Bodemvervuiling

‘PFAS-norm wordt acht keer zo hoog om bouw uit slop te trekken’

Bouwers storten grond op het Malieveld tijdens een ludieke actie tijdens het bouwersprotest Grond in Verzet. Beeld ANP

Bouwers en grondverzetbedrijven kunnen opgelucht ademhalen. Het kabinet versoepelt de Pfas-normen. Het betekent dat driekwart van de bouwprojecten weer door kan gaan.

Veel grondverzet- en baggerbedrijven zullen opgelucht zijn: het kabinet gaat de normen versoepelen voor de giftige stof Pfas. De norm gaat flink omhoog, van 0,1 microgram toegestane pfas per kilo bouwgrond, naar 0,8 microgram, zo bevestigen bronnen in Den Haag. De nieuwe norm wordt vrijdag officieel bekendgemaakt.

Zo moet er een eind komen aan de zogeheten Pfas-crisis waar Nederland al een half jaar mee kampt. De afgelopen jaren is gebleken dat de verspreiding van Pfas-stoffen in de bodem veel groter is dan werd aangenomen. Pfas zijn chemische fluorverbindingen die in veel producten worden toegepast, maar schadelijk kunnen zijn voor gezondheid en milieu.

Om verdere verspreiding te voorkomen stelde toenmalig staatssecretaris Van Veldhoven in juni een tijdelijke achtergrondwaarde in voor het Pfas-gehalte in de bodem, van 0,1 microgram. Al snel bleek die norm zo streng dat er nauwelijks nog bouwvergunningen konden worden uitgegeven of grond mocht worden verplaatst. Naast de stikstofcrisis belandde Nederland in een Pfas-crisis.

Het RIVM kreeg opdracht om snel aanvullend bodemonderzoek te doen en een nieuwe norm te adviseren. Op basis daarvan komt het kabinet nu met een veel soepeler norm. Het effect is dat bouw- en grondverzetbedrijven snel verder kunnen met vastgelopen projecten.

Is Chemours de schuldige? 

Een van de bronnen van de vervuiling is het chemische bedrijf Chemours in Dordrecht, dat Pfas-stoffen in het productieproces toepast en in het verleden ook in grote hoeveelheden legaal heeft mogen lozen. De laatste jaren staat Chemours onder verscherpt toezicht en heeft het bedrijf zijn lozingen, mede door het aanscherpen van de vergunningseisen, sterk gereduceerd.

Dat Chemours nu zo ongeveer in z’n eentje de schuld krijgt van de hele Pfas-crisis steekt manager Marc Reijmers. “Er zijn heel veel verschillende Pfas, die voor allerlei doeleinden worden gebruikt, waarmee wij niets te maken hebben. Ook vanuit het buitenland komen veel van deze stoffen in Nederland terecht. Door het historische gebruik van dit soort stoffen zie je ze op heel veel plekken, zoals vuilstortplaatsen. Zo’n oordeel voelt daarom heel vervelend omdat we altijd hebben geproduceerd binnen de emissielimieten die de overheid ons heeft opgelegd. Bovendien zetten wij nu alles op alles om de uitstoot richting nul te krijgen.”

Dat de lozingsvergunningen tot nog maar vier, vijf jaar geleden heel ruimhartig waren kwam door de beperkte wetenschappelijke kennis over de gevaren van sommige Pfas-stoffen. Ook bij de gemeente Dordrecht drong de ernst in 2015 goed door, zegt wethouder Rik van der Linden: “Vier jaar geleden voerden we een naar gesprek met Chemours. Wij zeiden: We kunnen wel over vergunningen praten, maar het gaat over iets veel groters. Waarom ben je hier, wat draag je bij? Nu zit het bedrijf in een heel andere gespreksmodus. Het is er nu wel op gericht om het op te lossen en streeft een 99 procent reductie na, maar onze doelstelling is: uitstoot terug naar nul, zo snel mogelijk. Deze stoffen horen niet in het milieu, maar ik snap ook dat dit niet morgen geregeld is.”

Afgelopen augustus concludeerde de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) na onderzoek naar de verspreiding van Pfas-stof FRD – een hulpstof bij het GenX-procedé van Chemours – dat ‘van een overkoepelend en samenhangend optreden tegen de verspreiding van FRD nog geen sprake is’. Wetgeving schiet tekort en ‘niemand heeft het overzicht en beheerst de risico’s’ in de afvalketen, aldus de ILT.

Lozingsvergunningen die binnen de normen vallen moeten ook gewoon afgegeven worden, zegt verantwoordelijk gedeputeerde Floor Vermeulen van de provincie Zuid-Holland. “Wij als overheid hebben te maken met de wet. Als een bedrijf een vergunbare stof aanvraagt, dan moeten wij dat in principe vergunnen. Doen we dat niet dan staat er bezwaar en beroep open en zal de rechter ons dwingen dat alsnog te doen.”

Petitie tegen vergunning

“Water met of zonder Pfas?”, grapt Liana Jager, terwijl ze een glas water uit de kraan tapt voor haar dorpsgenoot Mariëlle Herreveld. “Doe maar zonder”, antwoordt zij lachend. Jager, Herreveld, en Marco Goudriaan wonen in Ammerstol, een dorpje aan de Lek in de Krimpenerwaard. Hemelsbreed dertien kilometer verderop ligt het chemiebedrijf Chemours.

Toen zij hoorden dat de provincie Zuid-Holland een nieuwe vergunning in de maak heeft voor Chemours, nadat was gebleken dat het bedrijf zonder vergunning met GenX vervuild regenwater loosde, was de maat vol. Gedrieën startten zij een petitie waarin zij beleidsmakers oproepen minder naïef te zijn omdat ‘een milieugevaarlijke lozing geen vergunning verdient’. In een paar weken tijd is de petitie door ruim 2600 mensen ondertekend.

“Ik dacht, dit is eigenlijk heel krom”, zegt Jager, bedrijfskundige van beroep. “Chemours pleegt een milieudelict en om dat op te lossen zegt de minister: Laten we het gaan legaliseren. Met de petitie willen we laten zien dat er bij burgers weerstand is. En we hebben contact opgenomen met de gemeenten in de buurt.” Van de initiatiefnemers hoeft Chemours niet weg. “Er moeten betere afspraken komen”, zegt Jager. “Waar andere bedrijven zich aan de regels moeten houden, moet Chemours dat ook.” 

Lees ook:

Wat is Pfas en hoe gevaarlijk is het eigenlijk?

Pfas is een verzamelnaam voor zo’n 6000 verbindingen die worden gebruikt in onder meer teflon, waterafstotende kleding en blusschuim. Sinds een maand leggen die de bouw plat. Hoe komt dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden