'Medische voeding'

Overheid subsidieert onderzoek met omstreden drankje tegen alzheimer van Nutricia

null Beeld

Nutricia doet mee aan een onderzoek naar een drankje tegen alzheimer, terwijl datzelfde drankje eerder al van de markt is gehaald na waarschuwingen van voedselautoriteit NVWA.

Jet SchoutenEmiel Woutersen en Marco Visser

Na herhaalde waarschuwingen haalde Nutricia in 2015 de anti-alzheimer yoghurtdrank Souvenaid van de markt. Het voedingsmiddelenconcern, dat onderdeel is van Danone, verkocht het drankje als medische voeding, maar dat mocht niet van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Toch gebruikt Nutricia die claim opnieuw, nu in een studie met subsidie van de NWO. Deze Nederlandse wetenschappelijke overheidsorganisatie steekt ruim 6 miljoen euro in een onderzoek naar de preventie van alzheimer, onder andere door het drinken van Souvenaid.

De door Nutricia gepatenteerde combinatie van onder andere omega 3-vetzuren, foliumzuur en verschillende vitaminen zou verbindingen tussen hersencellen bevorderen. Maar “geen van de Nutricia-studies geeft bewijs dat de patiënten die de yoghurt drinken beter functioneren”, zegt Carl Heneghan, epidemioloog aan de Universiteit van Oxford, die alle studies naar het voedingsmiddel analyseerde en er in 2017 al kritisch over schreef. “Deze patiënten hebben geen dure yoghurt, maar goede zorg nodig”, zegt hij.

Geen doorbraak

“Zelfs als er een klein effect wordt gemeten in een studie, dan is maar de vraag wat dat voor patiënten in de echte wereld betekent”, zegt Renger Witkamp, hoogleraar voedingsbiologie aan de Universiteit van Wageningen. Hij was in 2015 betrokken bij onderzoek naar Souvenaid, maar zegt ondertussen “geen doorbraak meer te verwachten van dit product”. De marketingafdeling van Nutricia had destijds enorm hoge verwachtingen, het was duidelijk dat het product erg belangrijk voor ze was, zegt Witkamp: “Zo’n voedingsbedrijf wil natuurlijk geld verdienen aan die producten”.

Nu maakt het drankje zijn rentree in een studie die onderzoekt hoe alzheimer kan worden tegengegaan. Niet alleen de preventieve werking van Souvenaid wordt onderzocht, maar ook de invloed van bijvoorbeeld lichaamsbeweging en een gebalanceerd dieet. De studie is een zogenoemde publiek-private sa­men­wer­king, waarbij universiteiten verplicht zijn om samen met het bedrijfsleven onderzoek te doen. Een Nutricia-onderzoeker is een van de leidinggevende onderzoekers van de studie.

“Nutricia toonde interesse om mee te doen, en we hebben hun product toegevoegd”, zegt Wiesje van der Flier, een andere leider van het leefstijlonderzoek en wetenschappelijk directeur van het Alzheimercentrum van het Amsterdam UMC. De studie bekijkt combinaties van leefstijlfactoren, zegt Van der Flier, dus is het onmogelijk om het effect van één enkel aspect te isoleren. “We zullen nooit een effect van Souvenaid alleen vinden.”

Medische voeding

Op de website van het onderzoeksprogramma wordt het middel als ‘medische voeding’ omschreven. Eerder verbood toezichthouder NVWA Nutricia om het product zo op de markt te brengen. Volgens de NVWA hebben alzheimerpatiënten geen speciale voedingsbehoefte en handelt Nutricia dus in strijd met de Warenwet als het bedrijf Souvenaid als medische voeding op de markt brengt. Maar door de drank te omschrijven als ‘medische voeding’ en niet als ‘voedingssupplement’ is het makkelijker om vergoeding te krijgen van de zorgverzekeraar, die eerder 4 euro per flesje vergoedde.

Zolang Nutricia het drankje niet weer op de markt brengt, komt de NVWA niet in actie, laat de toezichthouder in een reactie weten. Tot die tijd “mag iedereen alles schrijven over Souvenaid”, ook op de website van een door de overheid gesponsord onderzoek. “Dat is vrijheid van meningsuiting.”

Voorlopig niet op de markt

Danone/Nutricia laat in een reactie weten dat het momenteel niet van plan is om Souvenaid weer op de Nederlandse markt te brengen. Het bedrijf zegt mee te doen aan het onderzoek “om beter te begrijpen hoe voeding kan bijdragen aan het behoud van cognitieve gezondheid” en te voldoen aan alle richtlijnen van onderzoeksorganisatie NWO.

NWO zegt in een reactie niet betrokken te zijn bij de selectie van bedrijven die zich bij het consortium aansloten. Ook met de teksten op de website van het onderzoek zegt NWO niets van doen te hebben, en het is ook “niet de taak van NWO” om te controleren hoe Nutricia over de mogelijke resultaten communiceert.

null Beeld

Lees ook:

Theatermaker Madeleine Matzer: ‘Over dementie wordt meestal gepraat in termen van verlies. Onterecht’

‘Ik ben mijn moeder kwijt.’ Zo begint de voorstelling die theatermaker Madeleine Matzer maakte over haar moeder, die de ziekte van Alzheimer kreeg. Over de moeder die ze verloor, maar net zo veel, of misschien wel vooral, over de moeder die ze vond.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden