgens Gündoğan is de tabakslobby effectief in het parlement. “Afgelopen week bij een debat over de Tabaks- en rookwarenwet hoorde je van de Kamerleden van Forum voor Democratie, PVV en deels ook van de VVD vrijwel letterlijk de argumenten van de tabakslobby.’’

Misleiding

Volgens Philip Morris verplicht het WHO-verdrag overheden niet tot het uitsluiten van contacten tussen Kamerleden en de tabaksindustrie. Het bedrijf verwijst naar een uitspraak van de rechtbank in Den Haag uit 2015 en op de bepaling in de Grondwet dat Kamerleden zelf moeten kunnen beslissen hoe zij zich informeren.

Wanda de Kanter, voorzitter van de Stichting Rookpreventie Jeugd, vindt de brief van Philip Morris misleidend. “Kennelijk probeert Philip Morris de Tweede Kamer op het verkeerde been te zetten.” De Kanter pleit voor een wettelijke verankering van de anti-lobbybepaling.

Internationaal verdrag

In de rechtbankzaak waarnaar Philip Morris verwijst is volgens de advocaat van De Kanters stichting, Phon van den Biezen, nooit een uitspraak gedaan over de lobbybepaling. De rechtbank kon toen geen oordeel vellen, omdat het lobbyverbod niet in Nederlandse wetgeving is opgenomen. Van den Biezen wijst erop dat het WHO-verdrag volgens internationaal recht bindend is voor alle overheidsorganen, dus ook voor het parlement. “Anders zou een staat immers altijd onder een internationaal verdrag uit kunnen.’’

Philip Morris houdt vast aan de argumenten in de brief aan de Kamer. “Het WHO-verdrag verbiedt contacten tussen de overheid en de tabaksindustrie niet. Het uitsluiten van belanghebbenden komt de kwaliteit van besluitvorming niet ten goede", aldus het bedrijf, in een reactie.

Lees ook:

Longarts Wanda de Kanter is nu fulltime antirookactivist. ‘Tabaksverslaving is pure verliefdheid’

Longarts Wanda de Kanter stopte begin 2021 na 36 jaar dagelijks (long)kankerpatiënten te hebben gezien en behandeld. Ze is nu fulltime antirookactivist.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden