Crisismanagement

‘Overheid waarschuwde burgers te laat voor Covid-19’

Arjen Boin, hoogleraar Publieke Instituties en Governance aan de Universiteit van Leiden.

Experts hadden de signalen uit het buitenland serieuzer moeten nemen, schrijven crisisexperts in een analyse van de Covid-19-aanpak.

Experts en overheidsbestuurders hadden kwetsbare ouderen eerder moeten en kunnen waarschuwen voor het gevaar van Covid-19. Tot die conclusie komen de Leidse hoogleraar en crisisexpert Arjen Boin en vier mede-auteurs in hun ‘analyse van de nationale crisisrespons’, die volgende week verschijnt.

Ook als je rekening houdt met de beperkte kennis die in februari voorhanden was, hebben experts en gezagsdragers de signalen over de ernst van Covid-19 ‘onvoldoende op waarde geschat’ en de bevolking niet tijdig gewaarschuwd, vinden de auteurs. In het buitenland was immers al duidelijk hoe de epidemie uit de hand liep. "Zelden arriveren crises zo langzaam en met zoveel aankondigingen", schrijven de auteurs.

“Pas half maart werden ouderen opgeroepen om zichzelf te beschermen. Dat had eerder gekund”, vindt Boin. Onderzoek zal volgens Boin en zijn collega’s moeten uitwijzen ‘wat de gevolgen van deze misrekening zijn geweest’.

‘Gevaarlijker en besmettelijker dan gedacht’

Boin is hoogleraar Publieke Instituties en Governance aan de Universiteit van Leiden. Het boek is een uitgave van Crisisplan, een bedrijf van Boin en mede-auteur Werner Overdijk,  gespecialiseerd in crisis-trainingen. Ook Mark Rutte deed er met zijn eerste kabinet een crisissimulatie.

Met twee medewerkers analyseerden Boin en Overdijk de afgelopen maanden honderden openbare bronnen: kabinetsstukken, krantenberichten, draaiboeken en online seminars. Ook interviewden ze tien experts en ambtenaren. Op basis daarvan formuleren ze lessen, waarmee crisismanagers bij een volgende crisis of een eventuele tweede golf van de epidemie hun voordeel kunnen doen.

Marco Zannoni kan niet inschatten of de overheid inderdaad te laat ingreep. “Ik kan niet beoordelen welke informatie de experts precies hadden”, zegt de directeur van het COT, instituut voor veiligheids- en crisismanagement. Zannoni vindt wel dat experts eerder tot de conclusie hadden kunnen komen dat Covid-19 gevaarlijker en besmettelijker was dan eerder gedacht. “Ze wilden dat eerst heel zeker weten. Daarin zijn ze – achteraf gezien – te voorzichtig geweest”, zegt hij.

Premier Rutte wilde volgens Zannoni ‘enigszins krampachtig’ niet vooruitlopen op negatieve scenario’s. Ook nu is het kabinet vaag over wat er gebeurt als het weer fout gaat, vindt hij. “Wat als de metertjes op het dashboard uitslaan? Moeten er dan weer dingen dicht? Het kabinet moet daar open over zijn.”

Lees ook:

De virusuitbraak die niemand zich kon voorstellen

Hoe kwam het dat Nederland relatief laat maatregelen trof, terwijl het coronavirus om zich heen greep? Een combinatie van gebrek aan fantasie en teveel zelfvertrouwen, zeggen vijf crisisexperts in hun boek over de epidemie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden